ץ 24 מתמזז1 תפנםמנצ /161121ם 6סעת9?188 אמצ8פז1פ

5 .סא

אטץ האטטא! אט אעפ/ע 1800 הא ועםפ ואפממםפוט1צ 88םע

061ט} 124 ,016+צ ח02טח6+צ

עקאט דג ממ1זז מפונטפזצ עס א0ס 011 6611 6688 מהד עסע סאזנטפאטץ מ1וך זאצסמע דאא מטס 2 צט דמע אז /099181? מ0 אזא 9פ84עץ אסזדג, פמאטסע אמסחמספגזה .ם 2 8תת2מ/2םט פסאא סמזצגם

2

א דאום:) 8604 ופוטמנ1צ א א110 ,א

פז'זדמפש2149586 , דפ 11 זא גע

מט 1אתס צ3060 מפוספפנצ ןא א0ס1דא, א 59 )455,464 21 , 91 וט 1 אע

0. 24/אזמ19110םמזצ | 250-4900 413

3)ע0. עת די אע ס086ססט8פנפסמזצ. צלטצצע

תתן1 װמסע שאזנסאשע חמסןא,א צצ4א אממזז תפ1וממ1נצ ,1611 טאעטםז8ז21עפ אתעצע1פ ינצם מתעמזנצסעע 45 חע

171 0196 .ם 1006 1 1161 הזטססז:) 140 6 4716/ {1111ז1ם 1 דום1זוטזג) זזוסוזוןוסף 1106 11 1ז111/90/10 .3 018טז0 0110 100016 //101608 1010 06 4ז6ט140 1ז1011160110 16180118 14191160118

1 .ט /16 //111118סזס 1 סם 0010 ווחזחפ 1ז10111160110 0ז0ט106111 160116116 חחום שזזהם 2 עס פפאקזתע מאא פאעמזאעזא זא 6601167) 8000 //116615 01 חס 111

1ססתמץפ 1120100021 2 620004,15קן ת80106 עס ,006 00106116 106 סיז 002168 תסתק0010 עטס זס} תססהזנקפת1 06 1 .ץ16ט162ס ת100150+ 04

151861 ,0ז1615216 04 1ת11202 600161 צ' 2104 60זסת 106 שיט 465100 2

1108 ץס?נסקןסנק 1046116000121 תג +2ועץעקסס 6ח} 16526045 6016 ) אססם ת10015+ 1גת1260 סת1 4001 0110גוקן 06} תו 6106 15 41416 415 {16096טטסחחא זטס 04 2654 406 10 .פאססס טס תז 146004660 06 תגס /ז106סת 124צעקסס זתס1צטס סת חסנתטט עס} אזסטץ תהגתקזס תג 15 16 עס - 0068 סתטץ שוסתא טסץ 14 עס - /1סטט 4015 ס+ +120עעקסס 2066 תג 10סת טסץ 14

010 1806 60ת020956ס 21 6211 שט עס , 101א 413-256-4900 26 סתסתק עס 5ט 0042606 16256קן

גרויסער וװערטערבוך פֿון דער ייִדישער שפּראַך, בּאַנד 11 1 0244 , מאגנקת8 /6ת015נץ /06 מט} מאטט/6106ט /56ץסעם 1 סנתט!סש' ,91296ת1,2 3100150 4106 01 שנ12100002 11626)

גרויסער

װנרטערכבוך פון דער

יידישער שפּראַך

רעדאַקטאָרן יודאַ אַ. יאָפֿע יודל מאַרק

בּאַנד 1ז אום -- איַנבּ

קאָמיטעט פֿאַרן גרויסן װערטערבּוך פֿון דער ייַדישער שפּראַך ניריאָרק, תשכ"ז -- 1966

,סא} ‏ פמזידזזתז02) צהאאסננסזת 1פזתמזצ 406 צָט ,1966 6 1886צץקסס 844 .5 6 ,10098 .צ .אנ ,אזסצ 60 ,06ט60ט4, 216 1048

1 ססאז 6214 242108:) 00881658) 04 צז4זט11

1 :0110 1116 010 061119 110/0140/4 514001166 5 16ע1סט 7115י

צאג זאמעם 91א4681 פזאזא זס , זאזמעידג ,זא פנטצען אס עסאעמעעאסס ענטע;זטס +פזטטען מסע אסזדאמאטסע זאזמסזאקזא עמטע,נטס צפנטצען מסע אסידאפאטס? זאאסדד ,א סא1 ,אס1ד 2004 תעטאנ"דז1 א 00108 ז תפטמידדי ,זזזמאמזא .ת 25 זאאצום - אסנידא,פאטסע אא מידא '

: 1104ג, עס 8118 ספדנאט מע אז פעצאזאץ. 7 -סאז 85עםת אזנפהאזן . - :

7 טע .א ,אאסע שופאן ,דטאם 4511 אק 298 | 4006514608 ,אספאס,1..ז

8 עי

פֿון דער פֿאַרואַלטונג

מיר בּרענגען אײַך איצט דעם צוייטן בּאַנד פֿון גרויסן װערטערבּוך פֿון דער ייִדישער שפּראַך. נאָך שווערע אָנשטרענגונגען בּמשך פֿינף יאָר האָט זיך אײַנגעגעבּן אױפֿצושטעלן דעם צווייטן גאָרן פֿון אונדזער פֿילעטאַזשיקן בּנין. זײַנען מיר דורכגענומען מיטן געפֿיל פֿון בּויען און דערגרייכן און מיר האָפֿן דערבּײַ, אַז להבּא וועט ניט זײַן אַזאַ לאַנגער צײַטאָפּשניט צווישן דעם פֿאַרטיק ווערן פֿון די װײַטערדיקע בּענד.

אין אַ שטימונג פֿון יום-טובֿ גיבּן מיר איבּער דעם האַרציקסטן דאַנק אונדזערע מיט.- אַרבּעטערס, אונדזערע קאָנסולטאַנטן און זאַמלערס, אַלע פֿרײַנד װאָס האָבּן צוגעלייגט אַ האַנט צו דער אַרבּעט. עס ווערט זיי אויסגעדריקט אַ דאַנק פֿאַר דער איבּערגעגעבּנקייט, װאָס זיי האָבּן אַרױיסגעװיזן, און פֿאַר די בּײַטראָגן, װאָס זיי האָבּן געמאַכט, אַז דער איצטיקער בּאַנד זאָל אַרוסקומען אויף דער מושלמדיקער מדרגה, װאָס איז אַדאַנק זי אַלעמען דערגרייכט געװאָרן. דער עיקר-שבֿח קומט דעם הופּט-רעדאַקטאָר יודל מאַרק,

אין דער שעה פֿון שׂמחה געדענקען מיר די נאָענטע טוערס און פֿרײַנד, װאָס זײַנען אַװעק פֿון אונדז אין דער איבּיקייט בּמשך די לעצטע פֿינף יאָר;

דר' חיים פּאָמעראַנץ, פֿאָרזיצער פֿון אונדזער פֿאַרװאַלטונג אין די יאָרן 1958-1954, װאָס האָט ממש מיט מסירת-נפֿש געאַרבּעט פֿאַר אונדוער פּראיעקט, נפֿטר געװאָרן אין שיקאַגאָ, דעם 8טן דעצעמבּער 1962 (יא כּסלו תּשכ"ב);

ליפּע לעהרער, װצע-פֿאָרזיצער פֿון אונדזער פֿאַרװאַלטונג זינט איר אַנטשטיאונג בּיז צו זײַן פּטירה, דעם 16טן אויגוסט 1963 (כו אב תּשכ"ג), אַ געטרײַער אָפּהיטער און מיטבּאַטײליקטער אין אַלע אונדזערע אונטערנעמונגען;

אַהרן פֿישמאַן געטרײַער ליבּהאָבּער פֿון ייִדיש און אָנגעזעענער קולטור-טוער, װאָס איז געווען אין פֿילאַדעלפֿיע אונדזער שטענדיקער פֿאָרשטײער און פֿאַרזאָרגער, נפֿטר געװאָרן; דעם 16טן נאָװעמבּער 1965 (כא חשון תּשכ");

ראָזע האָניגבּוים, װאָס איר הויז אין מיאַמי בּיטש איז שטענדיק געווען אָפֿן פֿאַר אַלע אונטערנעמונגען לטובֿת דעם װערטערבּוך, נפֿטר געװאָרן דעם 5טן אָקטאָבּער 4 (כט תּשרי תּשכ"ה);

איזידאָר רובּינשטיין מיטגליד פֿון אונדזער פֿאַרװאַלטונג און געטרײַער קולטור- טוער, נפֿטר געװאָרן דעם 20סטן יוני, 1966 (ב' תּמוז תּשכ"ת;

זלמן יעפֿרויקין, מיטגליד פֿון אונדזער פֿאַרװאַלטונג, בּילדונגס-דירעקטאָר פֿון אַרבּעטער-רינג, נפֿטר געװאָרן דעם 1טן אָקטאָבּער 1966 (יז תּשרי תּשכ"ז),

מיר דאַנקען אַלע אָרגאַניזאַציעס און פֿונדאַציעס, װאָס זײַנען געקומען צו הילף אין אונדזער שווערער און גרויסער אונטערנעמונג, װאָס איז לויט איר פֿאַרנעם אַ פּראָיעקט פֿאַר אַן אַקאַדעמיע, געשטיצט פֿון אַ מלוכה-בּודזשעט. מיר דאַנקען אַלע יחידים װאָס האָבּן אונדז געהאָלפֿן מיט זייערע בּײַשטײַערונגען. מיר בּאַדױערן װאָס מיר קענען נישט דערמאָנען די נעמען פֿון אַלע בּײַשטײַערערס איבּער דוחק אין אָרט. מיר זײַנען צופֿרידן, װאָס די איצטיקע רשימה פֿון די בּויערס האָט זיך פֿאַרטאָפּלט אין פֿאַרגלײַך מיט דער רשימה אין ערשטן בּאַנד. מיר נעמען עס אויף וי אַ סימן אַז אונדזער ייַדישער עולם זעט װאָס װײַטער אַלץ קלאָרער די היסטאָרישע נויטווענדיקייט, אַז דער פּראָיעקט זאָל פֿאַרענדיקט וערן נאָך אין אונדזער דור, די פֿאַרטאָפּלונג ופֿון דער צאָל נעמען אין דער דערמאָנטער רשימה איז אין אַ גרויסער מאָס אַ רעזולטאַט פֿון די אָנגעשטרענגטע בּאַמיאונגען פֿון אונדזער מיטאַרבּעטערין און פֿאָרשטײערין געניע סילקעס, װאָס האָט בּײַ אירע נסיעות אין די פֿאַראײניקטע שטאַטן און אין קאַנאַדע, װי אויך מעבֿר לים, געפֿירט מיט הצלחה איר אױפֿקלערערישע אַרבּעט לטובֿת דעם װערטערבּוך. מיר דריקן איר אויס אונדזער האַרציקן דאַנק. עס קומט אַ דאַנק אַלע אונדזערע טוערס און פֿרײַנד, װאָס האָבּן זיך בּאַטײליקט אין דער שװערער און אומפֿאַרמײַדלעכער אַרבּעט פֿון העלפֿן שאַפֿן מיטלען פֿאַרן װוערטערבּוך. מיר הייבּן אַרױס דעם מיטגליד פֿון דער פֿאַרװאַלטונג פֿרײַנד נתן טוראַק װאָס האָט זיך בּאַטײליקט אין אָט דער אַרבּעט,

מיר פֿאַרצײכענען מיט צופֿרידנקײט דעם פֿאַקט אַז אין 1964 האָט זיך געשאַפֿן דער פֿרויען:קאָמיטעט בּײַם װערטערבּוך װאָס האָט מיט דערפֿאָלג דורכגעפֿירט אַ צאָל אַקציעס. מיר דאַנקען דעם קאָמיטעט וי אויך יעדן מיטגליד בּאַזונדער.

מיר דאַנקען דער פֿאַרװאַלטונג און דער אַדמיניסטראַציע פֿון ייַװאָ פֿאַר דער פֿילזײַטיקער הילף דורך געבּן אָרט פֿאַר דעם גאַנצן אַפּאַראַט פֿון װערטערבּוך, פֿאַר בּאַדינען מיט איר גרויסער בּיבּליאָטעק, פֿאַר טעלעפֿאָן און בּאַלײַכטונג און בּכלל פֿאַר דער פֿרײַנדלעכקײט און שטענדיקן אַנטקעגנקומען.

מיט גרויס צופֿרידנקײט הייבּן מיר אַרױס, אַז אין דער תּקופֿה פֿון גרייטן דעם איצטיקן בּאַנד האָט זיך אײַנגעגעבּן צו עטאַבּלירן דעם אינסטיטוט פֿאַר ייִדישער לעקסיקאָלאָגיע בּײִַם סיטי-קאָלעדזש פֿון ניו-יאָרק, װאָס איז אַ טייל פֿון ניו-יאָרקער שטאָט:אוניווער- סיטעט. דער אינסטיטוט איז עטאַבּלירט געװאָרן לויט אַ ספּעציעלער רעזאָלוציע פֿון ראָט פֿאַר העכערער בּילדונג בּײַ דער שטאָט-פֿאַרװאַלטונג, מיט זײַן דעמאָלטיקן פֿאָר- זיצער דר' גוסטאַוו ראָזענבּערג און מיט דער מיטהילף פֿון פּרעזידענט פֿון סיטי-קאָלעדזש דר' בּיועל גאַלאַגער. דער דירעקטאָר פֿון אינסטיטוט איז דר' נתן זיסקינד. די נאמנים איבּערן אינסטיטוט זײַנען: דר' בּ. גאַלאַגער, דר' ג. ראָזענבּערג און ישׂראל שטיינבּוים,

דער בּאַשטאַנד פֿון דער פֿאַרװאַלטונג איז איצט אַזאַ: ה. א. אַבּראַמסאָן, דר' ל, וואולמאַן, דר' גרשון װײַנער, דר' נתן זיסקינד, בּ, טאַבּאַטשינסקי, נתן טוראַק, אַלף כּץ, דרי יוסף לאַנדיס, מענדל מאַרק, פֿײיגל מאַרק, נחום מעלניק, לייב פֿײַנבּערג, דר' שמעון פֿראָסט, דר' שמואל ציטראָן, הינדע קאַצמאַן, לעאָן רובּינשטיין, ש. שאַפּיראָ, ישׂראל שטיינבּוים,

ו

די ערן-מיטגלידער פֿון דער פֿאַרװאַלטונג זײַנעף דר' א. י. העשל, דר' סאָל ליפּצין | יוסף שלאָסבּערג.

מיר דאַנקען אונדזער פֿרײַנד ישׂראל לאָנדאָנען פֿאַר די גוטע טעכנישע עצות בּײַם דרוקן דעם בּאַנד, אַז אַלץ זאָל אַרוסקומען װאָס שענער און בּעסער.

מיר שיקן אונדזערע בּרכות די אַלע װאָס װעלן ניצן דעם איצטיקן בּאַנד און אַזױ אַרום וועלן ניט זײַן אומזיסט אונדזערע בּאַמיאונגען און װועלן דערגרייכט ווערן אונדזערע צילן,

.2// //6-

פֿאָרזיצער

: , 2140 10:

סעקרעטאַר

אַרוױיסגעבּערס

אַבּראַמסאָן, ה. א. --- ניו-יאָרק, אַבּראַמסאָן, העראָלד בּ. --- קליפֿטאָן, נ"דזש. אײַזנבּערג, מאַניע -- ניודיאָרק, אינטערנעשאָנאַל ליידיס גאַרמענט װאָירקערס יוניאָן! דוד דובּינסקי, פּרעז. אַרבּעטער-רינג; בּ. געבּינער, עקזי סעק' בּאָרנשטײן, יודל און שׂרה --- ניו-יאָרק. בּערמאַן, א. יוסף --- מאָנטרעאָל, בּראָנפֿמאַן, אַהרן און אַלען --- מאָנטרעאָל, גאָרדאָן, חיים אוֹן בּערטאַ --- ניװו-יאָרק, האָניגבּױם, משה --- מיאַמי- בּיטש, פֿליאַ, אין ליכטיקן אָנדענק פֿון זײַן פֿרױ ראָזע, ע"ה, ייִדיש-נאַציאָנאַלער אַרבּעטער-פֿאַרבּאַנד; יעקבֿ קאַצמאַן, גענ' סעק' -- ניװו-יאָרק. ייִדישער אַרבּעטער-קאָמיטעט; בּ. טאַבּאַטשינסקי, עקז' סעק' -- נװו-יאָרק, לעהרער, סאַלקע -- ניו-יאָרק, אין אָנדענק פֿון איר מאַן לײיבּוש, ע"ה. לעהרער, דוד -- ניו-יאָרק, אין אָנדענק פֿון זײַן בּרודער ליפּע, ע"ה, מאַרק, יודל און פֿײיגל -- ניװו-יאָרק,

.024 1460--.106 ,מ10000402110 מ56106 5220061 286 1,0015

סילװוערבּערג, סילוויאַ, טאָכטער נאָראַ און איידעם דוד קאַופֿמאַן און זייערע קינדער:

עוועלין מיט איר מאַן ערנעסט און זייער קינד --- וויניפּעג, קאַנאַדע, פֿאַראײבּיקן מאַן

און פֿאָטער הערי (געבּוירן 15טן אַפּריל 1906 אין טילעווקע, װאָלין, געשטאָרבּן 5טן אױגוסט, 1966 אין ויניפּעג).

סעלצער, אײַדאַ --- ניו-יאָרק, פּערלאָוו, יוסף --- ניװ-יאָרק, פֿרויען-קאָמיטעט בּײַם װערטערבּוך --- ניװ-יאָרק,

קעניגסבּערג, לעאָן -- ניו-יאָרק, אין ליכטיקן אָנדענק פֿון זײַן פֿרױ רייזל, צ"ה, נפֿטר געװאָרן ה בּכּסלו תּשכ"ן.

ראָװוינסקי, אַבֿרהם און אַנאַ --- מיאַמי-בּיטש, פֿל"אַ. ראָזענשטיין, טובֿיה --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ע. שטיינבּוים, ישׂראל און ראָזע --- ניויאָרק.

שייווער, עמאַ -- דעטראָיט, מיש, שעכטער, אַרטור -- גרענד רעפּידס, מיש,

מ

שטיצערס

בּאָסטאָנער ייִדישער קולטור-קלובּ -- בּאָסטאָן, מאַס,

בּעלט-ליכטענשטיין, פֿײיגעלע -- לין, מאַס', פֿאַראײבּיקט איר בּרודער שלמה-מרדכי בּעלט און עלטערן יצחק;יעקבֿ און חנה-פּערל ראָזענבּלום,

בּערג יעקבֿ-דוד, ע"ה -- ניו-יאָרק,

01--.2ע20) 1006800604 168מ51 ,.{ ,מ20105461)

.202642) האַלפּערן, י. ל. -- לאָס-אַנדזשעלעס, קאַליפֿי, .3014 ס)--.120 ,מ1?00002410 ג0ז/1111 /6מ514

הערשפֿעלד-פּאָמעראַנץ, פּעסי --- מיאַמי-בּיטש, פֿל"אַ., אין ליב- טיקן אָנדענק פֿון איר מאַן דר' ישׂראל-חיים פּאָמעראַנץ, צ"ה, ערשטער פֿאָרזיצער פֿון וערטערבּוך-קאָמיטעט,

װײַנבּערג, מאָריס --- ניו-יאָרק,

זאַנדמאַן דר', פֿעליקס --- װילאַנאָװאַ, פּ"ע, אין אָנדענק פֿון פֿאָטער אַהרן זאַנדמאַן, ע"ה.

זײַדנװעבּער, רייזל און זין יוסף און יעקבֿ -- מעקסיקע, אין אָנדענק פֿון זייער מאַן און פֿאָטער, נחמן זײַדנװעבּער, ע"ה.

זעליטש, יהודה און ראָזע -- פֿילאַדעלפֿיע, פ"ע, אין ליכ- טיקן אָנדענק פֿון זייער פֿאַרשטאָרבּענעם בּרודער זעליק זעליטשענקאָ, ע"ה,

שװ146--/140006506 04 סמט1 107611416 154טוסן{ 201664ט

סטעף-ראָזען, סאָניע -- ניו-יאָרק, אין אָנדענק פֿון פֿאָטער אַהרן, צע"ה.

-- מ1'030021010 004גע5010 100216 2860 קנגםע 186

.}עס 146 פֿאָרװוערטס-אַסאָסיאײישן -- ניו-יאָרק. 1 /ינססגת 8מ4/06/0624, 04 60021616006 2626123) .עס צ' 1460--ת0821//02 ,נזמנ12 מ1,60

קאַנאַדער ייִדישער קאָנגרעס -- מאָנטרעאָל.

קליינמאַן, מילטאָן --- קליפֿטאָן, נ"דזש,

קריגער, מאַקס --- סקאַרסדײיל, ב"י,

ראָזענבּױים דר', טיבּאָר-פּנחס --- זשענעוו, שווייץ, אין זכר פֿון זײַן פֿאָטער הרבֿ שמואל ראָזענבּוים (לידיצע), מוטער לאה, בּרידער גרשון און ראובֿן, שוועסטער פֿײגעלע, מאַשע און שׂרה-סימע, אומגעבּראַכט אין אוישוויץ.

שינדלער, י. -- לאָנדאָן, ענגלאַנד.

שיף, אַלבּערט -- ניו-יאָרק.

שיקאַגער קאָמיטעט פֿאַר שמעון ראַװידאָװויטש --- שיקאַגאָ, אין אָנדענק פֿון שמעון ראַװידאָװיטש, ע"ה.

שלום-עליכם פּערעיאַסלאַװער פֿאַראײן -- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ע, טובֿיה ראָזענשטיין, פּרעזי, קלמן אָקמאַן, פֿאָרזיצער פֿון װוערטערבּוך-קאָמיטעט,

אָבּפֿאַל, בּרוך און בּרכה -- בּריסל, בּעלגיע, פֿאַראײבּיקן עלטערן:; ישׂראל און רחל-מלכּה; צבֿי און רבֿקה פּאָלאַק; שװעסטער בּינה, רבֿקה און משפּחה, אומגעקומען אין װאַרשעװער געטאָ.

אַבּראַמסקי, חיים --- לאָנדאָן, ענגלאַנד,

איידלמאַן, ישׂראל און שושנה; הימלפֿאַרבּ, ראובֿן און ראָזע --- פּאַריז, אין זכר פֿון עלטערן ישעיה, לאה און גאָלדע, בּרידער יעקבֿ, משה, פֿײַװל און ישׂראל, שװועסטער איטע, רחל, דבֿורה.

אַלבּערמאַן, זשעניע און נאָרמאַן -- פּאַריז, לזכר שװעסטער און שװאָגער, בּאָבּעלע גאָלובּאָװיטש, זײַן פֿרױ און קינדער; פֿרױס עלטערן: אַהרן און רבֿקה בּראַנדמאַן אומגעקומען אין דריטן חורבּן,

אַלגעמײנע ציוניסטן אין פּאַריז -- פֿאַראײבּיקן זייער מיטגליד, מאיר זײַדשנור,

אַלטמאַן, מאָריס --- טאָראָנטאָ, אין אָנדענק פֿון זײַן יוגנט-חבֿר, אַבֿרהם שנײַדמיל, אומגעקומען אין דריטן חורבּן,

אַלפּערן, אַבֿרהם --- פּאַריז,

תסום0ס 1300:4618 01010102 41021021024640,

1 0 עסםסת 1 ,02024024 ,1010010--

21202861 ,50172408 1 ,מסנםע/ז 60044613 .6 .1 41121821021664/ .3014 שסא--10

.+צנסצ

בּויערס

אָמאַן, סאָניא --- װאַנײַס, קאַליפֿי, אין אָנדענק פֿון אירע עלטערן בּתישבֿע און פּנחס. 1466---41112006, 21601021 101198 4/0611044/ 4נסצ אָסטראָװו, בּאַסיע, יוסף און יעקבֿ -- לאָס-אַנדזשע- לעס, קאַליפֿי, אין אָנדענק פֿון זלמן מאיר אָסטראָװסקי, אָסטראָװ, בּעלאַ און דזשעק -- לאָס-אַנדזשעלעס, קאַליפֿי, אין אָנדענק פֿון זיידע און בּאָבּעו אליהו-מרדכי און רחל גוטמאַן. ,1,08402--101032421001240 266 ,ץ:2!2 ,מגטצ0ס 2 260 09 צנסגתסמג תג ,20021200 .םת 46ג280169 2 ;2142 1116 2064 4620 -1416 ;105608 מגמ5662 808 ,ת)טת 1016 5201020 10146 2280 2412524260126 שוג{פץ2ס .1106 1 /20100205 406 תג 118866סן אָקמאַן, קאַרל און פֿרױ --- פֿילאַדעלפֿיע, פ"ע. אַרבּעטער-רינג, דוד בּערגעלסאָן צװײַג 44 -- ניוייאָרק, אַרבּעטער-רינג, שטאָט-קאָמיטעט -- טאָראָנטאָ, ארבּעטערירינג, בּרענטש 41173 --- טאָראָנטאָ. אַרבּעטער-רינג --- לאָנדאָן, ענגלאַנד, אָרדער, אבֿרהם, הינדע, דינה, לאה און סאָניצ -- מיאַמיבּיטש, פֿל"אַ., אין זכר פֿון פֿאָטצר יששכר און מוטער פֿרײדע.

ש

526165 )20.--1/40041621, )622042.

אָרט:צענטראַלע -- זשענעוו, שווייץ,

אָרט, פֿראַנקרײַך --- אין כּבֿוד פֿון אינזשי פֿרענקעל, לאַנגיאָריקער טוער, צו זײַן 85סטן געבּורטסטאָג,

אַשכּנזי, מאַנעס און ראָזע --- פּאַריז, פֿאַראײבּיקן פֿאָטער אליעזר, מוטער טױבּע, בּרודער יצחק" אֲריה, שװעסטער און שװאָגער, גרישא און זשעניא סלוצקי אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

,281144610212 /616216) 01 2001 04 0214 23 בּאָגאָפּאָלסקאַ-בּאָלסקאַ, סימע-אידעס און זון עמיל --- זשענעוו, שווייץ, פֿאַראײבּיקן בּרודער רפֿאל בּאַגאָפּאָלסקיבּאָלסקי. בּאָגדאַנאָװו דרי, אהרן --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ע. בּאָגדאַנאָו, ראָזע --- פֿילאַדעלפֿיע, פּײע, לזכּרון איר פֿאַרשטאַרבּענעם זון. 41610060/ 51101610 04 מ00002110ע /20842004 .22 ,81244610012ע-- בּאַום, מאָריס --- בּריסל, בּעלגיע. .010210 1--212111106 , ממתּמצץס13 בּאָלאָט, ראָזע --- לאָס-אַנדזשעלעס, קאליפֿ בּאַר, לעסלי --- לאַנדאָן, ענגלאַנד, בּאָראָכאָװו דר' און דיזענהויז, העלען --- װילאָודײל, קאַנאַדע, אין זכר פֿון פֿעטער און שװער, נפֿתּלי צבֿי פּערענסאָהן, געשטאָרבּן מאַרץ 1957,

.3014 שס)!--,1 /116420646 122119 בּאָרנשטײן, ירמיהו --- זשענעוו, שווייץ, פֿאַראײ- בּיקט אסתּר:אירען שטאַרקאָפּף, איר מאַן יעזשי און זייער טאָכטער אָלאַ. בּאַרקאן, הערשל, האָדל און עליע, איניקלעך יאַנקעלע, מינדל און ראובֿן, זײַן פֿרױ גאָלדע --פֿילאַדעלפֿיע, פֿאַראײבּיקן מאַן, פֿאַטער און זיידע חיים בּאַרקאַן, ע"ה, געשטאַרבּן כ"ח תּשכ"ז (16טן אָקטאָבּער 1966) מוטער און בּאָבּע בּאַרקאַן, איטע, געשטאָרבּן 23סטן אויי גוסט 1962, בּיאַלאָסטאָצקי, ל. -- מעקסיקע, ע"ש ק"ק לאפּי המסובּה לבּיאַליסטאָק. בּייגון דר', דובֿ -- פּאַריז, אין זכר פֿון פֿאָטער יוסף, מוטער בּתיה און פֿיר קינדער, אומגע- קומען אין דריטן חורבּן, בּירער דר', עמנואל --- לאָנדאָן, פֿאַראײבּיקט נאָמען פֿון פֿאָטער יוסף און זיידן דרי רובּין בּירער. .3014 466--24201166 ,טגום דיאַנא בּלומענפֿעלד מעמאָריאַליקאָמיטעט -- ניויאָרק, אין אָנדענק פֿון דיאַנא בּלומענפֿעלך, 444 ג368103צ 868--121066 1464 .048202) ,16טפמשו20--מ46102 .{ :2400 בּענדזשאמין, יוסף --- טאָראָנטאָ. בּעקערמאן, בּנימין בּן דודיהודה -- פּאֲרי, פֿאַראײבּיקט פֿרױ לאה, זון ראובֿן, טאָכטער אסתּר-'חוה, בּרידער, שװעסטער און משפּחה, אומגעקומען אין דריטן חורבּן, בּערגער, יקותיאל -- מאָנטרעאָל, פֿאַראײבּיקט פֿאָטער אַבֿרהםייצחק, מוטער שפּרינצע, אומ- געקומען אין דריטן חורבּן, בּערגיקער, אייבּ --- קאַלגאָרי, קאַנאַדץ. בּערנשטיין, יצחק און רבֿקה -- װיניפּעג, פֿאַר- אייבּיקן משה ט. שטייער, בּאַשקע און משה בּערנשטיין און די בּרידער: ישׂראל, לאָזער, ראובֿן, שמעון; שװעסטער: גוטשע און נאכע, אומגעקומען אין דריטן חורבּן, 21--1000021100 2810244 506021:4 סמיז' .2101142 , 12624004

בּראַון, סידני --- לאָס:אַנדזשעלעס, קאַליפֿ. בּראָמבּערג, עװועלין --- מײיפּלװאוד, נ"דוש. בּראָנשטײן, לײבּ ‏ -- מעקסיקע, לזכר זײַנץ עלטערן, שמואל און עטל פֿון סאָקאָלי, פּולן, בּריסקין, י. --- מאָנטרעאָל, פֿאַראײבּיקט פֿאָטער אליעזר-דובֿ בּן אַבֿרהם, געשטאָרבּן 1947.

גאָטדענקער, בּאַסיע, מיכל און משה --- טאָראָנטאָ.

גאָלדבּאַרד, הירש -- מעקסיקע.

גאָלדבּערג, אַבֿרהם-העניך און פֿרוי מאַשע (קעל- מאַנסאָן) -- קאַלגאַרי, קאַנאַדע.

גאָלדבּערג, איסר --- ניודיאָרק,

גאָלדבּערג, װאָלף --- טאָראָנטאָ,

גאָלדבּערג, פֿרענסיס --- ניוײאָרק,

גאָלדפֿאַרבּ, הינדע און שׂרה --- ניר-יאָרק,

גאָלדראַט, הערי און רעגינא -- לאָס-אַנדזשעלעס, קאַליפֿי, אין אָנדענק פֿון זייער זון אַלעקס.

גאָלדשטײן-הערש, עדא, איר מאַן יוסף, קינדער דוד און דניאל, ראָזשע -- ציריך, שװיץ,

פֿאַראײבּיקן פֿאָטער און מוטער, גיטל און שִיץ גאָלדשטײן, בּרודער יוסף, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

גאָלדשטײן, יונה -- מאָנטרעאָל.

גאנאַפּאָלסקי, י. --- פּאַריז,

גאַסנער, מ. װ. --- טאָראָנטאָ.

גאַרגיל דר', שמואל --- בּאָסטאָן, מאַס.

010 21408 038 6010 ,מז58210 ,מ60140

--1,026400, 10012864.

גאָרדאָן, שלמה --- מאָנטרעאָל.

גאַרפֿינקעל, מאקס -- סאַןפֿראַנציסקאָ, קאַליפֿי,

גאַרפֿינקעלימשפּחה -- טאָראָנטאָ, אין זכר פֿון מאַן און פֿאָטער הערשל, געשטאָרבּן אין טאָ- ראָנטאָ 1965,

גודמאן, א. ה. --- ני-יאָרק,

גוטװײַן, מרדכי --- בּריסל, בּעלגיע, פֿאַראײבּיקט פֿאָטער חיים, מוטער חוה-רייזל, בּרידער יאַקיר, שלמה, שמואל, לוזער, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

גוטמאַן, שואל און שׂרהקע -- ניויאָרק, לזכר זייערע עלטערן אַבֿרהםיעקבֿ און בּרײַנע לְטָי דערמאַן און אַבֿרהם און בּת-שבֿע גלוזמאַן.

גילדין, אײַדא -- ניויאָרק, אין אָנדענק פֿון איר מאַן הערי, ע"ה.

גינדין, בּאַשע און מאיר -- װיניפּעג, פֿאַראײבּיקן עלטערן: בּלומע און שמואל; בּרידער: יעקבֿ, שלמה, אַבֿרהם, אַהרן, זרח, מענדל, שעפּסל, יצחק, רפֿאל, יוסף, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

גינזבּורג, בּנימין -- טאַריטאַון, נ"י: די קינדער פֿון בּערטאַ און דר' יחיאל קלינג: קריינע, פּעסל, עמיל און יאַנקל, פֿאַראײבּיקן דעם אָנ" דענק פֿון זייער פֿאָטער יחיאל, צ"ה.

גלאָבּערמאַן, ישׂראל און משה --- װיניפּעג, פֿאַר- אײיבּיקן פֿאָטער אַבֿרהםייצחק, מוטער שׂרה רבֿקה, בּרידער און שװעסטער.

געיל ה. און משפּחה -- וויניפּעג.

געלבּער, נתן --- מאָנטרעאָל,

גערסאָן בּרידער -- מעקסיקע.

גראַנאַט, מ. --- טאָראָנטאָ,

גראָס, דזשוליוס און פֿרױ --- פֿילאַדעלפֿיץ, פּ"ע, אין אָנדענק פֿון אונדזער טײַערן זון, דרי סידני גראָס.

גראָסינגער, דזשעני -- גראָסינגער, נ"י.

גרײַזער, לעאָן און פֿרױ --- ניו-יאָרק.

גרינבּערג, אַבֿרהם --- װיניפּעג, פֿאַראײבּיקט פֿאַי טער יוסף בּן רבּ הײםאַבֿרהם, געשטאָרבּן אָקט' 1964

גרעץיקאַלעדזש --- פֿילאַדעלפֿיעץ, פ"ע.

דאַװאַנג, סימע און פֿעליקס --- מאָנטרעאָל, פֿאַר- אייבּיקן משפּחות דאַװאַנגזאַבּלודאָװסקי און לייקין, אומגעקומען אין דריטן חורבּן,

דאַװידאָװיטש שמעון און לוסי --- ניו-יאָרק,

דאכמאַן, יוסף ז. -- קליװלאַנד, אָי

-/2100---.199 201300026 224 תג0 1 מסומומנסם

1621, 6222.

וא

דאָנאַט, אַלעקסאַנדער --- ניויאָרק.

דאָפּעלט, שרגאיפֿײַװל --- בּריסל, בּעלגיע. דובּאָװ, י. א. --- שיקאגאָ, אילי.

טל 284 1265 06} 04 202164 1014

,10 1,00215 אצסצ /זסא! /216266) 04 מסנמש 14 }04 .1/ .0.ש1.:1.6.1 ,89 ,60 ,99

.60810 ,01640 1 --1'646124100 60614416 1660188, וס 14 /62162161 04 1666121100 0614216ׂ1 מ16019, .2145 ,0ע26010

דזשואיש קאָמיוניטי קאַונסיל, הרבֿ יצחק העכטמאַן --- מאָנטרעאָל, קאנאדע.

.ןא , 4610211--0000611 {!1םגומזגעסג) 1630188

דײַטש, שמואל --- שיקאַגאָ, אילי,

דיקשטיין, א. און פֿרױ --- מיאַמײבּיטש, פֿל"אַ

דירעקטאָר, הערמאַן --- סאַװאַנא, דזש"אַ.

דראכלער דר', נאָרמאן -- דעטראָיט, מיש"

האַנדקאַן, מ. -- פּאַריז, פֿראַנקרײַך.

האָפֿמאַן י. מאָריס --- אָוק פּאַרק, אילי.

האָפֿמאַן, עמנואל -- ראָטשעסטער, ג"י

האָפֿענבּערג, מנחם און שלמה -- פּאַריז, פֿאַר" אײיבּיקן עלטערן, איידל און יעקבֿ און בּרודער דר' אַלקסנדר, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

האָראָדעצקי, ליבּע און נחום --- קאַלגאַרי, קאַנאַדע, אין זכר פֿון זייער מחותּן, לייזער גאָלד און זייער אייניקל צבֿי גאָלד אומגעקומען אין אַן אױיטאָיקאַטאַסטראָפֿע אין קאַלגאַרי.

הדסה-װויצאָ --- מאָנטרעאָל.

/02מ5272--ץ/50616 2414 גסמנסשל /1160:6

651461עסקן 664 זטס }0 עסמסם מ} .62)

12006016 )321824614

הירש, אלישבֿע און מיכאלימשה -- װיניפּעג, פֿאַראײבּיקן עלטערן, שיע און שׂרה בּאָציאַן, בּרוך-לייבּ און מלכּה הירש און משפּחה, אומ" געקומען אין דריטן חורבּן

פּרץ הירשבּיין קולטור-קלובּ -- װעניס, קאַליפֿ.

הלוי, מ. --- זשענעוו, שוייץ, אין אָנדענק פֿון אַהרן הלוי, תּל-אָבֿיבֿ, '

העללער, הערצקע -- פּאַריז, פֿאַראײבּיקט זײַן פֿאָטער חיים, געשטאָרבּן 1939 אין בּענדין, פּױלן,

הערש פּראָפֿי, זשין -- זשענעוו, און פּראָפֿי יוסף הערש, זון --- ציריך, פֿאַראײבּיקן זייער פֿאָי טער, פּראָפֿי ליבּמאַן הערש.

הערש דרי לובּא (לוטאַ) -- זשענעװ, אין זכר פֿון איר מאַן, פּראָפֿי ליבּמאַן הערש, געשטאָרבּן פטן יוני 1955 אין זשענעהי

הערש, עדא -- זשענעװו, שווייץ.

וואולמאַן דר', לעאָן -- ניויאָרק.

מאיר װאָלאָו פֿאָנד --- פֿילאַדעלפֿיעץ, פּ"ע.

װאָלאָפֿסקי, יהודה ל. -- מאָנטרעאָל, אין זכר פֿון פֿאָטער שרגאפֿײַװיש, געשטאָרבּן אין מאָנ" טרעאָל 1947 און זיידן הירש, געשטאָרבּן אין מאַנטרעאָל 1949,

װאַלעצקי, מאָריס -- ניװ-ײיאָרק.

װאָלק, איציק און רבֿקה -- בּאָפֿאַלאָ, נ"י.

ואנאַמעיקער, בּאשקע (איטע-בּתיה) --- בּעווערלי הילס, קאַליפֿ.

װאָרטסמאַן ש. -- טאָראָנטאָ,

װײַנגראָד, מ. --- מילװאָקי, וויס'.

װײַן הרבֿ, מאַקס -- קעמדען, נ"דוש.

װײַנער דרי, גרשון -- ניו-יאָרק.

װײַנרײַך דר', אוריאל -- ניװ-יאָרק.

װײַנשענקער דר', הערשל און לאה --- טאָראָנטאָ, אין אָנדענק פֿון איר פֿאָטער לײבּל גרינבּלום,

װײַס, בּעסי און יודזשין -- לאָס:אַנדזשעלעס, קאַליפֿי,

װײַס, דוד און מרים --- מאַנטרעאָל, אין אָנדענק פֿון פֿרױ גוטא װײַס פֿון רמת'גן, ישׂראל; יחזקאל און בּיילע טריערניצקי, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

ווילנער און אומגעגנט- פֿאַרבּאַנד --- מאָנטרעאָל,

עישנעצקי, מאָריס --- ניװויאָרק,

װערבּער דר', לודוויג --- לאָנדאָן, פֿאַראײיבּיקט זײַן פֿאָטער לייבּ, שװעסטער שיינדל און משפּחה, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

װערבּער, קארל --- לאָנדאָן, ענגלאַנד.

װערטערבּוך-קאָמיטעט --- שיקאַגאָ: פּעסי פּאָמע- ראַנץ, שמעון דײַטש, י. א. דובּאָו, לעאָן ריימיס, דר' מ. בּראונסטאָון, דוד ראָזענפֿעלד, חנה אַלטשול, ה. פֿאַבּריקאַנט, מאַקס בּראָנשטײן, דר' ר. הורוויץ, װ. בּראַמסאָן, מ. ראַטנער, דרי אוירווינג װ. פֿרידמאַן, י. לוקשטיין, מרי און מרסי פֿרידמאן, אַלען שװאַרץ, נייטען חי קאָװען --- אין הײיליקן אָנדענק פֿון דרי חיים פּאַָמעראַנץ, צ"ה,

.022202) ,0065100--160061618 096414) ג69:0עץ

זאָלאָטאָבּראָדסקי, װאָלף און חיה -- פּאַריז, פֿאַר- אייבּיקן בּרודער זלמן מיט פֿרױ און קינדער, שוועסטער אסתּר לאקס און מאַן, אומגעבּראַכט דורך די נאַציס.

זאַקי, זכריה און פֿרױ -- סקארסרייל, נ"י,

זאַרװאַניצער, יוסף --- ניויאָרק, אין אָנדענק פֿון זײַן פֿרױ עמיליא.

זאַרװאַניצער, משפּחה -- לאָס:אַנדזשעלעס, אין ליכטיקן אָנדענק פֿון פֿאָטער און זיידן יוסף, צ"ה געשטאָרבּן דעם 10טן נאָװעמבּער 1966,

זאַרוקי, מ. --- ניװ-יאָרק,

זארעמסקי, חנה"לאה און יעקבֿידוד -- קלין" לאַנד, אי

זאַרעצקי, בּןציון, ע"ה -- קאלגאַרי, קאַנאַדע.

זיסקין, הענרי און פֿעני -- ניװ-אָרק, אין אָנ" דענק פֿון עלטערן, אבֿיגדור-אײַזיק און דבֿורה זיסקין, יהודה און כאַסיע שומיאטשער,

זיסקינד דר', נתן און פֿרױ מאַטילדע --- ניו-יאָרק,

זעלצער, דזשאָרדזש --- אָוק פּאַרק, מיש.

זק"ש-סאַקס דר', שמואל-אליעזר און דר' עְלִוי סאַקס --- לאָנדאָן, אין זכר פֿון זייער פֿאַטער זאבֿ בּן אבּא סאקס און מוטער בּתיה בֹּת אהרן הערשאָװיטש.

טאַובּ, בּערנאַרד --- ניװיאָרק. טאָמפּסאָןפֿאַמיליעס --- װיניפּעג, אין זכר פֿון פֿאָטער דרי יצחק טאָמפּסאָן און מוטער קלאַראַ. טאָפּער, ח. --- טאָראָנטאָ, טאָראַנטשיק, זאבֿ און רבֿקה -- פּאַריז, פֿאַר" אײיבּיקן עלטערן, גאָלדע און שמואל, אפֿרים און שׂרה און משפּחה, אומגעקומען אין דריטן הורבּן. טעמפּל בּיתיאל, הרבֿ עדװאַרד סענדראָו -- סי' דערהוירסט, נ"י. טעמפּל ישׂראל, הרבֿ מרדכי װאַקסמאַן -- גרייט" נעק, נ"י. טעמפּל מנורה, הרבֿ אַבּראַמאָװיץ און לעאָנאַרד ראָזען --- מיאַמיבּיטש, פֿלײאַי טעמפּל עדת-ישׂראל, הרבֿ מאַרטין בּערקאָװיץ -- מעין-ליין, פ"ץ. טעמפּל עמנואל, הרבֿ דר' לערמאן -- מיאַמײ בּיטש, פל"א. טעמפּל עמנואל, הרבֿ שטערן --- מאָנטרעאָל. טעמפּל פֿערמאַונט, הרבֿ אַרטור לעליװועלד -- קליװלאַנד, אָי טענענבּוים, אַלבּערט -- סאַװאַנא, דזש"א. .1404 1:046:11868 1120861 :8 11616601' .6282642 ,101041621 טראָטנער --- מעקסיקע. טשעם, אליהו און פֿאַמיליע -- װיניפּעג, אין זכר פֿון פֿאָטער פּסח כמיעלניצקי, געשטאָרבּן 4 אין וויניפעג. .014ע' ש166--6:821169 .2221011) .5 ,0102ו0מ12,0 ,ץ500166 414 ז6ט060500000:) .4242 , 160טפנצטוסע1--- הרבֿ טשערי, עליאס -- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"עי טשערניאַק, י. א. -- װיניפּעג, קאנאַדע.

יאָסמאַן, רות -- סאַנטאַימאָניקא, קאַליפֿ יאָסעלאָף, טאָמאַס --- ניויאָרק, יאָפֿץ, יודאַ אַ., ע"ה -- ניויאָרק. 1466--11061102 04 8שסן 602110144 021460 .14סצ ץוֹמט0) אספפתע 04 621מק2 158טוסן 0216646 7 יך.א ,1)6/214-- ייִדיש-נאַציאָנאַלער אַרבּעטער-פֿאַרבּאַנד, נחמן סיר- קין צװײַג 504 --- ניויאָרק,

יידיש-נאַציאָנאַלער אַרבּעטער-פֿאַרבּאַנד -- מאָנ- טרעאָל, :

ייִדיש-נאַציאָנאַלער אַרבּעטער-פֿאַרבּאַנד -- טאָ ראָנטאָ,

ייִדישע קולטור-אָרגאַניזאַציע --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ע.

ייִדישער טעאַטער-קלובּ -- לאָס:אנדזשעלעס, קאַ- ליפֿ,

ייִדישער קולטור-קלובּ --- לאָס-אַנדזשעלעס, קאַ- ליפֿ,

כּהן (קעין), אַלפֿרעד, ע"ה -- קליװלאַנד, אָי כּץ, אַלף --- ניװוײיאָרק,

יב

כװאָיעװוסקי, משה --- װיניפעג, פֿאַראײבּיקט פֿאָ טער יהושע, מוטער חיה-לאה, בּרודער לײבּל, אומגעקומען אין דריטן חורבּן. .018 1600 -- /14 ,ת02181) כײַקעלסאָן, מאָריס --- מאָנטרעאָל.

לאַובּ, א. --- אַנטװערפּן, בּעלגיע.

לאַוטער, מ. --- מאָנטרעאָל,

לאַכמאַן, אַהון -- מעקסיקע.

לאַנג, הערי --- בּעװערלי-הילס, קאַליפֿי, אין אָנ- דענק פֿון זײַן פֿרױ לוסי.

לאַנג, מאָריס --- קליוולאנד, אָי

לאַנגואַם, משה און רייזל --- װיניפּעג, אין זכר פֿון עלטערן פּנחס און פּעסל; לייבּ און גאָלדע ווישער און משפּחה, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

לאַנדאָן, ישׂראל --- ניו-יאָרק.

לאַפּיצקי, רחל --- מאָנטרעאָל, פֿאַראײבּיקט איר מאן שלמה, ע"ה.

לונסקי, לואי --- טאָראָנטאָ.

לוקסענבּורג, אַהרן, אָשֶׁר און רחל -- פּאַריז, פֿאַראײבּיקן עלטערן, בּרידער, שװעסטער און משפּחה, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

לײיען-קרײַז און מוטערפֿאַראײן בּײַ ‏ די 'י. לי פּרץ-שולן, בּ. סמעהאָף, פּרעזי -- קאַלגאַרי קאַנאַדעי

לייקין, בּ. מ. -- דעטראָיט, מיש"

לעווין, ל. --- לאַונדסדײיל, פּ"ע.

.3014 /6צ!--צמנטגת 8 106ט106

לעװענטאַל, יאיר, מאיר, נתן און נחמן -- ניו" יאָרק, פֿאַראײבּיקן פֿאָטער רפֿאל, מוטער גאָלדע; בּרידער: לײיבּל, יהושע און פֿרױ רות, שלמה און פֿרױ העלאַ: שװעסטער: עטל, מאַן דוד קעמפּינסקי, זייערע קינדערלעך און משפּחה, אומגעקומען על קידושיהשם והעם בּײַ די נאַציס.

לעװקאָװיטש, נתניאל און רות -- בּריסל, פֿאַר- אײיבּיקן זייער בּרודער נתן און משפּחה, אומ" געקומען אין געטאָ װאַרשעי

לערמער פֿראָפֿי, אַרטור -- מאָנטרעאָל, פֿאַר- אײיבּיקט זײַן משפּחה.

לערנער דר' אַלעק -- לאָנדאָן, ענגלאַנד.

מאַדאַנעס דר', אליהו -- לאָנדאָן, פֿאַראײבּיקט פֿאָטער אפֿרים:גרשון, מוטער אסתּר-פֿרימעט און חנה-טובֿה, אומגעבּראַכט אין װאַרשע דורך די נאַציס.

מאַדעסקער, ר. --- טאָראָנטאָ.

מאזיא, ראָזע --- אַטלאַנטיק סיטי, נ"דזש,, פֿאַר" אײבּיקט דעם אָנדענק פֿון אירע עלטערן, ראָזץ און זלמן זאליטשענקאָ.

מאַנדעל, א. -- קעמדען, נ"דוש,

מאָנטס, מ. סימאָנדס -- טאַראָנטאָ,

מאָנראָ, אַבּא פֿאַר די אייניקלעך --- מאַנטרעאָל, אין זכר פֿון זייער זיידן, משת בּן אַריה-לײיבּ הלוי,

מאָר, חנה און שאַמע -- װיניפּעג, פֿאַראײבּיקן די משפּחות בּונד און מאָר, אומגעקומען אין דריטן חורבּן,

מאַרגאָליס, ליליען --- דעטראָיט, מיש"

מאָרגענשטערן, י. -- טאָראָנטאָ.

מאַריאַנקא, יודאַ --- טאָראָנטאָ,

מאָריסאָן, בּערל -- מיאַמיבּיטש, פֿליאַ.

מאַרק, בּיילע -- ניו-ײיאָרק, אין אַנדענק פֿון איר בּרודער הירש-חנניה מינדל,

מאַרקאָװיטש, מאָלי -- ניויאָרק, לזכּרון לואי מאַרקאָװיטש, צ"ה.

מוטער-פֿאַראײן בּײַ די י. ל. פרץ שולן -- וויניפּעג.

מוסקאַט, ס. מ. --- טאָראָנטאָ.

מײַזעל, דוד -- מעקסיקע.

מײַזעל, טובֿיה -- מעקסיקע.

-2411--1024 10/61/416 188שוסן 21110020466

.17130 ,211466עז

מינקין דרי יהודה -- ניװ-יאָרק.

מלינאַזשעווסקי, בּ-ציון --- מאַנטרעאָל, אין אָנ" דענק פֿון פֿאָטער משה,

מעדאָװניק, אַנדרעי און משפּחה -- פּאַריז, פֿאַר" אייבּיקן פֿאָטער שלום, פֿרויס פֿאָטער איזידאָר לעווין, בּרודער מאיר, אומגעקומען אין דריטן חורבּן,

מעללער, אריה און בּראָניאא -- װיניפּעג, אין זכר פֿון פֿאָטער הערמאַן, בּרודער װילהעלם אױיערבּאַך, זײַן פֿאָטער משה, מוטער הענדל, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

מעלניק, דבֿורה און נחום --- ניויאָרק.

מראַטשני, מ. --- ניודיאָרק,

ניומאַן, מנחם-דוד --- טאָראָנטאָ, אין אָנדענק פֿון זײַן פֿאָטער יוסף"בּרוך ניומאַן. ,12341116---1"4001 61/416שש 150טוסן 1116טמ29אן ,תמס1'

527200208 16001504 ):0010011--5202002/2, 62.

סאַטינסקי, סאָל --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"עי

סאָלאָמאָן, מאָריס --- ניוײאָרק,

סאלפּיטער דר', עדווין --- יוטיקא, ג"י

סאָסין דר', מיכאל --- מיאַמיבּיטש, פֿלאָרידאַ.

סאָסנאָוו, הערי --- לאָנדאָן, ענגלאַנד.

סאָפֿיאַן, יצחק און פֿײגל -- לאָסאַנדזשעלעס, קאַליפֿ, אין אָנדענק פֿון ישעיהו און יוסף סאָפֿיאַן, מיכל דעם רבֿס קינדערי

510158 151261 '11246 2204/---)660606, 51014261-

216514684 ,מ3076185161 .21 ,1480

סוראַסקי, עליאָס --- ניו-יאָרק, אין אָנדענק פֿון איר מאַן אַהרן.

סטעף, ליליען --- ניוײיאָרק, אין אָנדענק פֿון איר מאַן אַהרן.

סידאָר, שמאי --- לאָנדאָן, פֿאַראײבּיקט פֿאָטער אײַרע, מוטער הענריעטע, בּרודער יוסף, אומ" געקומען אין דריטן חורבּן, און בּרודער רודאָלף, אומגעקומען אין שפּאַנישער רעװאָלוציע.

סידי דר', אליהו --- פּאַריז, פֿאַראײבּיקט דניאל און שׂרה סידי, יואל און הנה זלאָטאָגורא און זייערע טעכטער: רחל, דבֿורה, בּאַשקע, לאה און מלכּה, אומגעקומען אין דריטן חורבּן. עץזסמזסמז ת1 ,014 0660 --861682 ,511061 .2406 4מ2ספטם 286 סילװער, נתן --- טאָראָנטאָ. סימקין, א. ל. --- וויניפּעג, סירליך, יצחק און טאָכטער גיטל -- װיניפעג, פֿאַראײבּיקן מוטער חיה-רחל סירליך, געשטאָר" בּן אין װיניפּעג. .4018 66א1--.מזשׂל , 028ת51161 סעגאַל, לואיס --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"צ. ‏ - סעגאַלס, י. מ. --- מאָנטרעאָל. סעמיועל, מאָריס --- ניװ-ײאָרק.

עווענטשיק, סימע -- פּאַריז, פֿראַנקרײַך.

עזרה הילף-אָרגאַניזאַציע --- פֿילאַדעלפֿיץ, פ"ע.

עפּשטײין, יוסף -- פּאַריז, פֿאַראײבּיקט עלטערן חיים-לייבּ און חנה, שװעסטער: ויכניע, ליבּע, צבֿיה און מרים, בּרידער: אַבֿרהם, אליעזר, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

עציוני דר', מרדכי בּ. --- מאָנטרעאָל, פֿאַראײבּיקט בּרודער מנחם-מענדל בֹּאַום און שװעגערין לאה, זייער טאָכטער הינדע:יהודית טשערונאַװער און איר מאַן משה, זייער זון דניאל, אומגעקומען אין דריטן חורבּן,

.015 66--.5 /, ץאפ0ש12:10 ערליכמאן, יוסף און משפּחה -- װיניפּעג.

פּאָזניאַק, חנהלע, טױיבּע, יצחק -- פּאַריז, אין אָנדענק פֿון פֿאָטער שלום, געשטאָרבּן אין חיפֿה, פֿרױס פֿאָטער איזידאָר לעװין און בּרו" דער מאיר און משפּחות, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

פּאַניץ, יוסף און פֿײיגל -- פּאַלם-ספּרינגס, קאַליפֿי,

פּאָפּעליס, בּערל און רבֿקה -- מאָנטרעאָל, אין אָנדענק פֿון קוזינעס רייזל און חנה פּאָפּעליס, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

פּאַפּערני, אייבּ --- קאַלגאַרי, קאַנאדע.

פּאַפּערני, חנה און ליאָ, מאָריס און מירא -- קאַלגאַרי, פֿאַראײבּיקן עלטערן: חיה-שׂרה און משה'זלמן; חסיה און יהודה שומיאטשער.,

פּאָקעמפּני, חנה און יצחק --- דעטראָיט, מיש

פּיאַנערן-פֿרױען -- ניויאָרק.

פּידטאָ, בּ. --- טענעפֿלײַ, נ"דזש,

פּערלאָװ, דוד און יוכבֿד --- װיניפּעג, פֿאַראײבּיקן עלטערן: בּיילע און יעקבֿ כאבּיעלסקי: שװעס. טער, בּרידער, און זייערע משפּחות, אומגע- קומען אין אוישויץ; חיה און דוד פּערלאָװ געשטאָרבּן אין פּױלן.

פּערלמאַן, אייבּ --- קאַלגאַרי, אין אָנדענק פֿון שפרה פּערלמאן.

פּערלמאַן, בּען און סאָניע -- קאַלגאַרי

פּערלמאַן, לואיס --- קאַלגאַרי.

פּערלמאַן, פֿיליפּ --- מאָנטרעאָל.

יג

פּרעסמאַן, פֿיליפּ --- מאָנטרעאָל, י. ל. פּרץ פֿאָלקס-שולן --- וויניפעג, .010840 1 --6098102100 .016-140

פֿאָקס, װיטאַ און משה -- ניוײיאָרק, פֿאַראײבּיקן דעם נאָמען פֿון זײיער קווין, דעם דיכטער יהואָש, צ"ה, פֿאַרבּאַנד שארית-הפּליטה אָרגאַניזאַציע (ליידיס אָקזילערי) --- װיניפּעג. פֿײַנבּערג, לייבּ --- ניויאָרק, פֿײַנשטאַט, אידאַ און חיים -- טאָראַנטאָ, אין זכר פֿון עלטערן: מנחם-מענדל און דבֿורה פֿײַנשטאַט, העלען און שלמה גרינקרויט, אומ" געקומען אין דריטן חורבּן. .3014 66 !--169ט1 ,1166 פֿישמאַן, געלע און שיקל -- ניװ-אָרק, -8מ12 ,1,00002--022000685ץ5 04 666120108ע -68211 , תגמונסמנגמץס .11 .{ 22001 ,סמגן ,6010020 24100261 :2240010246 014 מגמז +ז5601604 4) 071 2100186 100:068 04 6646126084, קעסגתסמע ג1 ,1161200 224 14116214 -02660 12 216510606 0120 ,5161061 גאמגצן - 6 00 עסממוסנת ,146 212116 ;091072212 /2160106 ,1158020 62181 :0120ט-114סשף .51032412 ת1 10120-1566001106 426 פֿעלדבּריל, אַבֿיגדור און זעלדע, זײיערע קינדער אבֿיבֿה און דבֿורה --- װיניפּעג, אין כּבֿוד פֿון משה און סטערע מענאַכאָװסקי פֿעלדמאַן, מ. --- מעקסיקע. פֿעֿלדמאַן, ש. -- װיניפּעג, פֿרױען-צענטראַלע, ייִדישער קולטור-קאָנגרעס -- ניוייאָרק, פֿרידמאַן, אַבֿרהם-אַהרן -- טאָראָנטאָ, לזכר פֿון פֿאָטער אָשר-זעליק און מוטער אסתּר, אומגע- קומען אין דריטן חורבּן, פֿרידמאַן דר', אוירווינג א. --- אָוק-פּאַרק, אילי. פֿרידמאַן, דזשעימסייעקבֿ -- לאָנדאָן, פֿאַראײ: בּיקט מוטער גיטע (גערטרוד) פֿרידמאַן (שול- מאַן 1891--1958) און זײַן בּרודער הערי י (1913---1964), פֿרײַנך פֿון ישׂראל -- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ץ.

ציפֿערפֿײַן (פֿײַן), נחמן -- טאָראַנטאָ, אין זכר פֿון פֿאָטער שבּתאי, מוטער לאה; שװעסטער בּינע און העניע; בּרודער בּעריש און משפּחה.

קאַגנאָ, לענאַ נ. -- בּרוקלײַן, מאַס!, אין אָנדענק פֿון איר בּאַליבּטן מאַן ישׂראל, ע"ה.

קאָהן, יוסף --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ץ.

קאַליש, גיטל -- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ע, אין אָנדענק פֿון איר מאַן מ. י. קאַליש, צ"ה.

קאָנגרעגאַציע אגודת אחים, הרבֿ דוד ראאב -- סאוואנא, דזש"אַ.

קאָנגי אַהבֿת אחים -- אַטלאַנטא, דוש"א.

קאָנגי בּית יעקבֿ, הרבֿ לעסטער הערינג -- מוירטשענטוויל, נ"דזש.

קאָנגי בּית ישׂראל, הרבֿ מאַקס װײַן -- קעמדען, נ"דזש,

קאָנגי יאָנג איזראַעל, הרבֿ מ. לעװיטעס -- מאָנטרעאָל. :

קאָנגי כּנסת ישׂראל -- מיאַמײבּיטש, פֿל"אַ.

קאָנגי שערי צדק, הרבֿ משה-חיים אַדלער, ע"ה --- סאַוטפֿילד, מיש.

קאָנגי שערי שמים, הרבֿ שושאַט --- מאָנטרעאָל, קאַנאַדעי

קאַסאָי, גיטל און יעקבֿ -- טאָראָנטאָ, אין זכר פֿון די משפּחות קאַסאָי אין רוסלאַנד.

קאַפּלאַן, בּעלא --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ע, אויסדרוק פֿון אָנערקענונג פֿאַר שיכמאַנס קולטור-אַרבּעט,

קאַפּלאַן, מאַקס --- װיניפעג.

קאַפּלאַן, משה --- בּוירבּענק, קאַליפֿי, אין אָנדענק פֿון זײַן פֿרױ חנה, ע"ה.

קאַפּלאַן, שמואל --- ניו-יאָרק.

קאַץ, בּאָריס --- בּאַלטימאָר, מערילענד.

קאַץ, בּערנאַרד װ. -- שערי טשעיס, מערילענך,

קאַץ, מיכאל --- מאָנטרעאָל.

קאָרף, שמואל -- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"עי

קאָרן, יוסף און ליליען -- לאָסאַנדושעלעס, קאַליפֿי, אין אָנדענק פֿון אונדזער אומפֿאַר- געסלעכער שװעגערין ראַכטשע קאָרן, צ"ה.

קאָרן, אײבּ --- לאָס:אַנדזשעלעס, קאַליפֿי, אין אָנדענק פֿון זײַן אומפֿאַרגעסלעכער פֿרױ ראָכטשע, ע"הי

.מ1,080400--16182 8 14211211 ,ג80:00106 .א 424 פֿאַראײבּיקן זייער פֿאָטער דוד װײַג" שטאָק און מוטער חיהיהודית, אומגעבּראַכט דורך די נאַציס.

קאָרנבּלום, ד. --- טאָראָנטאָ,

קאַרניבּאַד, נתן --- אין כּבֿוד פֿון זײַנע עלטערן מרדכי און רחל, װאָס לעבּן אין סאַװאנא, דוש"א.

קאָרנע, מ. א. -- טאָראָנטאָ.

קוגעל, חיה-שׂרה און מתּתיהו -- פּאַריז, פֿאַר" אײיבּיקן זייערע משפּחות: מוטער עלקע לעוין" רובּין; אײַזיק רובּין און פֿרוי; ווילי און אידע רובּינשטיין; די בּרידער קלמן, יעקבֿ און זייערע משפּחות, אומגעקומען אין דריטן חורבּן,

קירשנבּוים, חייםינח --- טאָראָנטאָ, אין זכר פֿון פֿאָטער צבֿי-מאיר, געשטאָרבּן אין טאָראָנטאָ אין 1943, מוטער עלקע (מאזאָװויעצקי), געשטאָר- בּן אין טאָראָנטאָ 1952,

קירשנבּוים, מילטאָן און ראַזע -- טאָראָנטאָ, לזכר פֿרױיס פֿאָטער דזשעק שוסטער, געשטאָר- בּן אין טאָראָנטאָ 1961; קוזין נחמןלאָזער ווערקצייג, געשטאָרבּן אין מאָנטרעאָל 1961,

קלאָפּמאַן, מ. --- זשענעוו, שווייץ, אין זכר פֿון משפּחה בּרוך ספּיװאַק, אומגעבּראַכט דורך די נאציס אין װאַרשע. :

קליפער, ירחמיאל -- װיניפּעג, פֿאַראײבּיקט פֿאָ- טער משה-חנא, געשטאָרבּן 1905, מוטער שׂרה געשטאַרבּן 1915,

,195 1:00621 ,תסגת10 0014618 1801180008 .3014 ש6א---.ט.6.17,, 1.1

קעיני משפּחה -- װיניפּעג, אין זכר פֿון זײיער פֿאָטער זלמן קעיני, געשטאָרבּן אין 1951,

קעלמאַן, קלאָד --- פּאַריז, :

קראַװועצקי, פּ. --- װיניפעג.

קראָל, אַנא און העלענאַ --- פּאַריז, פֿאַראײבּיקט פֿאָטער משה בּן אַהרן קראָל, געשטאָרבּן 21סטן דעצי' 1942 בּשעת דײַטשער אָקופּאַציע.

קריגער, לעאָן --- קאַלגאַרײ

קרישטאָל, י. -- מעקסיקע.

קרישטאָל, רבֿקה --- װיניפּעג, אין זכר פֿון איר מוטער זיסל ראָזענבּערג, געשטאָרבּן אין װיני- פעג 1966,

ראַבּין, יוסף און פֿרױ --- מיאַמיבּיטש, פֿליאַ.

ראַבּינאָװיץ, סעם -- מאָנטרעאָל.

ראַבּער, ג. --- וויניפּעגי

ראָזענבּלאַט, הערי און ליליען --- מיאַמײבּיטש, פֿלײאַ,

ראָזענבּלאַט, מ. --- טאָראָנטאָ.

ראָזענקאָפּף, אַכֿרהם און חיה --- פּאַריז, פֿאַראײ בּיקן פֿאָטער שמואל, מוטער רחל, שװעסטער מלכּה, פֿרױס מוטער פֿרײדע רעכניץ, שװעס- טער און בּרידער, אומגעקומען אין דריטן חורבּן,

ראָזענפֿעלד דר', ד. -- מאָנטרעאָל.

ראָזענצװײַג, לינא און סידני --- סאװאַנא, דזשיאַ.

ראָזענשטיין, מינא --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ע.

ראָזענשטײן, לואי --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ץ.

ראָטמאַן, שׂרה -- ניויאָרק, לזכּרון איר מאַן קארל.

ראָכמאַן, מאיר --- דאונסװיו, קאַנאַדע, אין זכר פֿון זײַן פֿרױ סאָסי, געשטאָרבּן אין טאָראָנטאָ 5,

ראָסקעס, דודיהערש -- מאַנטרעאָל.

ראָסקעס, יהודה'לייבּ --- מאַנטרעאָל,

ראָסקעס, מאַשע -- מאָנטרעאָל, אין אָנדענק פֿון אומגעקומענער חבֿרטע, ריוועלע אַמסטערדאַם,

רובּינשטיין, איזידאָר, ע"ה, און מאַלי --- מיאַמי- בּיטש, פֿלײאַ.

8001, 2401115--221124610212, 224

ריטש, אייבּ --- וויניפעג.

רייס, האָדע און צמח --- מאַנטרעאָל, פֿאַראײבּיקן שװעסטער שׂרה איצקאָװיטש, אומגעקומען אין דריטן חורבּן.

שאַפּיראָ, אַבֿרהם און אסתּר --- גלענדייל, קאַליפֿ,

שאַפּיראָ, אַלעקסאַנדער --- ניוטאָן, מאַס,

שאַפּיראָ, בּאַשקע -- לאָס:אַנדזשעלעס, קאליפֿ, אין אָנדענק פֿון איר מאַן חיים שאַפּיראָ, צ"ה,

שאַפּיראָ, י. --- מאָנטרעאָל,

שאפּיראָ דר', מאַרק --- זשענעוו, שווייץ, לוכר לעאָן בּיאַלער-פּאָליאַקאָװ און זון אַרטור בּיאַי לער, אומגעבּראַכט דורך די נאַציס,

שאַפֿראַן, ליבּע --- טאָראָנטאָ.

יד

שאַפֿראַן, איטקע און נתן -- טאָראָנטאָ. שאַפֿראַן, רבֿקה -- ניוײאָרק, שאַץ, פּערל, איר זון בּערל, זײַן פֿרױ נעמי (פּערלמאן) שאַץ -- קאַלגאַרי, װיניפּעג, אין זכר פֿון מאַן און פֿאָטער שיקע-הלל שאַץ, גע בּוירן אין יאַלקישעװ, רוסלאַנד, געשטאָרבּן אין אויגוסט 1963 אין װיניפּעג, קאַנאַדע. שאָר, ווילי --- לאָס-אַנדזשעלעס, קאַליפֿי, אין אָנ" דענק פֿון זײַן פֿרױ ליזאי שאָר, מאָריס --- װיניפּעג, אין זכר פֿון עלטערן. שװאַרץ, איזידאָר --- פֿילאַדעלפֿיע, פ"ע. .014 3)66--1,604214 ,02162ו500 ,014 שוסא--ת1ט!1/16 ,02112ו500 ,3014 66--501 ,021212ו500 שווידקין, ליזע און קינדער, זשאַן קלאָד און רענע -- פּאַריז, פֿאַראײבּיקן מאַן און פֿאָטער יעקבֿ שווידקין, שװײיצאַרישע איזראעליטישע געמינדע"בּונד -- בּערן, שווייץ, שווימער, חנה און יוסף -- װיניפּעג, פֿאַראײבּיקן עלטערן: בּעריש און בּינה װאַלנערמאַן; פֿאָטער שמואל און מוטער חוה; בּרידער: לײבּל, צבֿי, חיים, אײַזיק, אומגעקומען אין דריטן חורבּן, שולמאן-שאפּיראָ, בּראָניסלאַװא און זין אַדאָלף און יעפֿים --- פּאַריז, פֿאַראײבּיקן מאַן און פֿאָטער זשאָרזש שאַפּיראָ, צ"ה, שומער, הערי און מילדרעד --- דעטראָיט, מיש' שטיין, דעני --- טאָראָנטאָ, אין זכר פֿון פֿאָטער מאָטל קירשטיין, געשטאָרבּן אין טאָראָנטאָ 1958, שטײינהאַרט, מ. -- טאָראָנטאָ, שטיינער, צבֿי --- טאָראָנטאָ, אין כּבֿוד פֿון זײַן מוטער לאה שטיינער. שטערמאן, אָסקאַר -- בּרוקלײַן, מאַס' שטערנטאַל, י. --- מאָנטרעאָל, שיכמאַן דרי, מאַרטין -- אין אָנדענק פֿון זײַן מאַמען, חײַקע שיכמאַן. שיכמאן, װעלװל --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ע; דרי משה שיכמאן -- לאָס-אַנדזשעלעס און טאָכטער עטל בּערגער, אין הײיליקן אָנדענק פֿון פֿרױ און מוטער, חײַקע שיכמאן, ע"ה, נפֿטר געװאָרן כ"ח אב, תּשכ"א. שלום-עליכם סאָנשיין קלובּ -- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"ע. שמידאָף דר', ישׂראל -- זשענעו, שװייץ, אין זכר פֿון זײַן פֿאָטער שלוםיעקבֿ און מוטער שׂרה-מלכּה, שעוויץ, אידיט און סידני --- דעטראָיט, מיש, שעפּס דר', שמואל -- זשענעוו, שווייץ. שער, נח -- ניויאָרק, שערי, דאָר און פֿרוי --- ניו-יאָרק, שקאָלניק, לואי --- קליװלאנד, א שרײַבּנער, אַבֿנר --- פֿילאַדעלפֿיע, פּ"עץ. שרײַבּער, בּען --- ניויאָרק. תּורת-אמת, ייִדישער צענטער -- טאָראַנטאָ, קאַ- נאַדע.

פֿון דער רעדאַקציע

פן דעם רעדאַקטאָר

מיט אַן אינעװייניקסטן ציטער קומט אויס אָנצושרײַבן דאָס קעפּל, װאָס װאָלט געדאַרפֿט זײַן ;פֿון די רעדאַקטאָרן", מײַן חבֿר און קאָלעגע יודאַ אַ. יאָפֿע איז שוין אַן עליו-השלום, ער האָט ניט דערלעבּט דעם טאָג, ווען אַלץ װאָס קומט אַרײַן אין דעם צוייטן בּאַנד פֿון גרויסן װוערטערבּוך איז שוין פֿאַרטיק און די רעדאַקציע גיט צוֹ איר לעצט װאָרט, אירע אױפֿקלערונגען און התנצלותן. נאָך אַ לענגערן קראַנק זײַן איז דער זקן-הלעקסי- קאָלאָגן אײַנגעשלאָפֿן מיטן אײיבּיקן שלאָף דעם צווייטן טאָג ראָשיהשנה ה'תּשכ"ז, דעם 6טן סעפּטעמבּער 1966, לויט דער אָנגענומענער צײַט-רעכענונג, ניט געקוקט אויף זײַן עלטער איז יודאַ אַ. יאָפֿע, בּיז אַן ערך אַ האַלב יאָר פֿאַר זײַן טױט, געווען מסוגל צו זײַן דער װערטפֿולסטטער בּעל-יועץ אין אַלע פּרטים פֿון דער אַרבּעט. עס איז געווען אויף וועמען זיך אָנצושפּאַרן, אויף וועמען זיך צו פֿאַרלאָזן. פֿון סאַמע אָנהײיבּ פֿון אונדזער גרויסער אונטערנעמונג איז מײַן אַלטער פֿרײַנד געווען דער שטיצער און דער היטער פֿון די יסודות װאָס אויף זי בּויט זיך דער גרויסער װוערטערבּוך פֿון דער ייִדישער שפּראַך, זײַן אױיטאָריטעט איז געווען אַזױ וי אַ מױערװאַנט אַרום דעם קאָלאָסאַלן פּראָיעקט און זײַן בּיסלעכװײַזער דורכפֿירונג אין לעבּן. די געפֿילן פֿון דאַנקשאַפֿט און דרך-ארץ צו דעם נפֿטר װעלן אויף שטענדיק בּלײַבּן אין די הערצער פֿון די אַלע װאָס האָבּן זיך מתעסק געווען און זײַנען זיך עוסק מיט און אַרום אונדזער װוערטערבּוך,

עס האָבּן אױסגעפֿעלט די בּאַטראַכטע אָנװײַזונגען פֿון אונדזער קאָנסולטאַנט און וואויל- גינער בּלבֿ ונפֿש לײיבּוש לעהרער ע"ה, זינט זײַן פּטירה י"א תֹּשרי תּשכ"ה, דעם 17טן סעפּטעמבּער 1964, דער מלאך:-המות האָט פֿון אונדז צוגערױיבּט די קאָנסולטאַנטן ליפּע לעהרער ע"ה (זען זי ה) און א. א. ראָבּאַק ע"ה, געשטאָרבּן ה' סיוון תּשכ"ה, דעם 5טן יוני 1965, מיר פֿאַרצײכענען די פּטירה פֿון גרויסן זאַמלער און פֿאָלקלאָריסט, דעם קולטור- פֿאָרשער הרבֿ יהודה אבֿידע (יהודה עלזעט) ע"ה, כב אלול, תּשכ"ב, דעם 21סטן סעפּטעמבּער 2, ער האָט בּײַם סאַמע אָנהײבּ פֿון דער אַרבּעט אונדז געשאָנקען אַ גרויסן חלק פֿון זײַנע מאַטעריאַלן, אונדזער לאַנגיאָריקער מיטאַרבּעטער משה הורוויץ ע"ה איז נפֿטר געװאָרן ב' שבֿט תּשכ"ה, דעם 5טן יאַנואַר 1965, יי חשוון תּשכ"ו, דעם 5טן נאָװעמבּער 5, איז נפֿטר געװאָרן דער איניציאַטאָר פֿון אונדזער אונטערנעמונג און דער ערשטער סעקרעטאַר פֿון דער רעדאַקציע נחום סטוטשקאָוו ע"ה. מיט האַרצװײיטיק איז אויסגעקומען צוצושטעלן די צוויי אותיות ע"ה צו די נעמען פֿון אַ צאָל געטרײַע זאַמלערס אין דער רשימה װאָס קומט גלײַך נאָך די ווערטער פֿון רעדאַקטאָר.

יהי זכרם בּרוך!

בּײַם גרייטן דעם צווייטן בּאַנד איז מען געבּליבּן געטרײַ צו די גרונט-יסודות װאָס זײַנען פֿאָרמולירט אין דער הקדמה צום ערשטן בּאַנד, װאָס איז אייגנטלעך אויך דער אַלגעמײנער אַרײַנפֿיר צו אַלע װײַטערדיקע בּענד. דער ציל און דער צוגאַנג זײַנען פֿאַרשטײט זיך געבליבּן די זעלבּיקע. אַזױ אויך דער אופֿן אױסטײַטשן די ווערטער, די כאַראַקטעריזירונג פֿון די װוערטער און דאָס בּאַקלײידן זיי מיט פֿאָלקלאָריסטישן און שטייגערישן מאַטעריאַל, דער גרויסער װוערטערבּוך איז גלײַכצײַטיק אויך אַן אייגנאַרטיקע ענציקלאָפּעדיע, ניט בּלויז אַ שפּראַכיקער נאָר אויך אַ קולטורישער כּינוס פֿון דעם גײַסטיקן פֿאַרמעג פֿון אונדזער פֿאָלק, אויף װיפֿל די דורותדיקע שאַפֿונג האָט געפֿונען אַן אויסדרוק אין ייִדישע

יו

ווערטער און האָט אױיסגעהאָפֿטן פֿאַרבּינדונגען און אַסאָציאירונגען מיט זיי. עס איז פֿאַראַן דאָס געפֿיל, אַז פֿון שטאַנדפּונקט פֿון די צילן װאָס מע האָט זיך געשטעלט, איז דער צווייטער בּאַנד געראָטענער און רײַכער וי דער ערשטער, װײַל מע האָט געקענט זיך בּאַנוצן מיט מער מאַטעריאַלן וי בּײַ דער אַרבּעט איבּער דעם ערשטן בּאַנד. די רעדאַקציע האָט פֿון סאַמע אָנהייבּ געהאָפֿט אַז װאָס װײַטער וועלן די בּענד זײַן רײַכער און בּעסער, מלא-וגדושדיקער וי די פֿריִערדיקע. צום טייל איז אָט די האָפֿענונג מקוּים געװאָרן פֿאַרשטײט זיך אַז עכטע שלימות איז אַן אומדערגרייכלעכער בּאַשטרעבּ,

אין דער שוין דערמאָנטער ה ק ד מ ה צום ערשטן בּאַנד רעדט זיך אַז עס װעט אויסקומען אַרײַנצוגלידערן אין דעם גאַנצן װערטערבּוך אַן ערך 180,000 װערטער. אָבּער שױן אין דעם פּראָצעס פֿון דער אַרבּעט אױפֿן צווייטן בּאַנד זײַנען צונױפֿגעקליבּן געװאָרן לכל-הפּחות נאָך אַ 20,000 ווערטער. ייִדיש איז גװאַלדיק רײַך. ווען מע װעט אין דעם להבּא מאַכן די בּרכה שהחיינו אױפֿן לעצטן בּאַנד, װעט מען האָבּן צונױפֿגעשפּײַכלערט און אױיסגעטײַטשט אַ סך מער וי צוויי מאָל הונדערט טױיזנט איינסן. דאָס גיט אַ בּאַגריף וועגן דעם פֿאַרנעם פֿון דער אַרבּעט און וועגן די כּוחות און דער צײַט װאָס זי פֿאַרלאַנגט, מע בּויט דאָך דעם ואָלקנקראַצער פֿון ייִדיש, דעם לעולם-ועדייקן מאָנומענט, װאָס דאַרף אויך זײַן אַ קװואַל מים חיים פֿאַר שפּעטערדיקע דורות ניצערס פֿון װערטערבּוך און אויך פֿאַר פֿאָרשערס פֿון אַשכּנזישן ייִדנטום,

צוזאַמען מיטן געפֿיל פֿון בּאַפֿרידיקונג אַז עס האָט זיך אײַנגעגעבּן אױפֿצושטעלן נאָך אַ גאָרן פֿון דעם געבּײַ, און טאַקע לויט דעם אָנגעמערקטן פּלאַן, כאַפּט זיך אַרײַן אַן אומרו- איקייט, למאי עס האָט געדויערט גאַנצע פֿינף יאָר צוװישן ערשטן און צוייטן בּאַנד, מיט מער געלטמיטלען און מיט מער מענטשן פֿאַר דער אַרבּעט װאָלט ניט אויסגעקומען צו װאַרטן אַזױ לאַנג, לאָמיר אַלע האָפֿן אַז עס װעט אַזױ פֿיל יאָרן ניט געדויערן בּיז עס װעט אַרוסקומען דער דריטער בּאַנד און דערנאָך די וײַיַטערדיקע בּענד. דאָס איז אָבּער אָפּהענגיק פֿון דעם אינטערעס און פֿאַרשטענדעניש פֿאַרן גרויסן װוערטערבּוך מצד פֿרײַנד װאָס מע דאַרף נאָך אַרײַנקריגן. אונדזער רשימה זאַמלערס איז אַ גאַנץ אימפּאָזאַנטע און זי איז לענגער וי די װאָס איז געווען געדרוקט אין ערשטן בּאַנד, אָבּער די אַרבּעט פֿאָדערט נאָך צענדלינגער און צענדלינגער נײַע זאַמלערס, בּפֿרט ווען זיי זײַנען אַזױ אומגלײַך צעטיילט צוישן די פֿאַרשײדענע ריידענישן און געגנטן פֿון ייִדיש. מיר נייטיקן זיך אין אַ סך פֿרײַװיליקע אױיסשרײַבּערס פֿון ציטאַטן פֿון די נײַע בּיכער װאָס קומען אַרױס און פֿון דער לױפֿיקער פּעריאָדישער פּרעסע. אויף אַלע געבּיטן פֿון דער אַרבּעט דאַרפֿן מיר מער הילף. מיר קוקן אויס אויף נאָך מתנדבֿים בּעם.

א אנ :.

דער ניצער פֿון צווייטן בּאַנד װעט זיכער בּאַמערקן אַז בּייִם אויסשטעלן די ווערטער זײַנען אַרײַנגעקומען עטלעכע שינוייִם בּכדי צו פֿאַרשפּאָרן אָרט. אין דעם רובֿ פֿאַלן ווערן די װערבּן מיט זיך ניט אױסגעטילט בּאַזונדער, עס װערט בּלױז אָנגעװיזן וואו עס קען צוקומען אָט דער זיך. נאָר בי אָפֿטע װערבּן און בּײַ אַזעלכע װאָס האָבּן אַ ספּעציפֿישן אינטערעס מחמת צוגאָבּ-בּאַטײַטן אָדער איבּער אַנדערע סיבּות זײַנען פֿאַראַן צוויי בּאַזונ- דערע איינסן, דער װערבּ אָן זיך און גלײַך דערנאָך דער װערבּ מיט זיך,

מיר האָבּן אײַנגעשפּאָרט אַ סך אָרט בּײַם פֿאַרצײכענען די סובּסטאַנטיוון װאָס שאַפֿן זיך פֿון װערבּאַלע שטאַמען. אַנשטאָט זיי צו געבּן װי בּאַזונדערע איינסן, זײַנען נאָך די אױסטײַטשונגען פֿון די װערבּן פֿאַראַן די אָנװײַזונגען: -ונג, -עכץ, -עניש, דער (דין, -קע), -ערײַ. די דאָזיקע סופֿיקסן קומען, פֿאַרשטײט זיך, נאָר דאָרטן וואו מיר האָבּן געהאַט בּאַװײַזן אַז די ווערטער װאָס זיי שאַפֿן זײַנען טאַקע פֿאַראַן אין דער שפּראַך. מיר האָבּן זיך אויסגעהיט פֿון צוגעבּן סתם די דערמאַנטע סופֿיקסן. אין אַ צאָל פֿאַלן װערט דער סובּסטאַנטיו פֿון װערבּאַלן שטאַם אָן אַ סופֿיקס צוגעשטעלט נאָכן װערבּ אָן שום אױיסטליַטש,

יח

איבּער דעם זעלבּיקן מאָטיוו פֿון שפּאָרן אָרט האָבּן מיר ניט אויסגעטיילט בּאַזונדער די אַדיעקטיוון װאָס שאַפֿן זיך פֿון סובּסטאַנטיוון מיט דער הילף פֿון די סופֿיקסן -יק, -דיק און -יש. מיר האָבּן זיך בּאַנוגנט מיטן פֿאַרצײכענען דעם סופֿיקס, אַזױ איז אויך דער דרך בּײַ סובּסטאַנטיון װאָס שאַפֿן זיך פֿון אַדיעקטיוון מיטן סופֿיקס -קייט. עס איז אויך אומעטום אָנגעוויזן וואו עס קומט -יקייט. ניט שטענדיק װערט אויסגעטיילט דער אַדװערבּ מיט -ערהייט, ער וערט בּלויז אָנגעדײַט בּײַ דעם געהעריקן אַדיעקטיו אָדער פּאַרטיציפּ. מען איז געווען אויך אַ סך קאַרגער וי אין ערשטן בּאַנד בּײַם אַרױס- הייבּן וי בּאַזונדערע איינסן די אַדיעקטיון װאָס זײַנען גלײַכצײַטיק פּאַרטיציפּן (אין דעם איצטיקן בּאַנד די װאָס הייבּן זיך אָן מיט אונטערגע- און איבּערגע-). מע האָט דאָ זיך געלאָזט פֿירן פֿון אַ פּאָר קריטעריעס: נוציקייט און אַנדערשקײט אין דער פֿאָרעם. מיר רעכענען אַז אָט די אַלע פֿאַרשפּאָרונגען האָבּן ניט געמינערט קיין האָר פֿון דעם װוערט פֿון װערטערבּוך מיט זײַן פּרינציפּ פֿון כּוללדיקייט און אַלץ-אַרומנעמיקײט,

עס איז געווען אַ לענגערע שקלא-וטריא וי זאָל מען זיך נוהג זײַן מיט די אַלע אַדיעקטיון װאָס פֿאַרמאָגן דעם פּרעפֿיקס אומ-. דער בּאַשלוס איז געווען אַז דאָ איז ניט שייך שפּאָרן אָרט און אַז מע מוז אַרױסשטעלן וי אַ בּאַזונדער װאָרט אין װערטערבּוך יעדער אַדיעקטיוו מיט אָט דעם פּרעפֿיקס. דער הױפּט-מאָטיוו איז געווען אַז אומ- לאָזט זיך ניט סתּם צושטעלן צו אַלע אַדיעקטיון און צו אַלע פּאַרטיציפּן און מע קען ניט פֿאָרמולירן קורצע און קלאָרע כּללים, ווען מע ניצט אים אויף אַ נאַטירלעכן אופֿן און ווען ער איז קעגן דעם גוסט פֿון דעם לשון. האָבּן מיר ניט געזען קיין אַנדער בּרירה פֿאַרן װערטערבּוך סײַדן אײַנזאַמלען אויך די אַלע אַדיעקטיוון און פּאַרטיציפּן מיטן פּרעפֿיקס אומ- און געבּן זיי וי בּאַזונדערע איינסן. ניט געקוקט אויף די טױיזנטער וװערטער מיט אומ,, זײַנען מיר װײַט ניט זיכער אַז מיר האָבּן דאָ אַלץ אױיסגעשעפּט. טאָמער װעט דער ניצער פֿון װערטערבּוך זיך אָנשטױסן אויף אַ װאָרט מיט אומ- װאָס פֿעלט אין װערטערבּוך, איז עס נאָר אַ סימן אַז בּין אָנהײבּ 1965 האָבּן מיר אַזאַ װואָרט ניט געטראָפֿן בײַ אונדזער אַרבּעט,

אונטער און איבּער בּאַטראַכטן מיר דערעיקר וי קאָנװערבּן, װערבּאַלע צוגאָבּן, מיט אַן אַקצענט אויף זיי. מיר האָבּן דאָ זיך געלאָזט פֿירן פֿון דעם װוי עס איז שוין אײַנגעשטעלט אין דער כּלל-שפּראַך און האָבּן ניט געלייגט קיין אַכט אויף די פּוילישע ריידענישן, וואו אונטער- און אויך איבּער- זײַנען נאָר װערבּאַלע פּרעפֿיקסן, אָן אַן אַקצענט, אָן -גע- אין פּאַרטיציפּ, מיר האָבּן זיי געגעבּן װי צוויי בּאַזונדערע װערבּן, ווען זי האָבּן צוויי באַ- זונדערע אַקצענטן (אוינטערליגן און אונטערלי'גן; איבּערזעצן און איבּערזע'צן, דאָס הייסט אין איין פֿאַל האָט מען צו טאָן מיט אַ קאָנװערבּ און אין צווייטן פֿאַל מיט אַ פּרע- פֿיקס -- אָבּער נאָר דאָרטן וואו מע האָט געדאַרפֿט פֿאַרצײיכענען אַ פֿאַרשפּרײטן דײַטש- מעריזם, הן אַ פֿאַרבּײַטלעכן הן אַן אומפֿאַרמײַדלעכן אין אונדזער הײַנטצײַטיקן שפּראַכ- בּאַנוץ, אָדער נאָר דאָרטן וואו מיר האָבּן געהאַט פֿאַר דעם ציטאַטן פֿון דער אַלטער און עלטערער ליטעראַטור,

אַ סך מער וי אין ערשטן בּאַנד האָבּן מיר איצט ציטאַטן מיטן אָנװײַז רייד. זיי נעמען אַרום ניט בּלויז דאָס דירעקט געהערטע און פֿאַרשריבּענע פֿון די מיטאַרבּעטערס, נאָר אויך די אַלע מוסטערן פֿון בּאַנוץ װאָס מיר האָבּן געפֿונען אין די שיקונגען פֿון אונדזערע זאַמלערס,

מיר װאָרעגען װידער אַז אין די ציטאַטן איז דאָס לשון ניט פֿאַרריכט. בּכן קען מען פֿון די ציטאַטן ניט אָפּלערנען װאָס עס איז קאָרעקט אין דער כּלל-שפּראַך. אין זיי זײַנען געבּליבּן לאָקאַלע און יחידישע אָפּװײַכונגען פֿון דער הײַנטצײַטיקער סטאַנדאַרדיזירטער שפּראַך. נאָר דער אויסלייג אין אַלע ציטאַטן װאָס קומען פֿון אָנהײבּ 19טן י"ה אָן איז פֿאַראײנהײטלעכט און מאָדערניזירט, אָבּער אומעטום זײַנען פֿאַרבּליבּן די לעקסישע און די גראַמאַטישע בּאַזונדערקײיטן, אין ציטאַטן פֿון אַלטע און עלטערע ספֿרים און דאָקו-

יט

מענטן האָבּן מיר אױפֿגעהיט דעם אויסלייג. מיר האָבּן זיך אָבּער דערלױיבּט אָנצומערקן דעם חילוק צװוישן ש און ש און צוצושטעלן פּתחן און קמצן אונטער אַן א, װי אויך פּתחן אונטער יי, ווען עס איז בּײַ אונדז קיין ספֿק ניט געווען וי אַזױ מע האָט אַרױס- גערעדט די ווערטער. דער אומשטאַנד, אַז מיר האָבּן איצט אין אונדזער רשות אַ סך מער ציטאַטן וי בּעת דער אַרבּעט אױפֿן ערשטן בּאַנד, האָט זיכערער געמאַכט דאָס אױיסטײַטשן, אָבּער האָט געמוזט פֿאַרשלינגען מער צײַט בּײַם בּאַשטימען װאָס פֿון דעם אָנגעגרייטן מאַטעריאַל אַרײַנצונעמען און װאָס צו לאָזן אין אַ זײַט. ווען דער ניצער פֿון װערטערבּוך געפֿינט בּײַ אַן אױיסטײַטש אַ היפּשע צאָל ציטאַטן, בּעטן מיר אים זיך צו פֿאַרטראַכטן װאָס יעדער ציטאַט אילוסטרירט און װאָסער אינפֿאָרמאַציע דאָ ווערט צוגעגעבּן. אַלדאָס איבּעריקע וועגן ציטאַטן זען אין דער הק דמה צום ערשטן בּאַנד, זזי כא-כב,

נאָך מער וי פֿריִער איז געלייגט געװאָרן אַכט אויף דעם אויפֿהיטן און פֿאַרצײיכענען דאָס לשון פֿון תּלמיד-חכם, איז רעלאַטיוו גרעסער געװאָרן אין װערטערבּוך די צאָל פֿראַזעס און אַפֿילו גאַנצע פּסוקים און מימרות װאָס ווערן ציטירט בּײַם רעדן ייִדיש. מע מוז דאָך זיך רעכענען מיט דעם אַז זייער בּאַנוץ מצד דעם ייִדיש-ריידער װעט אַנדערשואו ניט אױפֿגעקלערט ווערן. 0

אַלדאָס איבּעריקע איז אין פֿולן הסכּם מיט דעם וי עס איז אָנגעוויזן אין דער הק ד מה (זען ערשטן בּאַנד, זזי יזדכג),

מיר קומען צום אָנגענעמען חובֿ, צו בּאַדאַנקען אַלע, אַלע װאָס האָבּן געמאַכט מיגלעך

אַז מע זאָל קענען צוגרייטן דעם צווייטן בּאַנד און אים 'אַרױסגעבּן. עס ווערט בּאַנײַט דער

דאַנק צו אַלע פֿרײַנד, העלפֿערס און אַרױסהעלפֿערס, קאָנסולטאַנטן, זאַמלערס, אויס-

שרײַבּערס פֿון ציטאַטן, אױיסטײַטשערס פֿון װוערטער, װאָס זייערע נעמען זײַנען שוין

אָנגעגעבּן געװאָרן אין דער הק דמה (ז' כג-כד) און װאָס האָבּן דירעקט אָדער אומ-

דירעקט צוגעלייגט אַ האַנט אויך בּײַ דער אַרבּעט פֿאַרן צווייטן בּאַנד,

מיט אַ װואַרעם געפֿיל פֿון דאַנקשאַפֿט דערמאָנען מיר הרבֿ חיים ליבּערמאַן, װאָס ער האָט

פֿאַרן צווייטן בּאַנד צוגעשטעלט עטלעכע טױזנט ויכטיקע ציטאַטן, אויסגעשריבן פֿון

עלטערע ספֿרים און פֿון בּיכלעך פֿון דער פֿאָלקס-ליטעראַטור וי אויך פֿון אַ צאָל

שרײַבּערס פֿון 19טן יאָרהונדערט, צו די נעמען פֿון פֿרײַװיליקע אױסשרײַבּערס, דער-

מאָנטע אין דער ה ק ד מה (1, זזי כג-כד), זײַנען מיר מוסיף די פֿרײַנד: וועלוול אָנהײבּער,

תּנחום פּרימאַק און יעקבֿ שולמאַן,

בּײַם צוגרייטן דעם צווייטן בּאַנד האָבּן פּראָפֿעסיאָנעל געאַרבּעט:

יעקבֿ בּירנבּוים -- אױיסטײַטשער (ווערטער אויף אומ-, װערבּן מיט אונטער-, אײַנ- און אַנדערע, סלאַוויזמען, ווערטער פֿון פֿאַרשײידענע אַנדערע געבּיטן);

זעליק בּרושׂי -- אױיסטײַטשער (העבּרעאיזמען;

מנוחה זאַלצמאַן -- טעכנישע אַרױסהעלפֿערין;

בּרוך טשובּינסקי -- אױיסטײַטשער (װערבּן מיט איבּער-, אינטערנאַציאָנאַליזמען, גע- אָגראַפֿישע נעמען א"אַ);

לייבּ לענסקי --- ממונה איבּער דער קאַרטאָטעק;

געניע סילקעס -- אױיסשרײַיַבּערין פֿון פּאָעטישע װערק;

חיים פּרוס -- אױיסטײַטשער און ממונה איבּער די מאַטעריאַלן פֿון די זאַמלערס;

דוד ראָגאָוו --- אױסטײַטשער פֿון ווערטער אויף פֿאַרשײדענע געבּיטן און ממונה איבּערן מאַנוסקריפּט;

בּער? ריימאַן -- אױיסשרײַבער פֿון דער אַלטער און עלטערער ליטעראַטור.

כ

זיי אַלעמען אַ האַרציקן דאַנק פֿאַר דער געטרײַשאַפֿט און איבּערגעגעבּנקייט װאָס זיי האָבּן אַרױיסגעװויזן, פֿאַר זייער מוסטערדיקער אַחריותדיקייט. מיט דער קאָרעקטור, װאָס איז אַ קאָמפּליצירטע אַרבּעט אין אַזאַ אויסגאַבּע וי אונדזער װערטערבּוך, האָבּן זיך פֿאַר- נומען: יעקבֿ בּירנבּוים, נחמן לעװענטאַל, לייבּ לענסקי, חיים פּרוס, דוד ראָגאָוו און ישׂראל שטיינבּוים, דוד ראָגאָוו האָט אויך געהאַט די אַלגעמײנע השגחה אין פּראָצעס פֿון זעצן און דרוקן דעם בּאַנד. די רעדאַקציע איז זיי אַלעמען שולדיק אַ דאַנק בּפומבּי,

דר' נתן זיסקינד, אונדזער קאָנסולטאַנט, האָט גענומען אויף זיך די אַרבּעט און די אַחריות פֿון זײַן דער דירעקטאָר פֿון אינסטיטוט פֿאַר ייִדישער לעקסיקאָלאָגיע בּײַם סיטי-קאָלעדזש פֿון ניו-יאָרק, װאָס וועגן דעם דערציילט זיך מיט מער פּרטים אין די אַרײַנפֿירװוערטער פֿון דער פֿאַרװאַלטונג. אַ שיינעם דאַנק אים.

די רעדאַקציע איז דאַנקבּאַר די אַלע װאָס האָבּן געשריבּן רעצענזיעס אױפֿן ערשטן בּאַנד, די אַלֶע װאָס האָבּן בּכלל געשריבּן װעגן דעם גרויסן װערטערבּוך, די אַלע װאָס האָבּן געװועקט דעם אינטערעס פֿאַר אים, און זי האָפֿט אַז דער צווייטער בּאַנד װעט געווינען נאָך מער פֿרײַנד און שטיצערס צווישן געלערנטע און שרײַבּערס.

לסוף דריקט די רעדאַקציע אויס איר דאַנק די פֿונדאַציעס, אָרגאַניזאַציעס און די הון- דערטער יחידים װאָס האָבּן מיט זייערע בּײַשטײַערונגען מיגלעך געמאַכט אי דאָס צו" גרייטן אי דאָס אָפּדרוקן דעם צווייטן בּאַנד, און דריקט אויס די האָפֿענונג אַז זיי אַלע וועלן אויך װײַטער העלפֿן בּײַם דורכפֿירן אין לעבּן אונדזער שווערע אונטערנעמונג. אַ גאַנץ בּאַזונדערן דאַנק דריקט די רעדאַקציע אויס אַלע מיטגלידער פֿון אונדזער פֿאַר- װאַלטונג, בּראָש מיטן פֿאָרזיצער דר' גרשון װײַנער, דעם קאַסירער ה. א. אַבּראַמסאָן, דעם פּראָטאָקאָל-סעקרעטאַר און חשבּונות-פֿירער מענדל מאַרק און די איבּעריקע אַקטיוע טוערס און זאָרגערס, װאָס האָבּן פֿאַרזאָרגט אַז די רעדאַקציע און אירע מיטאַרבּעטערס זאָלן קענען פֿונקציאָנירן בּמשך פֿון די לעצטע פֿינף יאָר,

וי דעם אַחרון-אַחרון-חבֿיבֿ דערמאָנען מיר און הייבּן אַרױס ישׂראל שטיינבּוימען. ער איז געווען ניט בּלויז דער סעקרעטאַר פֿון פֿאַרװאַלטונג, נאָר ער איז זינט 1955 דער פֿאַקטי- שער אָנפֿירער און פֿאַרװאַלטער פֿון דער גאַנצער אונטערנעמונג. דערצו האָט ער נאָך געאַרבּעט וי אונדזערער אַ קאָנסולטאַנט און געווען אַן אױיסטײַטשער פֿון אינטערנאַ- ציאָנאַליזמען. פ

אין דער געהױבּענער שעה פֿון פֿאַרענדיקן די אַרבּעט אױפֿן צווייטן בּאַנד שיקט די רעדאַקציע אירע בּעסטע בּרכות און האַרציקסטע גרוסן צו אַלע פֿרײַנד װאָס זײַנען דאָ דערמאָנט געװאָרן און צו דער גרויסער מחנה ניט-דערמאָנטע פֿרײַנד,

וע

חשווןכּסלו תּשכ"ז, נאָװעמבּער 1966,

כא

רשימה פֿון זאַמלערס

הירש אַבּראַמאָװויטש, ע"ה הרבֿ יהודה אבֿידע (י. עלזעט), צ"ה דר' י. אונטערמאַן

ש. איזבאַן

צבֿי-הירש אײַזנבּערג מאַטעס אָליצקי

א. אַלמי, ע"ה

מנוחה אַלפּערין

יעקבֿ אַפּטײיקער, ע"ה יוסף אָקרוטגי

מ. אָשעראָװיטש, צ"ה לאה בֹּאָבּי

אַלי בּאַוער

בּצלאל בּאַלער

דוד בּאַס

שׂרה בּאָרנשטיין

ח. בּאַרקאַן, ע"ה דניאל בּוימגאַרט יוסף בּיטענסקי גוטמאַן בּיידערמאַן

. בּײַטעל

נחמן בּלומענטאַל מאַשאַ בּעניאַ

ה. בעק

גוסטאַוו בּערגער, ע"ה יקותיאל בּערגער

א. בּערן

יל בּערנטאַל

דר' יוסף בּערנפֿעלד אײַזיק-מאיר בּערנשטיין ג. בּערנשטיין

דוד בּערעזער

אפֿרים בּראַנדלער חיים בּראָקאַזש

דוד בּרידזשער ירחמיאל בּריקס װאָלף בּרעסלער אַבֿרהם גאָלאָמב נחום-יהודה גאָלאָס העלען גאָלדבּערג חוה גאָלדמאַן

דר' איזידאָר גאָלדסטיק, ע"ה יצחק-לייב גאָלדשטיײן אַבּא גאָרדין, ע"ה

כבּ

י. גאַרװעלמאַן

יעקבֿ גאָרעליק

בּ. גורעוויטש

משה גלאַזער

אַ. גלאַנץדלעיעלעס

דר' װאָלף גליקסאָן

נפֿתּלי גראָס, ע"ה שמעון-מלך גרונדלעגער, ע"ה מיכל גרינעס

| דר' י. מ, גרינץ

שלמה גרינשפּאַן בּצלאל דוכאָווגי

לייבּ דוקלער

גאָדל דזשייקאָבּסאָן זײַנװל דיאַמאַנט, ע"ה ישׂראל דײַטש

מאַטעס דײַטש

בּ. דעמבּלין (טייטלבּוים) חנוך האַלפּערין, ע"ה לעאָן (לייב) האַלפּערן, ע"ה ‏ מרדכי האַלפּערן ליליען האַמער

ש. י. האַרענדאָרף

ר. האַרקאַװי

צבֿי הורובֿיץ

משה הורוויץ, ע"ה שואל הורוויץ, ע"ה

פ. הײלבּראָנער

נחום הייקין

י. א. הערץ

פּעסיע הערשפֿעלד-האָניגבּױים יוסף וואולף

שלום װאַסילעװוסקי בּערל װאַסערמאַן אוריאל װײַנרײַך

בּינה װײַנרײַך

יצחק װײַנשענקער אַבֿרהם װײַס

גבֿריאל װײַסמאַן אײַזיק װײַסקרױט

מ. זאַלקינד אליעזר-אַהרן זאָמער גד זאַקליקאָווסקי בּן-ציון זאַרעצקי, ע"ה

הינדע זאַרעצקי שמעון-משה זהבֿי (זלאָטגיצקי) ריווע זהבֿי (זלאָטניצקי) ישׂראל-אַהרן זילבּערבּערג אַהרן-חיים-ראובֿן זילבּערשטיין יעקבֿ זיעלאַנקאָ

דוד טאָמבּאַק, ע"ה

אַהרן טהאָרן

קלמן-לייבּ (אַריה) טענענבּוים אליהו טענענהאָלץ

שלמה טענעראָווסקי, ע"ה מאיר-זימל טקאַטש

ישעיה טרונק

אַלטער טרוס

משה טרײַן (טרונקאָווסקי) דניאל טשאַרני, ע"ה

ס. טשעסניק

יוסף טשערגיאַק

מאַרקוס יאַקובּאָוויטש

דר' אַבֿרהם יאַרמאָלינסקי יעקב כֹּהן

אַלף כֹּץ

יוסף לאַקס

בּער (דבֿ) ליבּערמאַן

הרבֿ חיים ליבּערמאַן

דר' שלום (סעם) ליווי (לװאָװויטש) אַבֿרהם ליווער, ע"ה זונדל ליפֿשיץ

י. מ. לעדערמאַן (ניו-יאָרק) לייבּוש לעהרער, ע"ה ליפּע לעהרער, ע"ה

דר' יעקבֿ לעוויטש

א. לעווין

יעקבֿ לעווין, ע"ה

לײיבּוש לענסקי

דוד לערמאַן

דוד לערנער

הערשל (צבֿי) מאַטיסאָן דר' פּסח מאַטענקאָ

שאול מאַלץ

יהושע מאַניק (לעדערמאַ) ה. מאַרקוס

מ. מוסטער

צבֿי מיאָדאָװגיק

י. ד,. מיטלפּונקט

יצחק מילאַקאָווסקי

ש. מיללער, ע"ה

אַהרן מיעדניק

אַבֿרהם מלאָטעק אָשר-יצחק מעהר

שמשון מעלצער

יבג

מ. מענדלסאָן

יעקבֿ מעסטל, צ"ה יוסף נױימאַן

דר' מרדכי נחום ס, סאָבּעל

דבֿ סדן

אַבֿרהם סוצקעווער בּערל סיגאַל

נח סיגאַלאָוסקי שׂרה סיגאַלאָווסקי דוד סיװואַק

ס. סימכאָוויטש

ש, סלוצקי

יצחק סעבּעל

צבֿי עטקעס, ע"ה אַבֿרהם עין, צ"ה יהודה עלבּערג מענדל עלקין, ע"ה נחום פּאָזנער

דר' עמנואל פּאַט פּנחס פּאָלען (פּאָלינסקי) דר' חיים פּאָמעראַנץ, ע"ה מאיר פּאַקנטרעגער בּצלאל פּאַרגמאַן

מ. פּופּס

שלמה פּושקאָװו

דוד פּלאַט, ע"ה חיים פּעט, ע"ה פּעסיע פּעסעלאָו . חיים פּרוס

אַבֿרהם פֿאָדים חיים-לייב פֿוקס יוסף פֿוקסמאַן יוליוס פֿישבּאַך משה פֿריד-װײַנינגער משה פֿרײליך פּתחיה פֿרימער מאיר פֿרישבּלאַט יעקבֿ צדקוני ירחמיאל צוקערמאַן אַהרן צייטלין אפֿרים צימערמאַן רעיה צימערמאַן בּערל קאַהאַן סאַלאָמאָן קאַהאַן, ע"ה בּ. קאַהן

ל. קאָהן

ח. ש. קאַזדאַן

זלמן קאַפּלאַן ישׂראל קאַפּלאַן מרדכי-לייבּ קאַצענעלסאָן

עזרא קאָרמאַן, ע"ה

ה. קוזנעץ

עזריאל (לעאָן) קוסמאַן ס. קופּער

י, קייטלמאַן

דוד קעשיר

מ. קראַסניאַנסקי (סמבּטיון) נחמן קרופּין (קרופּינסקי), ע"ה א. קריזאָווסקי

בּערל ראַבּאַך,

א. א. ראָבּאַק, ע"ה

דר' אַהרן ה. ראָבּינסאָן דוד ראָגאָוו

אַבֿרהם ראָווינסקי

מנחם ראַוויצקי

יעקבֿ ראָזנבּלאַט

מ. ראָזענבּערג

שלמה ראָזענבּערג

יצחק ראָזענפֿעלד

אַהרן ראָט

י ראָט

מלכּה ראָט

יעקבֿ מ. ראָטבּאַרט לייזער ראַן

אַהרן ראַפּאָפּאָרט, ע"ה ישׂראל רובּין, ע"ה

פּנחס רודאָי,. ע"ה

ריבּאַ {בּריסל)

אֲנּא ריבּער

א. ריוועס (אַבֿרהם נײימאָוויטש), ע"ה מינע ריווקין- בּאָרדאָ רבֿקה רייזנער-פֿײַגנבּלום

כד

ט, רייזנער

שׂרה רייזען-ראָזענדאָרן לייבּ רייזער

בּערל רײימאַן

אַבֿרהם רעכטמאַן

מ. מ. שאַפֿיר

רבֿקה שאַפֿראַן

פֿײיגל שאַפֿראַן-מאַרק קלמן שאַרפּ

ר. שוגערמאַן

נחום שװאַדראָן

מ. שװאַרצבּאַרט

שלמה שװאַרצבּערג הרבֿ דר' מאיר שװאַרצמאַן מאַרק שווייד

יעקבֿ שופֿלער

מאַשע שטוקער-פּאַיוק מנחם שטערן

יוסף שטשאַװוינסקי ראָזע שײנפֿעלד

ל. שינדלער, ע"ה

ל,. שמעוני (לייבּל חיין) ישׂראל שנײַד משה-יוסף שנײַדער

מ. י. שעליובּסקי

חיים שעסקין

ז. שער (זעליג שערעשעווסקי) שמשון שערצער-שאָר רות שפּיזמאַן-גאָטפֿריד לואיס שקאָלניק

אפֿרים שרײַער

אאַ

אאַזוו

אאר

אב

אֵבּג

אבֿק

טג

אַגפֿ

אגרת שלמה

אדגל

אדח -

אַדי

א"

אע

אוטו אול. אומג' אומפּ אונגיר אוק אוקר אורח

א"ט אַטר א"י איבּן איבּפֿ איט אײ אטנװ'י אײפֿ אימפּ אינוו אינפֿ

איסטאָריע

איצ איק איר אֵל אַלענ אלצ אַמ אמך אַמפּ

קירצונגען און

אֹ

און אַנדערע

און אַװױ װײַטער

א. א. ראָבּאַק

אליה בּחור (אליה לוי אַשכּנזי) אַבֿרהם בּער גאָטלאָבּער בּערעזאָװסקי, ,, מלון אידי-עבֿרי מלא" אַזױי גערופֿענע

אַבֿרהם גאָלדפֿאַדען

אגרת שלמה, װאַנזבּעק 1732

און דאָסגלײַכן

אַדװערבּ

אַדיעקטיוו

און װײַטער

אַווע-לאלעמאן,

2063 64601150116 )6610611112

אומטראַנזיטיווער װערבּ

מ. אולינאָװער

אומגעגנט

אומפּערזענלעך

אונגעריש ייִדיש

אוקראַאיניש

אוקראאינישע ריידענישן (אין ייִדיש) א. ג. גורדון, , אורח מישור", מלון תּנכי עבֿרית-זרגון, װאַרשע תּרע"ד אונטערן טיטל

אַטריבּוט, אַטריבּוטיו

ארץיישׂראל

איבּערזעצונג, איבּערזעצער איבּערפֿורעמונג

איטאַליעניש

אַן אײיראָפּעאיש לשון

אײַנוואוינער

אײפֿעמיזם, אײפֿעמיסטיש אימפּעראטיו

אינװאַריאַנט

אינפֿיניטיוו

אַ שיינע איסטאָריע פֿון דעם איינגילשין גענעראַל:אַדיוטאַנט מילאַרד געאָרג, אי" בּערזעץ פֿון רוסיש -- אַבֿרהם מא- ליעוויטש איש אָשמענע, זשיטאָמיר 184

איצטיקע צײַט

אידישער קעמפֿער

איראַניש

אַכֿרהם ליעסין

אלגעמיינע ענציקלאָפּעדיע

אליעזר צװײפֿל

אַמעריקאַגיזם; אַמעריקע:; אַמעריקאַנער אײַזיק-מאיר דיק

אַמעריקאַנער פּנקס, ייִװאָ

כה

ראָע י

אַמשט, אַמסט

אנ, א"נ

אַנאָמ

אע

אָפּאַ

אפֿא

אצ

אָצ

אצג

אַקוז

אַקוזװ

אַר

אַרכ

אשט

אַשכּנז

בּ

בא ב"א בּאַלֶע"

גערניש

בּאַש בֹּבּ בּיר בּלומ

בנ בע

בּעס בּעמ בער

בּערג בֹּצג בּראָד בּראַנט

בּריון

בש

ג גאָר

ןתובית‎

אַמשטערדאַם, אַמסטערדאַם אונטערן נאָמען אָנאָמאַטאָפּעאיש

און ענלעכע

יוסף אָפּאַטאָשו

אפֿרים אױיערבּאך איינצאָל

אָנגענומענע צײַטרעכענונג אורי-צבֿי גרינבּערג אַקוזאַטיוו : אקוזאטיווישער װערבּ אבֿרהם רייזען

אַרכאאיש

אליעזר שטינבּאַרג בּאַשרײַבּונג פֿון אַשכּנז און פּאָלאַק, פּראָג 1675 פֿש װון

בּאַטײַט

בּלױיז אײינצאָל

בּוענאָס-אײַרעס : ייַדישע כראָניק פֿון בּאַלאַגערונג פֿון

װין 1682, פּראָג תּמ"ד, {/2167 7, וו

יצחק בּאַשעװיס

בּאַטײַטן

שלמה בּירנבּוים

נ. בּלומענטאַלס זאמלונג פֿון געטאָ און קאַצעט-װערטער

בּלויז מערצאָל

י. א. אױערבּאַך איבּז, ר' ידעיה הפּניני, ,בּחינות עולם", זולצבּאַך 1744 בּעסאַראַבּיע

בּעלימחשבֿות

י. מ. בּערמאַן, , מעבּליאַרבּעט", װאַר" שע 1929

דוד בּערגעלסאָן

בּ. צ. גאָלדבּערג

משה בּראָדערזאָן

ר' משה הענעכש, ,בּראנט שפּיגל", פֿדמ 1706

פּריװאַטע בּריוו פֿון פּאָדאָליע אין 20ער יאָרן פֿון 20. י"ה

בּריוונשטעלער

געגנט מיכל גאָרדאָן

גה גוב' גוו גוטנ

גל

ג1 געװי גער גק

גר גראַנז גרינ גש

די דא

ידד

ד"ה, דה דווו

דז

דזבּ

דזוו

דטש דטשמ דפ

דפֿוו דצוו

דרי דרייזין

האָפֿ ה? הר הש

וי

װאָ ואול װאָיעי װאַר װבּ װז װײַס װוינטש װינץ װיצ װג

ופ ור װרר ווש

גליקל האַמיל

גובּערניע

געזאמלטע װערק

ק. גוטנבּוים, , ספּעציעלע און אַלגעמײ- נע רעלאַטיװיטעטס-טעאָריע", װאַרשע 1923

געזאַמלטע לידער

געאָגראַפֿישער נאָמען

געװעזענער

גערונדיוו

גאָלדענע קייט

גריכיש

גראַמאַטיק, גראַמאַטיש

חיים גרינבּערג

געזאַמלטע שריפֿטן, געקליבּענע שריפֿטן

ױ

דיאַלעקט, דיאַלעקטיש דוד אײינהאָרן דיאַלעקטן

דאָס הייסט

דאָס װײַטערדיקע װאָרט דאָס זעלבּיקע

דער זעלבּיקער בּאַטײַט דאָס זעלבּיקע װאָס דניאל טשאַרני דײַטשמעריש

דוד פּינסקי

דאָס פֿרנערדיקע װאָרט דאָס ציטירטע װערק דאָקטאָר

דרייזינס רוסיש-ייִדיש װערטערבּוך

ה

דוד האָפֿשטײן

ה. לייוויק

ה. רױיזנבּלאַט

היסטאָרישע שריפֿטן, ייִװואָ

וו

װערבּ

װאָלין

וואולגאר

װאיעװאָדשאַפֿט

מאַרק װאַרשאַװסקי װערטערבּוך

וועלוול זבּאַר(ע)זשער

י. מ, װײַסנבּערג

מאָריס װינטשעווסקי מגילת וינץ, אַמשט תּ"ח וויצנהויזן

װײַבּלעכער נאָמען ווילנער ,פּנקס" תּקע"ב װײַסרוסיש, װײַסרוסלאַנד װײַסרוסישע ריידענישן (אין ייִדיש) װאָרטשפּיל

כן

זבּ

זון

ז"י

זן

זק

זר זרעים זש זש' זשיט

חא ח"א ח"ב חג ח"ג

טאָך

טװ טח

טמז טעיאַטאָר

טעכט טענדלאַן

טרח

יאָ יאֵי יאַכ יג

יך ייה יהל יבל יוג ייהאַג

ייז ייט ייל

זײַט

זאַמלבּוך

זאַצװאָרט

זײַטן

זעלטן

זעליק קאלמאַנאָװיטש זלמן רייזען

משניות זרעים, קעניגסבּערג 1861 זלמן שניאור זשורנאַל

חיים זשיטלאָװסקי

הֹ

חלק

חיי אָדם, א. דאנציג, וילנע 1863 חלק א

חלק בּ

חיים גראַדע

חלק ג

חובֿות הלבֿבֿות, זשיטאָמיר 1848

ט

טערמין

,טאָזי-ידיעות, װאַרשע 192621928,

רעד' דר' ל. װאולמאַן

טײַטשװאָרט

טײַטש-חומש -- רי יצחק בּן ר' שמשון,

חמשה חומשי תּורה עם קצת פּרש"י

ומדרשים ע"ט, פּראָג 1610

טאָג-מאָרגן:זשורנאַל

טעיאַטאָר פֿון חסידים, לעמבּערג {1829

--43}, וָהש װ}

טעכנישער טערמין

512720/10146 ,ט600414 1 מזגחגצט1/

1900 1664060561160 0611150/0-11101-

מזג 112041016ע /101260 4006 0 תוגזז

טראַנזיטיװער װערבּ

ישׂראל אַקסענפֿעלד

יודא אַ. יאָפֿע

יאַכינסאָן, ,אַרבּעט בּוך אויף נאַטור- װיסנשאַפֿט*, |, ו, קלְעוו 1926

יעקבֿ גלאַטשטײן

יעקבֿ דינעזאָן

יאָרהונדערט

יה"ל, יצחק הלוי לעווינסקי ייַװאַדבּלעטער

י. ריבֿקינד, ,ייִדישע געלט"

ייִדישער האַנטװערקער, קאַװנע 19238--- 140

| יי זינגער

י. י. טרונק י. לינעצקי

ייפֿאַ

װפֿאָל ‏ ווְפֿיל ייע) ייֶשפּ ילג

יב יע יף

יק יךר

ישפ

בי, יי כּצ

ל"אַ לו 27 לאַט לאָקל לֵד לדבּ

לט} ל7ט2 ליט ליטװ ליטרש לֵל

לע לפֿצ לק

לֵר

מא מאַט מאָל מאַנ מאַקמאַן

מאַרק װבּ

מבּ מבּא מג מהד מהמ

מ. קאָסאָװער, ,ייִדישע מאכלים" ייִדיש פֿאַר אַלעץ, װאַרשע 19391938, רעדי נח פּרילוצקי

יודישעס פֿאַלקסבּלאַט, פּעטערבּורג ייִדישע פֿילאָלאָגיעץ, ‏ 1924

יי שװאַרץ

ייִדישע שפּראַך, גיויאָרק

יהודה"ליבּ גאָרדאָן, ,;שׂיחת חולין", װאַרשע 1889

יודל מאַרק

יהודה עלזעט

יוסף פּערלס ייִדישע כּתבֿים, װילנע 137

יחזקאל קאָטיק, , מײַנע זכרונות" יונה ראָזנפֿעלך

יחיאל שטערן, ,חדר און בּית'מדרש" ייִדישע שפּראַך, קיעוו

כּ

כּתבֿייך כּמות-צאָלװאָרט

לאַטײַן

לאָס-אַנדזשעלעס

ייִדיש-רוסישער װערטערבּוך, ליפֿשיץ רוסיש:יידישער װערטערבּוך, ליפֿשיץ יוסף לאַטײַנער

לאָקאַליזם

ליטװוישער דיאַלעקט

,ליקוטי דיבּורים" פֿון ר' יוסף:יצחק שניאורסאָן

לבֿיטובֿ, אַמסטערדאַם 1723

לבֿ-טובֿ, סודלקאָװ 1838

ליטװיש

ליטווין, , ייַדישע נשמות" ליטעראַטור-שפּראַך

לייבּוש לעהרער

אַ. גלאַנץילעיעלעס לאַנג-פֿאַרגאַנגענע צײַט

לשון-קודש

ריידענישן פֿון ליטװישן דיאַלעקט

מֹ

מזרח-אײיראָפּע

מאַטעמאַטיק

קאַדיע מאָלאָדאָוסקי

איציק מאַנגער

גוסטאַװ מאַקמאַן, ;די געהיימניסע פֿון יענער װעלט", װאַרשע 1865

אַהרן מאַרק, , פּוױליש-ייִדיש װערטער"- בּוך", װאַרשע 1929

מעשׂה"בּוך, אַמשט תּס"א

מנחם בּאַריישאָ

מזרח-גאַליציע

מיטל:הויבדײַטש

מנורת המאור

מוו מוזט מוק מז מזין מחנה

מין מינפֿי

מלרה

ממ

ממוס

מנהגים

מט

מעג

מעט

מעשׂה אומן

מצ

מק

מר

מש

נאַד נאָמ נבּ נוצ נחבּ נ1"י נס געאָל נ5 נצן 231 נר נש

סי סאָוו סהמ סוב

סוצ סור

סטוטש

סל

מאַקס װײַנרײַך

מוזיקאַלישער טערמין

אַ. מוקדוני

מאָרגן-זשורנאַל

מזרח-יידיש

הרבֿ חיים נחמן בּישקאָװיץ, ,ספֿר מחנה כהונה", בּיאַליסטאָק תּרצ"ח מערבֿ-ייִדיש

נ. בּ. מינקאָו, , פּיאָנערן פֿון ייַדישער פּאָעזיע אין אַמעריקע", נ"י 1956, ! וו ווו

מאַני לייבּ

משה-לייבּ האַלפּערן

מלים לאלוה, בּערלין 1760

מחזור לראש השנה, סלאַװיטע 1832 מגישי מנחה

מענדעלע מוכר-ספֿרים

מהרי"ל, מנהגים, וענעדיג 1590 מענדל סאַטאַנאָװער

מערבֿ-גאַליציע

מעטאָנימיש

,מעשׂה גדולה מן אומן", סודלקאָװ 4 וְהש ון

מערצאָל

משה קולבּאַק

מאָריס ראָזנפֿעלך

מלמד שׂיח, פֿיורדא 1737

משה נאַדיר

ה. נאָמבּערג

ניט בּאַקאָנט, ניט בּאַגעגנט

נופֿת צופֿים, װילנע תּרמ"ג

ר' נחמן בּראַצלעװער, , ספּורי מעשׂיות" ניויאָרק

דער נסתּר

נעאָלאָגיזם

נח פּרילוצקי

נחלת צבֿי, פֿראַנקפֿורט דמײַן 1711 נחלת צבֿי, זשיטאָמיר .186

ניט רעקאַמענדירט

נחום שטיף

ספֿר

סאָװעטיש

ספֿר המגיד (לובּלין 1625, פּראָג 1691, װילהרמרשדאָרף 1717)

סובּסטאַנטיוו, סובּסטאַנטיוירונג, סוב" סטאַנטיװיש

אֲבֿרהם סוצקעווער

סגולות ורפֿואות אין ,שער אפֿרים", פֿון רי אפֿרים ווערטהיים, פֿיורדא תּפּייח נ. סטוטשקאָו, ,דער אוצר פֿון דער ייִדישער שפּראַך"

אין לשון װאָס איז שטאַרק פֿאַרסלאַ- װישט (ניט רעקאָמענדירט פֿאַר דער כּללישפּראך)

ס"מ סמבּ

חפ

ספּעצ', ספעצ

סצ

סשי

עח

עט

עיון

על

ענ, ענג ענצגאָלד

עפש עק

פויל פּיעְט פמ פּנקס ליטא פסיכי פּעיאָ 95 85 פר פּראַ פּראָגבּ פּרעפּ

6 64 . ומ‎

1 = 2 ט וםו ופן ובט ןש

יצ

= זא = +-ב 3 וט וב

וב וצ וס ו=

סאנטימעטער

מ. סמבּטיון, ,א זעקסטער װעלטטײיל" ז. סעגאַלאָװיטש

מרדכי ספּעקטאָר

ספּעציעל

סדר-צאָלװאָרט

זאָלער, ,ספֿר שערי יצחק", 4, װו װאַרשע תּרע"ט

ע

איבּז גערשלס, , ספֿר עץ חיים" (קיצור שלי"ה), פֿיורדא תּקיייב

שלמה עטינגער

עיון יצחק, בּערלין 1732

עלזאַסער ייִדיש

ענגליש :

די אלגעמיינע אילוסטרירטע ענציקלאָי פּעדיע, רעדי דוד גאָלדבּלאַט, נ"י 1923 יחיאל מיכל עפּשטײן

לזרא קאָרמאַן

פּערזאָן

פּאָדאָליע

פּאָסיוו, װערבּ אין פּאַסיװ פּאַרטיציפּ

פּריוואטע בּריוו

פּוילישער דיאַלעקט

פּרץ הירשבּיין

פּויליש

ש. פּיעטרושקא, משנה-איבּערזעצונג פּרץ מאַרקיש :

פּנקס מדינת ליטא, בּערלין תּרפּ"ב, שמעון דובּנאָװו

פּסיכאַלאָגיש

פּעיאָראַטיוו

פּערזאַנען :

פּאַראַלעלע פֿאַרעם

ריידעגישן פֿון פּוילישן דיאַלעקט פּראָנאָם

פּראָגער בּריוו, 1621

פּרעפּאָזיציע, פּרעפּאָזיציאַנעל

פֿאָרװערטס

פֿרײַע אַרבּעטער שטימעץ

פֿאַרלאג

פֿאַלקסגלײבּעניש

פֿאָלקסגעזונט, ווילנע 1923---1940, רעדי דר' צמח שאבּאַד, הירש מאַץ; פּאַריז 8---1951, רעדי דרי ל. קורלאנד פֿאַרגרעסער-פֿאָרעם

פֿאָלקסװיץ

כח

זי ופ ום! ובש וםש ותםן

=

ופ ומ

וט

פֿובּ

פֿװל פֿטמ

= 3

1 ו בוּ = ופ) וט

{ א 4 ור וםן ו=ן וט

זי וב בצ = 3 8 2 8 5 וָ

וכט

וב ו+}

צ' ציאַ צאינה צב צגז צו. צוכט

צונ

צוק צור צזוו ציט צייט צי1

צעד צפֿ צש

קאַל װבּ

קאָג קאָס קאָר קה קוד קװ קוו' קזוו קח קל ק"ל

- ח. א, פֿינקעל, ייָדִי טעכנישער װערטער"

בּוך, כאַרקאָוו 1923 פֿאָלקסװערטל

פֿאָלקסטימלעך, ניט ליטעראַריש פֿיגוראַטיוו

ל. פֿײַנבּערג

פֿאָלקסליד

פֿאָלקס-מעשׂה פֿאָלקס-עטימאָלאָגיע, פֿאָלקס-עטימאָלאָ- גיש

פֿאַלקספֿאַרגלײַך . פֿראַנקפֿורט-אָדער פֿראַנקפֿורט-(ד)מײַן פֿאַרגאַנגענע צײַט פֿאַרקלענער-פֿאָרעם

פֿראַנצײיזיש

פֿאַרגלײַך

פֿאָלקסרעטעניש

פֿילאָלאָגישע שריפֿטן, ייִוואָ פֿאַראײניקטע שטאַטן

צ

צשטונג

צװישן אַנדערע

צאינה וראינה, אַמשט תּע"א צונױפֿרײד(ונג)

צונױפֿגעזעצט

צאָלװאָרט

אולמא זעליקמן, ,דער צוכט שפּיגל", פֿראַנקפֿורט 1680

אליקום צונזער, קריטישע אויסגאבע, ילװאָ, נ"י 1964, |, װ : צוקונפֿט

צאינה וראינה, ווילנע תּרל"ב צונױפֿגעזעצטער װערבּ

ציטירט פֿון, ציטאַט בּײַ

אַהרן צייטלין

י. צינבּערג, ,די געשיכטע פֿון דער ליטעראַטור בּײַ ייִדן", װילנצ 1925 צעדערבּוים, ,דיא געהיימניסע פֿון בּערדיטשובֿי, װאַרשעץ 1870 צערטל-פֿאָרעם

דר' צמח שאבּאַד

ק -0/ ,0211600618 116101100 .מסן 0016/0410/1161ץ 1‏ 6296/19611150/1165 6 11216 קאָניונקציע

מרדכי קאָסאָװער

א. קאָראַלניק, שריפֿטן ן, וו, ווו ניי קבֿ הישר

קולטור און דערציאונג, נ"י

לײיבּ קװיטקאָ

קװאַדראַט :

קעגנזײַטיקער (רעציפּראָקאַלער) װערב קהל חסידים, לעמבּערג 1875 קינדערלידל

קינדער-לשון

קמ |"מ קענאָ קפֿ קצ זק

ר"ה רוב רומ רוס רוסיצ ריבֿ רעדי רעפֿל רר

שאר

שֹׂבּ

קול מבֿשׂר

קילאָמעטער

קענעדער אָדלער, מאָנטרעאָל קירצערע פֿאָרעם

קומעדיקע צײַט קװאדראַט-קילאָמעטער

רבּ, רבּי ראש השנה

יוסף רובּינשטיין

רומעניש

רוסיש

רוסיציזם

יצחק ריבֿקינד

רעדאקטאָר, רעדאַקטירט, רעדאַקציע רעפֿלעקסיוע פֿאָרעם

ריידענישן

5

ש, שׂ

מנחם מאַזן בּן שלמה הלוי אַמעלאַנ-- דער, ,שארית ישׂראליי, אַמשט 1743

- = שפֿה בּרורה, אַמשט 1701

װײַסרוסיש דײַטש / ענגליש פֿראַנצײיזיש איטאַליעניש לאַטײַן ליטװויש מיטל-הויכדײַטש פּויליש רוסיש רומעניש שפּאַניש אוקראאיניש אונגעריש

כט

שד

שהמ

שוװ שװב

שו"ת שי שמ

שע

שפּ שפאַ

ת"אָ תּח.

תי

הל

תנ תּקק

שמעון דובּנאָו, ,די װעלט:געשיכטץ פֿון ייִדישן פֿאָלקײ

שׂמחת הנפֿש

שבֿילי המלמדים, בּבֿא מציעא, װאַרשע 165

שפּריכװאָרט

אַכֿרהם שוואבּ, ספֿר דבֿרי יושר וווער- טערבּוך), אַמשט תּקכ"ז

שאלות ותּשובֿות

שבֿט יהודה

שין מיללער

שמואל ניגער

שלום-עליכם

שפּאַלט

שפּאַניזם

תּ

תּל-אָבֿיבֿ תּלמיד:חכם, אין לשון פֿון תּלמיךי- חכמים

. תִּרגום יהואָש

תּלמודיש תּנכיש תּקנות פֿון קראָקעװער קהילה, 1595

גרײַזן, באַמעיקט נאָכן אָפּדיוקן בּײַם װאָרט אומאיינשטימיק (זי 520, שפּי 2) פֿעלט ניט פֿאַר דעם װאָרט צוזאַמען. דאַרף זײַן; ניט-צוזאַמען, 2 בּײַם װאָרט אומצניעותדיק (ז 648, שפּי 1) דאַרף זײַן מאה שערים.

3 אין די מיטל-:הױיכדײַטשע װערטער פֿעלט איבּער אַ טעכנישער סיבּה דאָס געהעריקע ציכנדל אונטער דעם 22

אַכטונג, בּאַנוצער פון װערטערבּור

מען אויך די װײַטערדיקע זײַט)

דער סדר פֿון אַלף-בּית

א, ב, 3, ג, ד, ה, ו ז, ח, ט, י, כּ, כ (ך), ל, מ(ם), נ(), ס, ע, פּ, 5 (ף), צ(ץ) ק, ר, ש, ש, ת, ת. בּ און 8 זײַנען בּאַזונדערע אותיות;

כּ ? פם 7 2 4 2 פ * 8 * א 6 ; ה 2 ו' // / / : 7" שּ / / / :

שׂ קומט נאָך ש. ב אָן אַ פּינטעלע און אָן אַ שטריכעלע פֿון אויבּן), פ אָן אַ פּינטעלע און אָן אַ שטריכעלע פֿון אויבּן) --

קומען אין אַלטע טעקסטן, אין ציטאַטן פֿון לשון-קודש, ווען דער אַרױסרײד קען זײַן אַ צווייאיקער, און בּכל? אין אַלע פֿאַלן, ווען עס איז ניט קלאָר, צי מיר האָבּן פֿאַר זיך אַ בּ אָדער אַ ב, אַ פּ אָדֹער אַ פֿ.

א, אַ, אַ -- ווערן ניט גערעכנט װי בּאַזונדערע אותיות, ו, ז | -- ווערן ניט גערעכנט וי בּאַזונדערע אותיות. י !ָ -- װערן ניט גערעכנט וי בּאַזונדערע אותיות.

וון וי, יי, ײַ -- ווערן פֿון שטאַנדפּונקט פֿון סדר ניט בּאַטראַכט װי ספּעציעלע אותיות פֿון ייִדישן אַלף-בּית, נאָר קומען לויטן סדר וי צוויי אָפּגעזונדערטע אותיות,

דער סדר פֿון ווערמער

ווען דער אותיות-בּאַשטאַנד איז דער זעלבּיקער -- קומט פֿריִער א (אָן שום נקודה); אַ קומט פֿאַר אַ: אט פֿאַר אָט, איבּערהאַר פֿאַר איבּערהאָר,

קומט יי פֿאַר יַ: אונטערהיילן פֿאַר אונטערהײַלן, איבּערנייען פֿאַר איבּערנײַען

קומט דאָס װאָרט מיטן אַקצענט אױפֿן ערשטן טראַף פֿאַרן װאָרט מיטן אַקצענט אויף אַ װײַטערדיקן טראַף: אוינטערהאַנדלען פֿאַר אונטערהאַינדלען, אײבּערגילטן פֿאַר איבּערגיילטן.

בּײַם סדר פֿון אויסשטעלן די ווערטער נעמט מען ניט אין בּאַטראַכט דעם מקף און אויך ניט די צעטיילונג אויף בּאַזונדערע ווערטער.

געדענקט וועגן שטומען אַלף צווישן צוויי װאָוון און א װײַטערדיקן װאָוו. אַוואו קומט פֿאַר אַװאַנסירן, אַוועקוואוינען פֿאַר אַװעקוואַיען.

געדענקט וועגן שטומען אַלף אָנהײבּ טראַף פֿאַר ז און י. אויסציאונג קומט פֿאַר אױסציגײַנערן, איבּערגליאונג פֿאַר איבּערגליד,

לא

אַכטונג, בּאַנוצער פון װערטערבּוד

מען אױך די פֿריִערדיקע זײַט) 7' , , , : יא / אַ / א פֿאַרבּײַטן די ווערטער װאָס ווערן אױסגעטײַטשט. א' איז פֿאַר אַ װאָרט װאָס הײיבּט זיך אָן מיט אַן אַלף אָן אַ נקודה אָדער מיט אַ שטומען אַלף, למשל: אונטערן איינס אחד פֿאַרבּײַט א' דאָס װאָרט אחד; אונטערן איינס אײַזן פֿאַרבּײַט א' דאָס װאָרט אײַון. אַ' איז פֿאַר אַ װאָרט װאָס הייבּט זיך אָן מיט אַ, למש?: אוֹנטערן איינס אַזיאַט פֿאַרבּײַט אי דאָס װאָרט אַזיאַט; אונטערן איינס אַחדות פֿאַרבּײַט אַי דאָס װאָרט אַחדות. אָ" איז פֿאַר אַ װאָרט װאָס הײבּט זיך

אָן מיט אָ, למשל,; אונטערן איינס אַזאָן פֿאַרבּײַט אִ' דאָס װאָרט אָזאָן; אונטערן איינס אָחי פֿאַרבּײַט אִי דאָס װאָרט אָחי;

אויבּ עס קומט צו אַן ענדונג, װוערט זי צוגעשטעלט גלײַך נאָכן ', למשל: בּײַם װאָרט אוצר, פֿאַר אוצרות -- איות: בּײַם װאָרט אייגל, פֿאַר אייגלעך -- א'עך.

בּײַ אַ מקף אָדער בּײַ אויסדרוקן װאָס בּאַשטײען פֿון צוויי אָדער מער וערטער קומען די ראָשי-תּיבֿותן פֿון אַלע בּאַשטאַנדטײלן, למשל: פֿאַר אחד למאה --- אי ל'; פֿאַר אַחדות-האומה -- אֵייה; פֿאַר אחד מן השוק -- א' מ' ה'

((

אין איינס פֿון װערטערבּוך בּאַטײַט: מעג יאָ אָדער ניט זײַן אַ טייל פֿון װאָרט: אַטמאָספֿער(ע) --- קען זײַן אַטמאָספֿער און קען זײַן אַטמאָספֿערע; איבּערבּײַט(עווד)יק קען זײַן איבּערבּײַטיק און קען זײַן איבּערבּייטעוודיק.

2 אין דער אױסטײַטשונג בּאַטײַט: עס קען יאָ אָדער. ניט זײַן אַ טייל פֿון דער אויס- טײַטשונג; עס קענען זײַן בּיידע אָדער נאָך מער פֿאַל עס איז אַ נייטיקער צוגאָבּ צו דער אויסטליטשונג, -

3 אַרום לשון-קודשע ווערטער װאָס קומען אַרײַן אין פּינְקטלעכן ציטירן פֿון אַלטע ספֿרים,

11

צוגאָבּ צו אַ ציטאַט, ' יה :

2 אינפֿאָרמאַציע וועגן שטייגער, פֿירונג; דין; סתּם צוגאָבּ"אינפֿאַרמאַציש. /

2 אָנװײַן אױפֿן אַרױסרײד, ספּעציעל בּײַ ווערטער און אױסדרוקן פֿון לשון-קודש, .- 4 זײַטיקער אָנװײַז אויף אַ גראַמאַטישער דערשיינונג,

5 װאָרענונג קעגן אַ מעגלעכן טעות.

סימנים. ‏ -+ -- זע 2 -- שטאַמט פֿון. : = -- שטאַמט פֿון (אױבּ עס קומען ניט:יידישע אותיות), = -- האָט דעם בּאַטײַט פֿון, איז גלײַך צו. יי צ - - -- דער גאַנצער טייל פֿון װאָרט בּיז צו דער ענדונג אָדער. בּיזן -געגעבּענעם אות,

| --- װײַזט דעם טייל פֿון װאָרט װאָס חזרט זיך. איבּער. בּײַ די אָפּשטאַמיקע װעױּטער און די צוגאָבּן, למשל: בּײַ איטערן ירן -- -אַטיו, אַנשטאָט איטעדאַטיוו - -- דער קאָנװערב (בּײַ װערבּן מיט אומ- פֿאַרבּײַט עס אומ; בּײַ װערבּן מיט אונטער-: -- פֿאַרבּײַט עס אונטער; בּײַ װערבּן מיט איבּער- -- פֿאַרבּײַט עס איבּער; בּײַ װערבּן מיט אײַנ- -- פֿאַרבּײַט עס אײַנ) װי אויך אַ פֿאַרבּײַט פֿו זי זעלביקע טיילן בי ווערטער װאָס שטאַמען פֿון אָט די װוערבּן.

. --- נאָך אַ ציפֿער װײַזט אַז עס איז אַ סדר-צאָל, למשל; אין 19, י"ה -- אין 19טן יאָרהונדערט. * --- בּאַטײַט: לייגן אַכט; קומט געוויינלעך פֿאַר אַן אידיאָמאַטישן אויסדרוק:.

לב

אום

אוֹם -- פרעפ. (סם ,ס)מזט :2424. אַרכ. אין רײידשפּראַך פֿאַרבּליבּן בּלויז אין לד, אין אַנדערע בּבּ פֿאַרבּיטן געװאָרן אויףף אין וָאוֹם -- אים --- איןן, װערט אַלץ מער פֿאַר- שטויסן אויך אין שרײַבּשפּראַך.

1 װײַוט אױף צײַט, בּאַטײַט: אין, בּשעת, אין דער צײַט פֿון, קומט געװויינטלעך אין פֿאַרבּינדונג מיט ייִדישע פֿירונגען און דיי נים בּנוגע שבּת אָדער יום-טובֿ װי אויך פֿאַר א דאַטע פֿון ייִדישן לוח. ,, מע טאָר ניט טראָגן אי שבּת". , פֿאַר עסן חמץ אי פּסח קומט כּרת", ,אי ראָשיהשנה האָט דער גרעסטער קבּצן א טראָפּעלע האָניק", שװ. ,אי חשוון מאַכט מען חשבּון", שח. ,איטלעכער משוגענער װערט א' תּמוז קלאָר", שװ. , זאָגט ער אי ערבֿ שבת..", זרעים, לג/ב. ;מגילה לעונט די הלכות פֿון מגילה לייענען אי פּורים", פּיעט. ,, אַמאָל אי חול- המועד סוכּות האָט געזען הרבֿ ר' גרשון אַז ער לייגט ניט קין תּפֿילין", שבֿחי בּעשט, יאָס 3, פּרק י. ,א גלעזעלע װײַן אי יום-טובֿ צו טרינקען איז בּעסער װי צו לײגן א לאַטע", פֿל. ,װאַרפֿן בּוזיקעס אי תּשעה-בּאָבֿײ, , פֿעטערע לאַטקעס אי חנוכּה", ייל. אַרכ און פֿטמ אויך פֿאַר אַנדערע צײַט בּאַגריפֿן, ,אי מנחה-צײַט", קאַל װבּ. ,דער שװערסטער פּעלץ איז אי װינ- טער גרינג, דאָס גרינגסטע העמד איז אי זומער שווער", שו. ?א טרונק בּראַנפֿן װארעמט א' ווינטער און קילט אי זומער", שװ. ;אַז מע זינגט אי זומער, וויינט מען אי װינטער", שו. ,אי מיטן דר נכט שנייט ער אים אפּ דעם קאפּ", שי, כז/א. תודי מערעשקען גרייט זיך אי זומער איר פּרנסה, טראָגט צום הויף |= צונויףן אומ- שניט |= אום שניטן איר בּאַדערפֿענישײ, מס, משלי, תּקצ"ד, ל, 25. ,װי שניי אי זומער און װי רעגן אין שניט", תּי, משלי, כו, 1, ,א' מאַנטיק זענען געקומען די פּוחזים אונטער שטאָט", מעשׂה אומן. ,די װאַסערן זײַנען אין דעם אַנדערן טאָג ניט רעכט בּאַשאַפֿן געװאָרן, נײַערט אי דריטן טאָג", צור, בּראשית. ;א' פֿרײַטיק, אַזײיגער צװעלף בּײַטאָג, בּין איך אָנ" געקומען צום רבּין", ײל.

2, אַרכ. װײַזט אויף געלט בּײַם קױפֿן עפּעס, פֿאַרבּײַט פֿאַר. ,קױף מיר אי אײן גילדן איין פֿיש", שׂבּ, כ/א. ,איין שנײַדער פֿון יהודים, דער האָט מיר א פֿיש אויסגע- קױפֿט אי צװעלף גילדן", צור, בּראשית. אויך פֿאַר אַ װאָרט װאָס פֿאַרבּײַט דעם קאָנקרעטן פּרײַז. ,אי ויא פֿיל װילשׂטן געבּן דאש?! א' אַזױ פֿיל", שׂבּ. 3, ספּעצ בּײַם (פֿאַר)קױפֿן אַן עליה אין שול (אויך א פּסוק פֿון אתּה-הראית, פּתיחת-האָרון, בּײַ יעדער ליציטאַציע פֿאַר דער מצווה, דעם כּבֿוד). אום איז דאָ פֿאַרבּליבּן װי א פֿעסטער אײַנפֿיר, ..גילדויין אי ששי; דרײ מאָל ח"י א' מפֿטיר אאַזו. ;אַכצן גילדוין אי שלישי", ייל. ,עֶר קוקט מיטן אייגל און זינגט: אַכצן גילדוין אי כּהן", שע, פֿונעם יאַריד.

4. אַרכ. קומט אַנשטאָט 8 אַ ר, װאָס װײַזט אויף קאָמפּענסאציע אָדער סיבּה. ,ער מוז היטן די שאָף אי דאָס בּרויט", צור, ויצא. ,דערום זאָל מען נעמען געלט אי דרײַ בּאַלקן {װאָס ער האָט געגזלטן", צור, ויקרא. קואתּן) אוני איך האבּ געבּין צו אײַך איין לאַנד דז דוא דיך ניט גימיאט האשׂט אי איר", סהמ, יהושע. עאוני

09

ער לובּט הקבּ"ה גלײַך אַזו ואול אי דש בּייז אַז אי דשׂ גוט", לטו, הקדמה. ,ער װערט א' דשׂ געלט איין װײַבּ נעמן", דאָרטן, קז/א.

9. װײַזט אויף דער מדרגה, בּיז װאָסער מאָס, בּיז װאָסער גראַד. א' װאָס גייט עס אײַך? עס גייט דאָך א' א גאָרנישט מיט א נישט. ,דורך א הורישער נקיבֿה קומט מען אי א שטיקל בּרויט", מס, משלי, תּקצ"ד, ו, 26 ותי: , בּיז א לעבּל בּרויט"ן. ,נאָר מײַן סיטואַ- ציע איז דורך דער זענדונג ניט אי א סך בּעסער געװאָרן", נ. בּירנבּוים, יִבּל עא, 21, *אי לעבּן = בִּיז אַװעקנעמען (אװעקגעבּן) דאָס לעבּן געס גייט אי זײַן לעבּן", מס, משלי, ז, 23 וְתּי: ;עס איז אי איר לעבּן" -- כּי בֿנפֿשו הואץ, , שׂונאים אי לעבּן", תּי, תּהלים, יז, 9 -- 'איבֿי בּנפֿשי. , בּאָרגט מיר אויף די קאפּאָטע 2 רובּל... װאָרעם איך דאַרף זייער נייטיק האָבּן, עס גייט מיר פּשוט אי לעבּן", א. מאַרגאַליס, די געהיימ" ניסע..., װארשע 1882,

0 קמט אַנשטאָט אַַרוֹם (אױך כּדי אויסצומײידן צוויי מאָל א רום, קען דאָס ערשטע מאָל זײַן -- אום) ,מע קען אים א' אַ פֿינגער ארומװויקלען" |= טאָן מיט אים װאָס מע װיל, גרינג אָפּנאַרן אָדער אײַנרעדןן, פֿװל. ,אוני עשׂ וואר דר װײַל דז זיא זאסין אי דעם טיש, אונ' עֹשׂ ואר דיא זאג גאָטשׂ צו דעם וְנְבֿיא שקרן", סהמ, צח/א. , אונ מײַז טונין אי אונז לױפֿן, 'בּחורים ליד', פֿפֿדמ 1750 וְיַבּל ווואן. ,דער ניקש צו טון האט שטעלט זיך אין דער גאש...מאַכט איין רעדל אי זיך ארום", לט}, ד/א.,

1. װײַזט אױפֿן פּעריאָדישן איבּערהופּן א בּאַשטימטע צײַט, אַנשטאָט איבּער. קומען א יאָר אי א אאָר. ,די צװייטע װאָך האָבּ איך שוין געקנעלט בּײַ די בּאַלעבּאַטים אין דער היים, עס איז געבּליבּן א װאָך אי א װאָך", פרץ, יצלנט".

8. װײַזט אויף ציל אָדער סיבּה. אַנשטאָט צוליבּ, איבּער אאַ. ער װײנט ניט א' אין, אונ טוט אַךְ קיין קריעה א' אין רײַסן ער טרײַבּט קיין אַבֿילות אי אין, קיין שבֿעָה אַך קיין שלשים ניט", משה אײַזענשטאַט איבּז, דרך הישר לאבֿן בּוחן, ואָרט?ן 1146,. ,װער איינם דינט,., אי פֿיל אודר א' ויניג...איז צום אלש גוטס זוכה", רי יעקבֿ בּרי מתּתיהו איבּז, תֹּם וישר, פֿיורדא 1768. , אונ איז מכבּד אַפֿילו דען רײַכן אי זײַן געלט מכּלישכּן אום זונשט, דש היישׂט מכניס אורחים", עפּש, דרך הישר לעולם הבּא, שקלאָווֹ 1796, עאָ מײַנע טײַערע עלטערן, עס טוט מיר פֿיל מער לײַך א' אײַך אַלס אי מיך", אמז, קאַרטוכע, װילנצ 1878,

9 אַרכ. קומט אַנשטאָט אַן אַקוז אָן אַ פרעפּ. ;ער בּיט איהם אי איין סיוע" {= הילף), יבּחו" רים לידי פֿפֿדמ 1750 וְיבֹּל ווא געבּליבּן פֿממ אין לר. בּעטן אי הילף.

-+ אום -- האַלבּן; -+ אום װילן; -+ אום -- װעגן,

0 אַרכ. אַנשטאָט מיט. פדאז דער זעל- בּיר בּן אדם זײַן שאטין נימר זעהן קאן וְהושענא רבּהן איזט שון גאַנץ שלעכט אי אים", אַריה ליבּ בּרי' יהודה זעליגמאַן, תקוני המועדים, פֿיורדא 1725,

אומ-

1, פ8טמ. אַנשטאָט אָן. .דש װאֲשׂר מוז פֿארט אין היישן זידן אי אוף הערונג", עפּש, דרך הישר לעולם הבּא, שקלאָװ 1796. ,װער האָט אַזױ פֿיל װאסער אין יענעם שטיין אַרײַן- געלאָזט, אַז גאַר אי אַן אָפּשטאַנד רינט עס אַזױ פֿיל?", דאָס איינאינאיינציגע קינד, איבּז, לובּי לין 1877,

2, ארכ. אַנשטאָט ג לײַך נאָך. .מן צש זאָגט אוף די ישובֿים איין פּסוק אי דען אנדרן", עפש, דרך הישר לעולם הבּא, שקלאָװ 6,

אוֹם -- קאָניונקציע. זט :21046. ארכ (אין הײַנט"

צײַטיקן ייִדיש: אָדער מיט אַרכ בּײַטעם אָדער דטשמ), קומט אין אױסגעבּרייטערטע און צו- נױפֿגעזעצטע זאצן און װײַזט אױפֿן ציל. דזז כּ די. {פֿרגל: אום כּדין, ;אַזו ציכט דאָך קיינר אין פּולין אי געלט פֿון דאָרטן צו הולן", אַשכּנז. ,עשׂ איז איין מעכטיג געטליך ספֿר פֿאַר אַלי מענשן אי דרין צו לייאנן גלײַך איר עשׂ בּיפֿינדן װערט", שער בּלאַט, יוסף מאַרשן איבּז, יהושע בּן סירק {= סירא} אַמשט 2 ויבּל וווא, 1675 ,זולכי {חכמהן צו ער" לערנין...אי נור קיין נאַר צו זײַן", ספֿר מבֿחר הפּנינים, הומבּורג תּצ"ט, ,ער איז דאָס װערט געװען, אי דאָס ער זאָל זאָלכע זאכן מער גיט טאָן", ליאָנדאָר, נײַער בֹּש, װילנע 1844. ,גאָר זאַט נישט געקענט זיך..אָנהוליען א' זיך נוקם צו זײַן פֿאַרן גאנצן יאָר", ייל. ,אי דאָס מבֿאר צו זײַן האָט עֶר גערעדט אין דעם הפֿרש- המהותי פֿון כּוחות וחושים", לדבּ.

אום, אומ" -- קאַנװערבּ (פֿאַרבּונדן אין אינפֿ

און פּאַר, בּאַזונדער און נאָכן שטאם פֿון װערבּ אין אימפּ און איצ). (26)מזט :2146. ואָפֿט אין לד און װרר, זעלטענער אין פדן גיט צו עט- לעכע בֹּב דעם שטאַם פֿון װערבּ. 1. װײַזט אַז די טואונג קומט פֿאָר אַ לענגערע צײַט אָדער פֿון צײַט צו צײַט (אויך אין א צאָל פֿאַלן -- פֿון אָרט צו אָרט). למשל: אומגיין, אומװאַנ- דערן, אומזוכן, אומטאַנצן, אומטראָגן, אומ" לױפֿן, אומפֿירן, אומשפּרינגען אאַזו.

2. בּאַטײַט: װידער, פֿונדאָסנײַ, אויף א נײַעם שטייגער, דזו דער קאָנװערבּ א י בּ ע ר. למשל: אומאנדערשן, אומאַרבּעטן, אומבּויען, אומבּינדן, אומדרייען, אומטוישן אאַזו.

9. פֿאַרבּײַט און איז גלײַכװערטיק מיט דעם קאָנװערבּ ‏ אַרום. למשל: אומבּינדן, אומ" הענגען, אומלױפֿן, אומפֿאָרן, אומפֿליען, אומ" קוקן זיך, אומשלעפּן זיך אאַזו.

4. איז לויטן בּאַטײַט ענלעך צו די קאָנװערבּן אײַן און אנידער א װײַזט אַז די טואונג איז דורכגעפֿירט בּיזן סוף. למשל: אומװאַלגערן, אומװאַרפֿן, אומפֿאַלן אא.

8. קען אינגאַנצן בּײַטן דעם בּאַטײַט לגבּי דעם בּאַטײַט פֿון שטאַם,. למשל: אומבּרענגען, אומקומען, אומקערן אאַ.

די אַנדערע 33 און די קאָמבּינאציעס פֿון בּאַטײַטן (-+ אומבּינדן, אומגיין, אומדרייען) זען אין די װײַטערדיקע װערבּן.

אוֹמ" -- פרעפֿיקס. מט :2/26 (מנזט נאָר פֿאַר

ליפּנקלאַנגען). זיך מערקן: אין יָדישׁ בּלויז אומ-, קיינמאָל ניט ,אונ"", װאָס איז דטשמ. קומט מיט אַדיעקטיוון (אויך פּאַרטיציפּן), אַך"

או"ם

װערבּן און סובּסטאַנטיװן. גרונטבּאַטײַט: ניט.

א) זייער אָפֿט מיט אַדיעקטיון, וואו עס איז כּמעט תּמיד מעגלעך צו האָבּן א נײַע פֿורע- מונג דורך צוגעבּן אומ- צום אַדיעקטיוו (ספּעצ, װען עס איז דאָ דער סופֿיקס -- לעך; װען דער אדיעקטיוו איז א לענגערער, פֿון דער קולטורשפּראַך: װען דער שטאם איז אַן אי" טערנאַציאָנאליזם אָדער דאָס גאַנצע װאָרט איז אַן אינטערנאַציאָנאַליזם. זעלטענער טרעפֿט זיך בּײַ אײינטראַפֿיקע אָפֿטע אדיעקטיוון). אומי קומט אויך פֿאַר (וװוערבּאלע) פּרעפֿיקסן, למשל: אומ" אנטוויקלט, אומבּאַשטעטיקט, אומגעמאָלדן, אומ" דערטרעגלעך, אומפֿאַרמעגלעך, אומצעטייליק,

סירובֿ איז די נעגאציע א פֿולע און עס שאַפֿט זיך אַן אַנטאָנים צום אדיעקטיוו אָן אומי, למשל: אָפּהענגיק --- אומאָפּהענגיק, בּאַגרײַפֿלעך -- אומבּאַגרײַפֿלעך, בּאַגרענעצט -- אומבּאַגרע- נעצט, צופֿרידן --- אומצופֿרידן אאַזװ; אוממאָ- ראַליש, אוממוזיקאַליש, אומסימפּאַטיש, אומ" פּאַרטײיאיש, אומפּראַקטיש, אומפּראָדוקטיו אאַז; אומקולטורעל, אומקאָנסעקװענט אאַזװ. די װערטער מיטן פּרעפֿיקס אומ- װאָס שאַפֿן א פּינקטלעכן אַנטאָנים צו די װערטער אָן אומי ווערן װײַטער פֿאַרצײכנט, אָבּער זיי װערן ניט בּרייט אויסגעטײַטשט,

אין אַ צאָל פֿאַלן איז די געגאַציע ניט קיין פֿולע, למשל: אומצײַטיק = ניט:אינגאַנצן צייי טיק, צװישן צײַטיק און ניט-צײַטיק, הגם א סך נעענטער צום נעגאַטיון פּאָלוס; אומאָנגעטאָן = ניט-גענוג אָדער ניט-פּאַסיק אָנגעטאָן, אָדער איידעלער װי נאקעט, אא. די אַלע פֿאַלן װערן װײַטער אױיסגעטײַטשט,

װען אומ- קומט צו צו אַ פּאַרטיציפּ װאָס הייבּט זיך ‏ אָן מיט א קאָנװערבּ, איז דער בּאַי טײַט אָפֿט: ניט דורכגעפֿירט בּיזן סוף. אומ"

אויסגעזויגן = ניט אויסגעזויגן בּיזן סוף; אומאָפּנעקאָכט = ניטאָפּגעקאָכט בּיזן סוף, אאַזוו,

אומ- קען אויך האָבּן פֿאַרשײדענע אַנדערע ניואַנסן פֿון דעם גרונטבּאַטײַט. למשל: אומגע- דאַװנט = נאָך ניט געדאַװנט, אומגעגעסן = נאָך ניט געגעסן; אומגעזונט = ניט גוט פֿאַרן געזונט; אומפֿאַרשעמט = װאָס מע קען גאָר- ניט פֿאַרשעמען, חוצפּהדיק אאַ. פֿאַראן אדיעק- טיוון װאָס אָן אומ- טרעפֿן זי זיך א סך זעלטע- נער װי מיט אומ-, און אויך אזעלכע װאָס זײַגען בּכלל ניט מעגלעך, ניט בּנמצא אָן דעם פּרע פֿיקס. למשל: אומאויפֿהערלעך, אומבּאַהאָלפֿן, אומבּרחמנותדיק, אומגעלומפּערט אאַ.

3) בּײַ אַדװ װי בּײַ אַדי, און אויך בּלויז בּײַ אַד מיטן סופֿיקס ‏ ערהייט, למשל: אומ" געגעסענערהייט, אומגעפֿרעגטערהײט אאַ (ספּעצ אין לד),

ג) אָפֿט בּײַ סובּסטאַנטיון װאָס קומען פֿון אַדיעקטיוון מיט אומי, למשל; אומאָפּהענגיקײט, אומבּאַגרענעצטקייט, אומצופֿרידנקײט, אומדער- גרייכלעכקייט, אומסימפּאַטישקײט, אומקולטן- רעלקייט אאַזװ, און אין א בּאַגרענעצטער מאָס מיט אַלע אַנדערע סובּסטאַנטיװן, ספּעצ אַזעלכע װאָס בּאַשטײען בּלויז פֿון שטאַם (אָן פּרעפֿיקס אָדער סופֿיקס). דאָ קען די געגאַציע זײַן אַ פֿולקומע, אַ טײלװײַזע אָדער דער אומי גיט צו פֿאַרשײדענע ניואַנסן און בּײַבּאַטײַטן. דוגמאות:

10

אומאמת = אַן אײפֿעמיזם פֿאַר ליגן אָדער ניט" פֿולער אמת; אומגליק = אַ סך ערגער װי דאָס פֿפֿלן פֿון גליק; אוממענטש = א מענטש ניט אין א גענוגנדיקער מדרגה; אומגאָט = גאָרניט קיין גאָט אאַ. זיי װערן אַלע װײַטער אויסגע- טײַטשט,. אומי קען אויך בּײַ סוב בּאַטײַטן אַרום, למשל: אומגעגנט, אומקרײיז, אָדער האָבּן גאָר אינגאַנצן אַן אנדער בּאַטײַט לגבּי דעם װאָרט אָן אומ", למשל: אומשטאַנד. {אין די ווערטער פֿון דעם טיפּ; אומבּייג, אומדריי, אומ" קום אע איז ניטאָ דער פּרעפֿיקס אומי; די ווער" טער זײַנען געשאפן פֿון װערבּן מיט דעם קאָנװערבּ אוםן. או"ם, אום -- די. ר"ת פֿון אומות מאוחדות, די אָרגאַניזאַציץ ,פֿאַראײניקטע פֿעלקער (נאַ' ציעס)", דזוו יודען. געניצט אין ייָדי פּרעסע פֿון א"י. ,בּײַ דער זיצונג פֿון דער אי"ן ,די אי האָט בּאַשלאָסן" אאַזו. אומא -- די, -מות. ?? רמבּם, 'שחיטה,, יא. (בּײַ ‏ שוחטים און קצבֿים) אונטערשטער און גרעסטער אָפּצװײַג פֿון די לונגען (בּײַ בּעלי- חיים), פֿאַראַן א רעכטע און אַ לינקע אי. ןאויבּ די רעכטע אי איז גרעסער פֿון דער לינקער -- איז די בּהמה טריף. װען בּיידע איות זײַנען גלײַך און דער הפֿסד ממון גרויס, איז מען פּוסק לקולא, שׂמלה חדשה, סכו), -+ אונא, בּײַ אַלץ װוײַטערדיקע ווערטער מיטן פּרעפיקם אומ-, װאָס זיי ווערן ניט אױסגעטײַטשט, געפינען בּאַטײַט לויטן װאָרט אָן דעם פּרעפיקם. אומאַבּאָנירט -- אדי. -+ אַבּאָנירן. ניטי אַבּאָנירט. איע זשורנאַלן. -ערהייט -- אַדו. אומאַכּזיכטלעך -- אַזי. דטשמ. נר. ניט בּכּיוון, ניט-װילנדיק; אָן אויסרעכענונג. עאין פֿאַל פֿון אַן אין אױפֿרײַס פֿון אַן אַטאָמישן װאָפֿן", טמז, 1963 ווע 19, או'מאַבּיעקטיוו -- אַדי. -+ אָבּיעקטיו. איער צוגאנג. -קייט. אומאָכּלינאַטאָריש -- אדי. -+ אָבּליגאַטאָ ריש. איער דינסט. -קייט, או'מאָבּליני'רט -- אדי. -+ אָבּליגירן, װאָס מען איז ניט מחויבֿ (צו טאָן, צו צאָלן אע י. מאַרשן, חנוך לנער, פֿיורדא תּקל"ד. -קייט, או'מאַבּנאַרמאַ'ל -- אדי. -+ אַבּנאָרמאַל, ;צו נאָרמאלקייט איז עס נאָך ניט דערגאַנגען, עס איז אָבּער איײ. -קייט, אומאַבּטאַלװירט -- אַדי. -+ אַבּסאָלװירט, װאָס איז ניט בּאַפֿרײַט פֿון זינד (לויטן קאַטױ לישן פֿיר). אַװעק פֿון גלח אי. -קייט, או'מאַבּטאָלום -- אַדי. -+ אַבּסאָלוט. איער אמת, -קייט, אומאַבּטאַרבּירט -- אדי. + אַבּסאָרבּירן איע פֿליסיקײט, -קייט. אומאָכּסטרוקטיוו -- אַדי. -+ אָבּסטרוק- טיוו, איע מיטלען. אומאַבּפטווקטירט -- אַזי. -+ אָבּסטרוק- טירן, אומגעשטערט. ,אַ פֿרײַער, איער דורכגאַנג און איבּערגעבּי, היימיש, אַפּריל 1958, או'מאַנא'ל -- אַדי. -+ אַנאַל, אַדי. 89:

אומאוימאָנאָמיש

= ענאֵל. אומגלײַך, איע שיך. איע סיטואַציע. -קייט,

או'מאַנגרעפיוו -- טדי. -+ אַגרעסיו. אי און שעמעודיק. -קייט,

אומאַדאָפּטירט -- אדי. -+ אַדאָפּטירט, איע יתומים,

אומאַדװאָקאַטיש -- אדי. -+ אַדװאָקאַטיש, אויך: װאָס פּאַסט ניט פֿאַר אַן אַדװאָקאַט. איע אױפֿפֿירונג,

או'מאַדעקװאַ'ט -- אַדי. -+ אַדעקװאַט. ;דער טערמין רעליגיע...איז א', װען עס קומט צו ייִדן", לל, איק, ר"ה תּשכ"ה. -קייט -- ,בֹּאַי גרענעצטקייט פֿון דעם דאָזיקן פֿאָרשמעטאָד, מעגלעך אויך אויף זײַן איי, לל, יבֹּל |אאא, 2,

אומאַװאַנטוריש -- אַדי. -+ אַװאַנטוריש, ,די כּלומרשט-געפערלעכע נסיעה איז דורך גלאט, איי. -קייט,

אומאַװאַנסירט -- אַדי. -+ אַװאַנסירן. װאָס איז ניט געגאנגען פֿאַרױס, האָט ניט פּראָגרץ- סירט, איז ניט געשטיגן. איע אַרמײ. אַ צוריק- געהאַלטענע, איע אנטװיקלונג. -עערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאַװעקגעגאַנגען -- אַדי. ל2. -+ אַװעק- געגאַנגען. װאָס איז אָן אַן אויסװעג, װאָס מֹע קען פֿון דעם ניט אַװעקגײן. איע שװערע לאַגע.

אומאַװעקגעגעפֿן -- אַדי. -+ אַװעקגעגעבּן. איענע חובֿות. אי געלט.

אומאַװעקגעפאַפּט -- אדי. -+ אַװעקגעכאַפּט, אַן איע מציאה,

אומאַװעקגעלייגט -- אדי. -+ אַװעקגעלײגט, די א'ע פּאַפּירן.

אומאַװעקגענומען -- צדי. -+ אַװעקגענומען. איע זאַכן,

אומאַװעקגערױבּט -- אדי. + אַװעקגע- רױבּט,. עטלעכע איע חפֿצים,

אומאַװעקגעריפֿן -- אדי. + אַװעקגעריסן. ,מיר זײַנען געבּליבּן אי פֿון דער אַלטער היים", רייך.

אומאַװעקגעשאָנקען -- אדי. -+ אַװעקגע- שאָנקען. איע אַלטע מלבּושים,

אומאַװעקגעשטעלט -- צדי. -+ אַװעקגע- שטעלט. ,עס װאַלגערן זיך אױפֿן דיל די איץ בּיכעריי, רייד. -ערהייט -- אַדו.

אומאַװעקגעשראַָקן -- אדי. -+ אַועקגע- שראָקן. א'ענע אָנפֿאַלערס,

אומאַװעקנעמיק -- אַדי. נעאָל. -+ אַװעק- נעמיק. װאָס מע קען ניט אַװעקנעמען; װאָס מע קען ניט פֿאַרלײיקענען. איע מעלות. -יקייט.

אומאױבּנאױפֿיק -- אַדי. -+ אױבּנאויפֿיק. איע בּאַמערקונג, -יקייט,

אומאויטאָמאַטיש -- אַדי. -+ אױטאָמאַטיש, אַ בּאַטראַכטע, אַן איע האַנדלונג. איער ארבּעט- פּראָצעס. -קייט,

אומאױטאָנאָ'ם -- אדי. -+ אױטאָנאָם. איע פּראָװינץ. -קייט,

אומאױיטאַנאָמיש -- אַדי. -+ אױטאָנאָמיע. װאָס איז ניט אױפֿן יסוד פֿון אַליײךבּאַשטי מונג. ,דאָס איז אַ זעלבּשטענדיקע אינסטיטוציע, אָבּער מיט אַן אין בּודזשעט װאָס די רעגירונג דאַרף בּאַשטעטיקן". -קייט.

אומאוימאָריזירט

אומאױיטאָריזירם -- אַדי. -+ אױטאָריזירן, איער בּאַפֿעל. ‏ -קייט. :

אומאוױיטאָריטעטיש -- אַדי. -+ אױטאָרי טעט, די. איע מיינונג. -קייט.

אומאויטענטיש -- אַדי. -+ אוטענטיש, איער דאָקומענט. -קייט,

אומאױיסבּאַנײלעך -- אַדי. נעאָל. אאר. דזוו אומבּאַגײלעך +.

אומאױיכבּאַלאַנפירט -- אַזי. -+ אױסבּאַ לאַנסירט. איע בּאַשפּײַזונג. -קייט,

אומאױסבּלײַבּלעך -- אדי. װאָס קען ניט בּלײַבּן אויסן, מחוץ. ,דער יידישער משיח קומען װערט אי", ר' הילל ליכטנשטײן, עת לעשׂות װ, סאַטמאר תרל"ב. -קייט.

אומאױסבּלײכבּאַר -- אַדי. זטשמ. נר. -+ דוווו. ,אוױיסמאָלן מיט דרייסטע איע פֿאַרבּן די פּאָרטרעטן פֿון יענע מײַסטערס פֿון פֿרײַהײט- לעכן סאָציאַל:ראַדיקאַלן געדאַנק", א. גאָרדין, יאַנאַװסקי.., ל"א 1957,

אומאויפפּלייכ|יק, "לעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (לאָזט זיך) ניט אױסבּלײכן, פֿאַרװישן, איער קאָליר, ‏ (י)קייט,

אומאויסבּעסערלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױסבּעסערן. אַן א'ער כאַראַקטער. דקייט,

אומאױיפפּואַקירט -- אַדי. -+ אױסבּראַקירן. איע סחורה, מוסטערן. איע נאָװאָבּראַנצעס, -ערהייט -- אַדו.

אומאויספּרוקירט -- אדי. -+ אויסבּרוקירט, איע גאַסן. -ערהיים -- אַדו.

אומאױיפנלײיכבּאַר -- אַדי. דטזשמ. נר. -+ דווװ.

אומאױיסגלײַכ|יק, "לעך -- אדי. נעאָל. װאָס מע קען (לאָזט זיך) ניט אױסגלײַכן: דערפֿירן צו אַ פּשרה, אױסגלײַך, דורכקום. איע שטאַ בּעס. איע צדדים. -(י)קייט,

אומאויסנקאַטעמט -- אַזי. -+ אױסגעאָ טעמט, איע לופֿט.

אומאויסגעאיידלט -- אַדי. -+ אויסגעאיידלט, ,די פּשוטע, איע, אין דחקות פֿאַרגרעבּטע שיכטן פֿון פֿאָלק", ימ, ייִשפ, וצא, 2. -קייט,

אומאויפגעאַרבּעט -- אַדי. -+ אױסגעאַר- בּעט. איע סחורה. איער פּראֵיעקט. -ערהייט -- אַד. -קייט,

אומאױיפגעבּאַקן -- אַדי. ניט אינגאַנצן אויס- געבּאַקן. ;מע זאָל נישט עסן קיין הייס בּרויט, און נישט קיין אי בּרויט", טאַרלער רבּי, סגולות ורפֿואות, {לאָדז, 121910. -ערהייט -- אַדוװ. -קייט,

אומאױיסגעפּױגֿן -- אַדי. -+ אויסגעבּויגן. גלײַכע,, א'ענע שטאבּעס, רוקנס. -ערהייט --- אַדװ. -קייט.

אומאויפגעבּוים -- אַדי. -+ אויסגעבּיט, איע שלעסער. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויפגעבּיטן -- אדי. -+ אױסגעבּיטן. איענע אַסיגנאַציעס, רענדלעך. -ערהייט -- אדו. -קייט,

אומאױיפגעבּילדעט -- אַדי. -+ אויסגעבּיל- דעט,. איע יוגנט. -קייט,

11

אומאױיפגעבּלױזט -- אַדי. -+ אױיסגעבּלויזט, איע בּריסטן,. -ערהיים -- אַדו.

אומאױיסגעבּליט -- אַזי. -+ אױסגעבּליט, פֿאַרדאַרטע, איע בּיימעלעך. -קייט,

אומאויסגעמעט - אַדי. + אױסגעבּעט. אי געלעגער. -ערהייט -- אַדו.

אומאויפגעבּעטסן - אַזי. -+ אױסגעבּעטן. קריגן עפּעס אי. -ערהייט -- אַדו.

אומאוױיפגעפרייטערם -- אדי. + אויסגע- בּרייטערט, איע פֿולמאַכטן. -ערהייט ---אַדו, -קייט,

אומאויפגעברענט -- אַדי. -+ אױסגעבּרענט, איע שײַטן האָלץ. -ערהייט -- אַדו.

אומאויפגענאַוםט -- אדי. + אױסגעגאַזט. ,איך בּין פֿון דער קליינער צאָל איע", רייד.

אומאויפגעגאָפֿן -- אדי. + אױסגעגאָסן. ניט-אויסגעגאָסן. א'ענע צעבּערס רעגנװאַסער. אי'ענע פּאָמעשאַפֿן,. -ערהייםט -- אַדו,

אומאויפנענליט -- אַדי. -+ אויסגעגליט, איע קוילן. -ערהייט -- אַדו,

אומאױיטגעגלײַכט, "גליכן -- אַדי. = אױיסגעגלײַכט, +-געגליכן. איער חשבּון. -ער- הייט -- אַדװ. -קייט,

אומאױיסגעגעפּן -- אַדי. -+ אױסגעגעבּן. אי געלט. א'ענע טאָכטער. -ערהייט -- אַדו, -קייט,

אומאויסגעגעפן -- אַזי. -+ אויסגעגעסן. א'ענע פֿוטערס,

אומאוױיסגעגראָבּן -- אַדי. -+ אױסגעגראָבּן. איענער אוצר -ערהייט -- אַדו.

אומאויפגעדאַכט -- אַדי. -+ אױסגעדאַכט, איע סכּנה,

אומאויפגעדונגען -- אדי. -+ אויסגעדונגען, איע פּונקטן אין אָפּמאַך. -ערהיים -- אַדו.

אומאויסגעדינט -- אדי. -+ אויסגעדינט |, איער סאָלדאַט. -ערהייט -- אַדו. -קייט.

אומאויטגעדראָשן -- אַדי. -+ אױסגעדראָשן. איענע תּבֿואה. איענע טענות. -ערהייט - אַדװ. -קייט,

אומאויפגעדרוקט -- אזי. -+ אויסדרוקן. ניט-אויסגעדרוקט; ניט-אויסגעזעצט. איע (אַפֿי שן), פּלאַקאַטן. איע שפּאַלטן. -ערהייט -- אַדו.

אומאויפנעדריקט -- אַדי -+ אויסגעדריקט, איע פּירות. איע געפֿילן. -עץרהיים -- אַדו. -קייט,

אומאױיפגעהאַלטן -- אַדי. -+ אױסגעהאַלטן, א'ענער כאַראַקטער -ערהייטם -- אַדו. דקייםט -- ,צווייטנס, איז מײַן אי אין אָט דעם פּרט ניט אָן אַ סיבּה", פֿאַר, 1964 וון 9,

אומאויפגעהאָרכט -- אַדי. -+ אױסגץ: האָרכט. איע טענות. -ערהייט -- אַדו.

אומאויסגעהוילם -- אַדי. -+ אויסגעהוילט, איער בּוים -קייט,

אומאויסגעהיילט -- אדי. -+ אויסגעהיילט, איער חולה. -ערהייט -- אַדװ. -קייט.

אומאויפגעהייצט -- אַדי. -+ אויסגעהייצט. איע אויווגס. -ערהייט -- אַדו.

אומאויסגעחשבּונט

אומאויפגעהערט -- אַדי. -+ אויסגעהערט, איע עדות. -ערהייט -- אַדו.

אומאוױיסגעװאַקפֿן -- אדי. -+ אױסגעװאַקסן, א'ענע תּבֿואה. א'ענע קינדער. -ערהייט -- אַדװ. -קייט, :

אומאױיספגעװאֿרעמט - אַדי. -+ אויסגץ- װאַרעמט. איע געלעגערס. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאוױיסגעװאָרצלט -- אַדי. -+ אױסגץ- װאָרצלט. איע שלעכטע מידות. איער טייל פֿון דער יוגנט. -קייט.

אומאויסגעװאַשן -- אַדי. -+ אױסגעװאַשן, איענע גלעזער. -ערהייט -- אַדו.

אומאויסגעװוײילט -- אַדי. -+ אויסגעוויילט, איער קאַנדידאַט. -"ערהיים -- אדו. -קייט,

אומאויסגעװוײינם -- אַדי. -+ אויסגעוויינט, איע טובֿה,

אומאויסגעװוייקט -- אדי. -+ אױסגעװוייקט, אי פֿלײש = פֿלײש װאָס האָט זיך געװיקט װייניקער װי א פֿולע האַלבּע שעה. -ערהייט -- אַדון,

אומאויפגעװוירקט -- אַדי. -+ אויסגעװירקט, איער דרוק.

אומאויסגעווישט -- אַדי. -+ אויסגעווישט, איע גלעזער, טעלער. -שרהייט -- אַדו,

אומאויסגעװועלנערט -- אַדי. -+ אויסוועל- גערן. איע שטיקער טייג. -ערהייט -- אַדװ,

אומאויפגעזאָגט -- אַדי. -+ אױסזאָגן. איער סוד. -ערהייט -- אַדו.

אומאויפנעזאַלצן -- אַדי. -+ אױסגעזאַלצן, אי פֿלײש = פֿלײיש װאָס איז בּײַם כּשרן געווען בּאַזאַלצן װײיניקער װי א פֿולע שעה. -ערהייט -- אַזװ. 89: -;אויסגעזאַלצט.

אומאויסגעזויגן -- אַדי. -+ אױסגעזיגן ,איין בּרוסט איז געבּליבּן איי, ריד -ער- הייט -- אַדו.

אומאויפנעזוכם -- אד. -+ אוסגעזוכט, איע היילמיטלען,. איע אוצרות.

אומאויסגעזונגען -- אַדי. -+ אויסגעזונגען. איע לידער. -קייט,

אומאויסגעזייגט -- אַדי. דזוו אומאויסגץ- זויגן. ריכטיקע, איע סענסאציע. -ערהייט -- אֲדו.

אומאויסנעזײערט -- אַדי. -+ אױסגעזײַערט, איע קרויט. -ערהייט -- אַדו.

אומאויסנעויפּט -- אַזי. -+ אױסגעזיפּט, אי מעל. -ערהייט -- אַדו.

אומאויסנעזעפן -- אדי. -+ אויסגעזעסן. װאָס איז געבּליבּן אויסגעזעסן ניט בּיזן סוף. איענע שטראָף. -ערהייט -- אַדו,

אומאויסגעזעצט -- אדי. -+ אויסגעזעצט. איער מאנוסקריפּט. -ערהייט -- אַדו.

אומאויסנגעחקירהט -- {..כקירעטן אַדי. -+ אויסגעחקירהט, װאָס בּײַם אויסחקירהן האָט מען ניט דערגרייכט צו א בּאַפֿרידיקנדיקן אויס- פֿיר. איער ענין. -קייט,

אומאויסגעחהשבּונט -- {..כעזשבּנטן אַדי. -+ אױיסגעחשבּונט. איע פּראָפֿיטן. -קייט,

אומאויסגעמאַנצט.

אומאױיסגעטאַנצט -- אַדי. -+ אױסגעטאַנצט. 1. װאָס איז ניט געװאָרן אױיסגעטאַנצט. 2. װאָס האָט זיך ניט אױיסגעטאַנצט, , איך בּין אװעק פֿון בֹּאַל אַן איע, אן אומצופֿרידענע", רײד. דערהייט -- אדו. איבּעררײַסן דעם װאַלס אי,

אומאױיסגעטאָקט -- אַזי. -+ אױסגעטאָקט, אַן איער סטיל. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויסגעטונקט -- אַדי. -+ אויסגעטונקען. איער הערינג.

אומאויפגעטייטשט -- אַדי. -+ אוסגע- טײַטשט. איע פּסוקים. -ערהיים -- אַדו. דקייט,

אומאויסגעטיילט -- אַדי. -+ אויסגעטיילט, איע פּראָדוקטן. -ערהייט -- אַדװ. -קייט.

אומאויסנגעטענהם -- {.טײַנעטן אַדי. -+ אויסטענהן. ריידן, טענהן און זיך צעגיין א" דערהייט -- אַדו.

אומאױיסגעטראָגן -- אֵדי. -+ אױסגעטראָגן. אַװעקװאַרפֿן א'ענע שיך. א'ענע געדאַנקעױי -ערהייט -- אַד. -קייט -- די אי פֿון אין אײַלעניש געשאַפֿענע לידער.

אומאױיסגעטראָטן -- אַדי. -+ אױסגעטראָטן. איענע װעגן. -ערהייםט -- אַז. -קייט,

אומאױיסגעטראַכט -- אַזי. + אױסגע- טראַכט. איע סעגסאַציע. -ערהיים -- אַדו. דקייט,

אומאויסגעטרויערט -- אַזי. -+ אויסגע" טרויערט. איער פּלוצעמדיקער טויט. -קייט -- די אי פֿון לעצטן חורבּן.

אומאויסגעטרונקען -- אַזי. + אױסגעי טרונקען. דער איער װײַן אין די כּוסותי יערהייט -- אַדװ.

אומאויפגעטריקנם -- אַד. -+ אױיסגע- טריקנט. פּלעטן װעש אי. -ערהייט -- אַדו. דקייט, :

אומאױיסגעיאַמערט - אַזי. -+ אױסגעיאָז מערט, מיטן האלבּידערשטיקטן, אץ געװיין. דקייט,

אומאױיסגעכּישופֿט -- {...קישעפֿטן אַדי. -+ אױסגעכּישופֿט. איער ניגון. -קייט,

אומאויפנגעפּשרט -- {..קאַשערטן אַדי. -+ אױיסגעכּשרט. איע כּלים. "ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאױיסגעכאַװעם -- אַדי. -+ אױסגעכאָי װעט. אע קינדער. א צופֿעליקער, אַן איער געדאַנק,. -קייט.

אומאויפגעלאַדן -- אדי. -+ אױסגעלאָדן איענע װאַגאָנען. ‏ -ערהייט -- אַדו.

אומאױיטגעלאַכט -- אַדי. -+ אױסגעלאַכט, איער רעדנער. -ערהייט -- אַדו.

אומאויסנגעלאַשן -- אדי. -+ אױסגעלאָשן. איענעט ליכט. -קייט.

אומאויסגעליווערט -- אָדי. -+ אויסליוערן. איע פּעקלעך. איע פֿאַרבּרעכערס.

אומאויסגעלייגט -- אַדי. -+ אויסגעלייגט. איע טעפּעכער. -ערהייט -- אזחװ. -קייט,

אומאויסגעלײידיקט -- אַדי. -+ אױסגעלײי- דיקט. אַן אי בּײַטעלע.

212

אומאויפגעלייזט -- אַדי. -+ אױסגעלייזט, איע משכּנות. איע פֿון גלות. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויפגעלײיטערט -- אַדי. -+ אויסגעלל- טערט. אַן אי געמיט, -קייט -- אי פֿון געמיט,

אומאױיפגעלעבּט -- אדי. -+ אױסגעלעבּט. איע יאָרן. איע פֿרײז. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויפגעלערנט -- אדי. -+ אויסגעלערנט. איע לעקציע. איע הינט. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויפגעמאַטערט -- אַדי. -+ אויסגעמא- טערט. געבּליבּן דער איינציקער איער צװישן אַלע פֿאַרמאַטערטע. -ערהייט. -- אַדו. -קייט,

אומאױיסנעמאַכט -- אַדי. -+ אויסגעמאַכט, 1, סטוטש. אומבּאַשטעטיקט, 2, ניט אויסגץ- פֿילט, ניט אַרײַנגעשריבּן אין פֿאָרמולאַר. איער װעקסל, איע אנקעטע. -ערהייט -- אַדו.

אומאױיסגעמאָלדן -- אַדי. -+ אױסגעמאָלדן. א'ענע לאָקאַטאָרן. -ערהייט -- אַדו,

אומאױיפגעמאָלט -- אדי. -+ אױסגעמאָלט, 9 --אויסגעמאָלן, 1, אינגאַנצן ניט אויס- געמאָלט. אַן איע װאַנט. איע תּבֿואה. 2, װאָס מע האָט ניט פֿאַרענדיקט אױסמאָלן. אַן איער פּייזאַזש. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאױיפגעמאָלקן -- אַדי. -+ אױסגעמאָלקן, 1 אינגאַנצן ניט אױסגעמאָלקן, אַן א'ענע קו. 2. װאָס מע האָט ניט פֿאַרענדיקט אויסמעלקן, איענע אײַטערס. -ערהייט -- אַדו.

אומאויסגעמאָסטן -- אַדי. -+ אױסגעמאָסטן, א'ענע שטאָפֿן. -ערהייט -- אַדו. -קייט -- די אי פֿון אוניווערס.

אומאויסגעמאַרעט -- אַדי. -+ אױסגעמאָ רעט. איער פּאַרשױן -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויסגעמוטשעט -- אדי. -+ אויסגעמן- טשעט. מיד, אָבּער אי פֿון דער נסיעה. -ער- הייט -- אַדו. -קייט,

אומאויסגעמייסטערט -- אַדי. -+ אויסגע- מײַסטערט,. איע שטיקלעך אַרבּעט,

אומאויסגעמישט -- אַדי. -+ אויסגעמישט. איער קאלך. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויפנגעמעלקט -- אַדי. דזוו אומאויסגע- מאָלקן,

אומאויסנעמענטשלט -- אדי. -+ אויסגע- מענטשלט. װילדע איע יונגען. -קייט.

אומאויסגעמעקט -- אַדי. -+ אויסגעמעקט, איע נעמען. -ערהייט -- אַזװ. -קייט,

אומאויסנענגלעך -- אַדי. 1. װאָס האָט ניט קיין אױיסגאַנג: זייער שװער, קריטיש, איע סי" טואַציע. , און אַרום אים איז בּלויז ייאוש, אומגליק און אַן איע לאגע", אַר, 'דער שלום',

2. װאָס מע קען ניט איסגײן, פֿאַרענדיקן.

דורכגיין, אַן איער שטת. -קייט, אומאויפגענומען -- אַדי. 1. ניט-אָפּגערעדט, איע תּנאים פֿון אָפּמאַך. 2. װאָס װערט א אַרײַנגענומען אין חשבּון, װאָס איז ניט קיין יוצא-מן-הכּלל, , איר זײַט אַלץע די אמתע חבֿרה-

אומאויסגעפורעמט

לײַט, דו אויך איי, רייד. 9, ניט-געוואונען (בּײַ א שפּיל).

אומאויפגענוצט -- אַדי. 1, אינגאַנצן ניט אויסגענוצט, אי געלט. 2, װאָס מע האָט ניט אויסגענוצט בּיזן סוף. אַן איע געלעגנהייט. ,ניט צו לאָזן פֿאַרבּײַגײן אי אזא גליקלעכן מאָמענט", ש. בּיקל, איק, פּסח תּשט"ן. -ערהייט - אדװ. -קייט.

אומאויסגעניים -- אַזי. -+ אױסגענײט, איע בּלוזקעס. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויפגעניכטערט -- אַדי. -+ אויסגץ. ניכטערט. אי נאָך א נאַכט שיכּורן. אי פֿון אַ וילדן איזם. -ערהייט -- אַזח. -קייט,

אומאויפגעניצט -- אַזי. -+ אוױסגעניצט, איע רױישטאָפֿן, -עערהייט -- אַדז. -קייט,

אומאויפנעסררט -- {..סאדערט, סיידערטן אַדי. -+ אויסגעסדרט. איער אַרכיו. /ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאױיסגעפּאַפט -- אַדי. -+ אױסגעפּאַסט, אַן איער בּגד. -ערהייםט -- אַדװ. -קייטֿ,

אומאױיסגעפּאָרט -- אַדי. -+ אױסגעפּאָרט, ;א בּאַרג איע שיך", רייד,

אומאױיסגעפּוצט -- אַדי. -+ אױסגעפּוצט, איע בּאַריכטן. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאױיסגעפּלאָנטערט -- אַדי. -+ אויסגץ- פּלאָנטערט, אַן איע אינטריגע. -קייט,

אומאויפגעפּלעט -- אדי. -+ אױסגעפּלעט, ;דער זייגער איז געבּליבּן איי. /ערהייט -- אדו.

אומאױיסגעפּראַצעװעס -- אדי. -+ אויסגץ- פּראַצעװעט. איע הענט,

אומאויפגעפּרובירט -- אַדי. -+ אויסגעפרו" בּירט. איע פּלענער. ‏ -ערהייט -- אַזו. דקייט,

אומאויפגעפּרוּווט -- טדי. -+ אױסגעפּרוּװט, ,האָט נישט דורכגעלאָזט אי קיין איין מיטל צו בּאַזײַטיקן אַלע...אָפּאָזיציאַנעלע כּוחות", ר. ראָקער, נאַציאָנאַליזם און קולטור, ב"א 1949,. זערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאױיסגעפּרעפט -- אדי. -+ אױסגעפּרעסט, איע הויזן. -ערהייט -- אַזװ. -קייט,

אומאויסגעפשטלט -- {..פשעטלטן צדי. -+ אױיסגעפּשטלט. , זיך געפּשטלט, זיך פֿאַרפּשטלט און געלאָזן דעם פּסוק (משל) אי"

אומאױפגעפֿאָרכּן -- אדי. -+ אױסגעפֿאָרבּן, איענע צימערן. -ערהיים -- אַדח. -קייט,

אומאױיפגעפֿאַרטיקט -- אַדי. -+ אױספֿאַר- טיקן. איער מלבּוש, בּגד. איער מאנוסקריפּט, יערהייט -- אַדו.

אומאױיפנעפֿאָרן -- אַדי. -+ אױסגעפֿאָרן, װאָס איז ניט אינגאַנצן אױסגעפֿאָרן. אַן איענער ועג. -ערהייט -- אַזװ. -קייט,

אומאוױיפגעפֿאָרשט -- אַד. -+ אױסגע- פֿאָרשט. ,דאָס אומבּאַקאַנטע און איע װאָס מע קען אפֿשר אָנרופֿן נאַציאָנאַלער כאַראקטער", ימ, װעקער, 1926 ווא 5. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויפגעפורעמט -- אַדי. -+ אױסגעפֿו- רעמט. איע כאַראַקטערס. -ערהייםט -- אַדו. -קייט,

אומאױסגעפֿײַנערט

אומאױיפגעפֿײַנערט -- אַדי. -+ אױסגע- פֿײַנערט. איע מאַנירן, -ערהיים -- אַדו. דקייט,

אומאױפגעפֿײַפֿט -- אַדי. -+ אױסגעפֿײַפֿט, דער איינציקער איער אַקטיאָר. -ערהייט -- אַדו. .

אומאוױיפגעפֿילט -- אַדי. -+ אױסגעפֿילט, ;אַן איער פֿאַרזײ-פּלאַן", סאָו. ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאױיסגעפֿירט -- אַדי. 1. װאָס איז בּיזן סוף ניט דורכגעפֿירט, ניט רעאליזירט. , פֿאַר אַן אין שידוך קריגט מען פּעטש, ניט קיין שדכנות- געלט", רייד. ‏ 2, װאָס מע האָט ניט בּאַװיזן צו פּועלן, דערגרייכן; װאָס מע האָט איבּערגעריסן אינמיטן. אַן איע עקשנות. -ערהיים -- אַדו. -קייט,

אומאױיסגעפֿלעקט -- אַדי. -+ אױסגעפֿלעקט.

אי קליין -עץרהיים -- אַדו.

אומאױיסגעפעסטיקט -- אַדי. -+ אױספֿעס- טיקן. איע פּאָזיציעס. -קייט,

אומאויפגעפרענט -- אַדי. -+ אױסגעפֿרעגט, איע אַפּליקאַנטן. -ערהייםט -- אַדו.

אומאויסגעפרעפן -- אַדי. -+ אױסגעפֿרעסן, א זייער אַלטע, אָבּער פֿון מאָ(י)ל אי'ענע שאַל, -ערהייט -- אַדװ. -קייטֿ,

אומאױיסגעצאָלט -- אַדי. -+ אױסצאָלן. איע חובֿות. -עץרהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויפגעצוינן -- אַדי. -+ אויסגעצויגן. א'ענע אוּװערטורע. -עץרהייםט -- אַדו.

אומאויסגעצופּט -- אַזי. -+ אויסגעצופט, איע בּרעמען. -ערהייט -- אזװ. -קייט,

אומאויסגעצייכנט -- אַדי. -+ אויסגעצייכנט, איער אַטלעט. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויסגעציילט -- אַדי. -+ אויסגעציילט, אי געלט. -ערהייט -- אַדװ. -קייט -- די אי פֿון די קעמערלעך אין אַ שטיקעלע הויט.

אומאויסגעצירט -- אַדי. -+ אויסגעצירט. איע צימערן. -ערהייט -- אַזװ. -קייט,

אומאויטגעקאַפט -- אַדי. -+ אױסגעקאָכט. איע װעש. איע װעטשערע. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויסגעקאַלכט -- אַדי. -+ אױסגעקאַלכט, איע װענט. -ערהייט -- אַדו.

אומאויפנגעקוועטשט -- אַזי. -+ אויסגע- קוועטשט. איע מאַראַנצן. -ערהייט -- אַדו. דקייט,

אומאויסגעקוילעט -- אַדי. -+ אויסגעקויי לעט. די איע בּײַם פּאָגראָםס. -ערהייםט -- אֲדוו.

אומאויפגעקושט -- אַדי. -+ אויסגעקושט. איע אויגן, ליפּן. -ערהיים -- אַדװ. -קייט.

אומאויסגעקילט -- אדי. + אוױסגעקילט. איע פֿרוכטזופּ. -ערהייט -- אַדו.

אומאויסנגעקינצלט -- אַדי. -+ אױסגע- קינצלט. איער אָרון-קודש. -קייט.

אומאוױיפגעקלאָרט -- אַדי. -+ אױסגעקלאָרט, איע פּראָבּלעם. ‏ -ערהייט -- אַדו. -קייט.

אומאויסגעקלונגען -- אַדי. -+ אויסגעקלונ- גען. איע נײַס. איער נאָמען. -קייט,

213

אומאויסגעקליבּן -- אַדי. -+ אויסגעקליבּן. איענע אַרבּעס. איענער קאנדידאט. -"ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויסגעקליגלט -- אַד. -+ אױסגץ- קליגלט. ,ער האָט זיך געקליגלט, אָבּער עס איז געבּליבּן איי, רייד. -קייט -- די דירעקטקייט, די אי פֿון זײַנע רייד,

אומאויספגעקליידט -- אַדױ. -+ אױסגץ- קליידט, די כּלה איז געבּליבּן אי

אומאױיפגעקלעפּט -- אַדי. -+ אױסגעקלעפּט. איע אַפֿישן. -ערהייט -- אַדו.

אומאויפגעקלערט -- אַחד. + אױסגץ- קלערט. איע מעשׂיות. איער װײַן. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאוױיפגעקנאָטן -- אַדי. -+ אױסגעקנאָטן, א'יענע חלה,

אומאויפנגעקעמפֿט -- אַד. -+ אױסגע-

קעמפֿט. איע פֿאָדערונגען. -קייט. אומאויסגעקערט -- אַדי. -+ אויסגעקערט, איע פּאָדלאָגע. -ערהייט -- אַדו. אומאויסגעקרימט -- אַדי. -+ אויסגעקרימט, איע שיך. איער רוקן. -ערהייט -- אַדװ. זקייט, אומאויפגעקריצט -- אַדי. -+ אויסגעקריצט, איע מצבֿות. -ערהייט -- אַדו. אומאויסגעראָטן -- (אָ קורץ אין אַלע זדן אַדי. -+ אױסגעראָטן 1 װאָס איז ניט אינגאַנצן אױיסגעראָטן (אומגעבּראַכט), אונדזער אי פֿאָלק, -קייט, אומאויסגערוט -- אַדי. -+ אויסגערוט. איע קינדער. -ערהייט -- אַזו. -קייט, אומאויפגערויכערט -- אַדי. + אויסרױי- כערן. איע הערינג,. איע פּרײַסלעך, אומאויפגערוימט -- אַזי. -+ אויסרוימען. איע צימערן. -ערהייט -- אַזװ. -קייט. אומאויסגעריבֿן -- אַדי. -+ אױסגעריבּן. איענע עלנבּויגנס. ‏ -קייט, אומאויסגערייכערט -- אָדי. -+ אויסגעריי- כערט. איע ליולקע. -ערהייםט -- אַדו. אומאױיסגערײיניקט -- אַדי. -+ אױסרייניקן. איער מלבּוש. -ערהייט -- אַדו. -קייט, אומאויפגערימט -- אַדי. -+ אויסגערימט, איער גאון. -קייט, אומאויפגעריפֿן -- אדי. -+ אױסגעריסן. א'ענע קראָפּעװע. -ערהייט -- אַדװ. -קייםמ, אומאויסנגערעדט -- אַדי. -+ אויסגערעדט, איע שנור. איע קריוודעס. און אויך: 1. װאָס דארף פֿאַררעכנט װערן װי דאָס װאָלט ניט געזאָגט געװאָרן. ,װען מע דערציילט װעגן א מצווה װאָס מע האָט געטאָן, בּאַזונדערש װעגן צדקה װאָס מע האָט געגעבּן, זאָגט מען א': -- כ'האָבּ אי זאָל עס זײַן, געגעבּן דעם ייד נעכטן אַ דובּל", יע. 2. אַזױ װי בּוּ, נאָר אין פֿאַל פֿון דערציילן עפּעס װאָס איז ניט לשבֿח. ,זי איז אָבּער שוין געװעזן אום אויס גירעט אַ מיידל פֿון אכצן יאָר", א. נוסבּאַום, פעסעלע די גאַבּע- טע, װאַרשע 1885. ער איז אי א בּעל-עבֿירהניק. 9 װאָס קען (טאָר) גיט אויסגערעדט װערן. ,אי זאָל בּלײַבּן זײַן ן= גאָטסן נאָמען" --- בּײַם

אומאויסגעשניטן

פֿאַרזיכערן אַז מע זאָגט דעם אמת און מע װיל דערבּײַ ניט שװוערן, פֿרגל אויסגערעדט זײַן. -ערהייט -- אַדו,

דקייט -- ,אַ קריגערײיַ איבּער די אין פֿון אָפּ מאַך",

אומאויסגערעכנט -- אֵדי. 1. װאָס מע האָט ניט אוױיסגעחשבּונט, אויסגערעכנט. איע מיליאָ- נען. 2. װאָס בּאַרעכנט זיך ניט, װאָס קלערט ניט װעגן רעזולטאטן; אומבּאַטראַכט, איער בֹּצֶל- הבּית. איער גאַנג. -ערהייט -- אַדו. -קיימ -- ,דרייסט װי די א'", ימ, נײַט, 1923,

אומאויסגעשאַָכטן -- אַדי. -+ אױסגץ- שאָכטן. איענע בּעתן פּאָגראָם. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויפגעשאָפֿן -- אַדי. -+ אױסגעשאָסן, איענע געפֿאַנגענע. -ערהייט -- אַדװ. אַװעק- װאַרפֿן די בּיקס אי,

אומאויסגעשאָרן -- אדי. + אױסגעשאָרן. א'ענע מוסטערן, א'ענע האָר,

אומאויסגעשװוענקט -- אַדי. -+ אויסגץ- שװענקט. איע בּאליע װעש. איער האַלדז. א' מויל. -ערהייט -- אַדו,

אומאויסגעשולט -- אַדי. -+ אויסשולן. איער מיטאַרבּעטער. -קייט,

אומאויסגעשטאַנען -- אַדי. -+ אויסגץ- שטאַנען. אַן איבּערגעריסענע, אַן איע שמונה- עשׂרה. איער װײַן. -"ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויסגעשטודירט -- אַדי. -+ אויסנץ- שטודירט. איע יוגנט. -ערהייט -- אַדװ, -קייט,. -

אומאויפגעשטורעמט -- אַזי. -+ אויסגע- שטורעמט, װאָס דאָס אויסשטורעמען האָט זיך איבּערגעריסן. איע פּראָטעסטן, רעװאָלוציע, דקייט,

אומאויסגעשטימט -- אַד. -+ אױסגץ"

שטימט. איע פֿידל,. -קייט.

אומאויפגעשטעלט -- אַד. -+ אױסגע- שטעלט. איע סחורה. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאוױיסגעשטראַלט -- אדי. -+ אױסגע- שטראַלט,. איע װאַרעמקײט. -קייפֿ,

אומאויספגעשטרעקט -- אד. -+ אויסגץ- שטרעקט. איע האַנט. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאוױיפגעשײינט -- אַדי. -+ אויסגעשײינט, איע שטערן. -קייט,

אומאויסגעשײַערם -- אַד. -+ אױסגץ. שײַערט. איע טעפּ. -ערהייט -- אַדו.

אומאויסגעשלאָגן -- אַדי. -+ אױסגעשלאָגן, די עטלעכע איענע שויבּן. -"ערהיים -- אַדו.

אומאוױיספנעשלאָפֿן -- אַדי. -+ אױיסגעשלאָפֿן, א'עגע ארבּעטער. -ערהייט -- אַדו.

אומאױיסגעשליפֿן -- אַדי. -+ אױסגעשליפֿן, א'ענע בּריליאַנטן. -'ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויפנגעשמירט -- אַדי. -+ אויסגעשמירט, איע שינעלן. -ערהייט -- אדו. -קייט.

אומאויסגעשניטן -- אַדי. -+ אויסגעשניטן, אַ בּאַליקלײד מיט אן א'ענעם פֿאָרנט און טיף- אויסגעשניטענעם רוקן. -ערהייט -- אַדו. -קייט, :

אומאױיסגעשעפּט

אומאױיסגעשעפּט -- אַדי. -+ אױסגעשעפּט, ;די איע ענערגיע װאָס האָט זיך געהאַט אײַנגץ- שפּײַכלערט אין איר", אַש, װאַרשע. -ערהייט -- אַדװ. "קייט -- ,די אי פֿון דעם ייִדנס כּוחות".

אומאויסגעשפֿיגן -- אַדי. -+ אױסגעשפּיגן. אי לייכעץ (לחות). -ערהייט -- אַדו.

אומאויפנגעשפילט -- אדי. -+ אױסגעשפּילט, איע מעלאָדיע, איע אָקע. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויסגעשפּיצט -- אד. -+ אױסגע. שפּיצט, איע בּאַיאָנעטן. -קייט,

אומאוױיפגעשפּײט - אַדי. -+ אױסגץ- שפּרײיט. איער טישטעך. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאוױיסגעשריבּן -- אדי. -+ אויסגעשריבּן, א'ענע ציטאַטן. -ערהייםט -- אַדו.

אומאויפגרינדלעך -- אִדי. אַרכ. װאָס מע קען צו דעם זיך ניט דערגרונטעוען בּיזן סוף, ;האט הש"י אונז דיא ממשלה איבּר אַלץ געבּן.. אויך זײַנין מיר פֿולר טיפֿן אוהן אויזגרינדליכה חכמות", הבּחור חנוך בּר' צבֿי הירש (איבּז), אגרת בּעלי חיים, הענא 1718,

אומאויפדויערדיק -- אַזי. מאַרק װבּ. װאָס איז אָן אויסדויער (-+). איער קאַמף װאָס פֿירט צום אונטערגעבּן זיך,

אומאויפדריקלעך -- אַדי. -+ אויסדריקלעך. ,איינע איע ליבּע האָט די בּיידע קינדער צונויפֿ- געקניפּטי, ל. לעװיץ, רפֿאל דעם שנײַדערס טאָכטער, װילנע 1888, ,,טויזנט און איינע ניט- אויסגעדריקטע און איע געדאַנקען און עֶמאָ- ציעס", מינפי |, נ"יל 1956, :

אומאויסהאַלטעװדיק -- אַזי. נעאָל. - אויסהאַלטעװדיק. איער װייטיק. -יקייט,

אומאױיסהײילבּאַר -- אַדי. זטשמ. נר. -= דװװח. -קייט,

אומאויסהיילעוודיק -- אַדי. נעאָל, סטוטש. װאָס מע קען ניט אויסהיילן. איע קראַנקײט. דיקייט,

אומאויסטויגעריש -- אַדי. נעאָל. װאָס איז ניט װי בּײַ אַן אויסטויגער (-+); װאָס טױג זיך ניט אויס. ,דאָס געשריי פֿון די עװלות װאָס װערן טאָגיאײַן, טאָג-אויס בּאַגאַנגען לגבּי דעם איינזאַמען ‏ אומאויסטויגערישןי מענטשן", פֿאַש, 1956 וא 2. -קייט, :

אומאויפטיילעװודיק -- אַדי. נעאָל. -+ אויס- טײילעװדיק. איע עלעמענטן פֿון אַן אָרגאַן -יקייט,

אומאויפלערנעוודיק -- אַדי. נעאָל. -+ אויס- לערנעװדיק. ,דער סוד פֿון קונסט איז א'".

אומאױיפלעשבּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. -; דװוװ. ,דער געריכטס-טאָג פֿון בּורא בּ"ה איז אַ שרעקלעכער פֿורכטבּאַרער פֿינצטערער טאָג, זײַן פֿײַער-פֿלאם איז א'", עקיבֿא יוסף שלעזינ- גער, עמוד היראה, קאַשױ 1866. ,געהאַט..אַן אין דורשט נאָכן בּיטערן טראָפּן", ש. װיגאַדאַ, פֿאָר, 1964 | 12. -קייט.

אומאויפלעשלעך -- אדי. װאָס מע קען ניט אויסלעשן. ,די ליבּע איז אַן א'עס פֿײַער", אמז, דער שבֿעים מאָלצײַט, װילנצ 1877, ,פֿי-

214

ערדיקע, ליכטיקע איע אותיות", מ. װינטשעח- סקי. , איע האָפֿענונג", ימ איבּז, טאָמאַס מאַן טאַניאָ קרעגער, 1930. -קייט. אומאוױיפמײַדלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אוױיסמײַדן, איע פּשרות. איע שוערי" קייטן. ,די כּסדרדיקע און איע אָפּזאָגן און גיינען רופֿן אַרױס שװערע רעאקציעס פֿון אנ" טוישונג", מװ, דער װעג צו אונדזער יוגנט. -קייט -- די אי פֿון גורל. אומאויפמעסטבֿאַר -- אַדי. דטשמ. נר. -+ אומאויסמעסטעוודיק. -קייט, אומאויטמעפטןיק, "לעך -- אַדי. נעאָל. דזו דוווו. היפּוך פֿון אויסמעסטלעך (-+). -(י)קייט, אומאויספמעפטעוודיק -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אויסמעסטן. ,המצאות, אײַנפֿאַלן זײַנען איע שטריכן פֿון דער אינטעליגענץ". דיקייט, אומאויסמעקלעך -- אֵדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אויסמעקן. ,װעגן דעם אין חותם װאָס דער פֿאַרשטאָרבּענער האָט געלאָזן", פֿאַש, 1958 וא 15, זקייט, אומאויפניצלעך -- אַדי. נעאָל. דזו דוו. אומאויפניצעוודיק -- אדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אויסניצן. איע מאַטעריאלן. אומאױיסנעמױיק, "לעך -- אַזי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אויסנעמען, איסלידיקן, אויס. שעפּן. איער קװאַל, אוצר. -(י)קיים, אומאויפטאַרטירט -- אַדי. -+ אױססאָרטירן, איער ראַמש. -ערהייט -- אַדװ. -קייט, אומאויפפערווירט -- אַדי. -+ אויססערוירן, איע פּאָרציעס (קאָמפּאָט), אומאויפערגעוויינלעך -- אַדי. ניטאויסער- געוויינלעך (אָבּער אויך ניט טאָגטעגלעך, דורכ- שניטלעך). ,טאַקע אי, אָבּער דאָך קען מען עס אַרײַנגעבּן אין צײַטונגײ, רייד. -קייט. אומאױיספלאַנירט -- אַדי. -+ אױספּלאַנירן, איע נסיעה. -קייט, אומאױיספּראָבּירט -- אַדי. 1, װאָס מע האָט אויף דעם ניט אַװעקגעשטעלט אָדער ניט אויס- געפֿונען די פּראָבּע. 2. אומאױיסגעפּרוּװט. -עץר- הייט -- אַדו. : אומאױיספּראַקלאַמירט -- אדי. װאָס מע האָט ניט אומעטום פֿײַערלעך געמאָלדן. איע פֿרײַהײטן, אומאױיספּרובּירלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױספּרובּירן. איע טעאָריע. -קייט, אומאױפפֿאַרקױפֿט -- אַדי. -+ אױספֿאַר- קױפֿן,. איער ראמש. איער קאָנצערט. -ער"

הייט -- אַדו, אומאױיטפֿירבּאַר -- אַדי. דצשמ. נר. -+ דװוו. -קייט.

אומאױיטפֿירלעך -- אדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױספֿירן, דורכפֿירן. איע פֿאָדערונגען. דקייט,

אומאויסציעוודיק -- אֵדי. -+ אױסצ;עװדיק, איע שטאָפֿן, -יקייט, :

אומאויסקאַמפּינירט -- אַדי. װאָס איז ניט (בּיזן סוף) דורכגעפֿירט מיט אַ. קאָמבּינאַציע. אַן איער גאַנג אין שאָך. -ערהייט. -- אַדו.

אומאויסשעפּיק

אומאויפקאָנקורירט -- אַדי. װאָס מע האָט ניט איבּערגעשטײַגט. אַן איער פּרײַז.

אומאױיסקױפֿלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױיסקױפֿן (-+), איע זינד; איע שטראָף, יקייט,

אומאויטקורירלעך -- אַזי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אויסהיילן,. איע קראַנקייט, שװאַכקײט. -קייט,

אומאוױיסקלאָרלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױיסקלאָרן, בּיון סוף קלאָר מאַכן איע פּראָבּלעם. -קייט,

אומאױיטקלײַבּלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס אָדער פֿון װאָס מע קען ניט אױיסקלײַבּן. אַן אי גרויסע מאַסע. -קייט,

אומאױיסקלײַבּעריש -- אַדי. היפוך פון אױסקלײַבּעריש (-+), איער בֹּחור,. מיט אַ בי ליקן, אין געשמאַק. -קייט,

אומאויסקלערלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אויסקלערן, אױיסטראַכטן, איץ המצאות. דקייט,

אומאױיפקריסטאַליזירט -- אַדי. 1. װאָס דער פּראָצעס פֿון אויסקריסטאַליזירן (זיך) איז דערבּײַ ניט פֿאָרגעקומען אָדער זיך ניט פֿאַר- ענדיקט. איע זאַלציקע מישונגען. 2. װאָס איז ניט גענוג בּולט געמאַכט (געװאָרן). איע אי" דייען, דקייט,

אומאױיפראָטבּאַר -- אַדי. זטשמ. נר. -+ דוװו.

אומאױיסראַטלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױיסראָטן, אומבּרענגען, אױסרייניקן, איע פֿלעקן, װאַנצן. ,דער איער גלױיבּן אין משיחן", יבל ווואא, 1. -קייט,

אומאױיטרײַכּלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױסרײַבּן. איע פּלאַסטיק. -קייט,

אומאױיפרײדבּאַר, "רעדבּאַר -- אַדי. דצשמ. נר. -+ דװװ. ,עס איז די שפּראַך פֿון דעם א'ן, די געהיימע געפֿילישפּראַך יפֿון יענער זײַט לידי", י. ראַבּינאָװויטש, קענאָ, 1963 וווץ 9,

אומאויטריידלעך, "רעדלעך -- אַדי. נעאָל, װאָס מע קען ניט איבּערגעבּן דורך װערטער, ,װעט אױפֿשטײן פֿאַר דיר דאָס װאָס פֿריער געשען, װעט דיר א' בּאנג טאָן דער רעש װאָס האָט דיך בּאַהערשט", אָשר שװאַרצמאַן, לידער, קלעוו 1923 -קייט,

אומאוױיפרײַפלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױסרײַסן. איע זכרונות, געפֿילן, -קייט,

אומאויסשטודירט -- אַדי. -+ אויסשטודירט, איע געהיימענישן. -קייט,

אומאויפשטודירלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אויסשטודירן. איעץ פּרטים,

אומאויפשטיילעך -- אַדי. װאָס מע קען ניט אויסשטיין, פֿאַרטראָגן, איע בּאַלײידיקונג. , איע היץ", אמד, דער שבֿעים מאָלצײַט, ווילנע 1877 ,האָט ער געהאַט אַן אין כאַראַקטער", קאָבּרין איבּז, מאָפּאַסאַן װו, נײי 1913, -קייט.

אומאױיסשעפּיק -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אויסשעפן. אַן איער קװאַל. ,דער 'קול מבֿשׂרי איז אויך אַן איער אוצר פֿון דעם דצ

אומאױיסשעפּלעך

מאָלט גערעדטן ייִדיש", ישעיה טרונק, אונזער צײַט, 1962, 12, -יקייט,

אומאוױיסשעפּלעך -- אַדי. דזוו אומאויסשע- פּיק, , איץ אוצרות", ימ, 1926, , איער פֿאַרגע- ניגן", שנ, לעזער, דיכטער, קריטיקער |. ;האָט פֿאַרמאָגט אן אין קװאַל פֿון ענערגיץ", מוק, מײַנע בּאַגעגענישן. , אונדזער איע געשיכטץ", לע, טמז, 1959 וא 1. -קייט.

אומאויפשעפּנדיק -- אַדי. דזוו אומאויסשע- פּיק. ,, אויף זייערע פּנימער ליגט אַן אײבּיקער, אַן איער שמערץ", װײַס, אָפּגעשטױסן. {נר מיט דעם בּ. דאָס װאָרט קען נאָר זײַן דער היפּוך פֿון אױיסשעפּנדיק -+,

אומאויפשפּירױיק, "לעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױסשפּירן. איע' מיליטערישץ סודות. ‏ (י)קייט,

אומאױיקשפּראַכלעך -- -+ זוח. נר. ,ער ליבּט דיך א'", הנ"ץ איבּז, שולמית, לובּלין 4,

אומאױיסשפּרעכלעך -- אדי. ארכ. װאָס מע קען ניט אויסדריקן אין װערטער. עדי אוהן אויז שפּרעכליכה פֿרײדײ, מאַרשן, לשון זהבֿ,

אַמשט תּצ"ד. ,װען עס טרעפֿט אים אַן איער טרויער עפֿנט זיך דער בּרונען פֿון זײַנע אויגן", י. טרובּניק, תּלמודישע לעגענדן, קִיַצוו' 1888. -קייט,

אומאויטשרייאיק -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױיסשרײַען. איער װייטיק. איע קלאנ- גען. -יקייט,

אומאױיטשרײַבּלעך -- אַדי. װאָס מע קען ניט אױיסשרײַבּן, איבּערגעבּן אין אַלע פּרטים דורך שרײַבּן, איע צרות. / בּאַפֿרײַען פֿון צו בּאַשרײַבּן דיזע איע פֿאַרשטעלונג", אמד, מלכּה והדסה, װילנע 1868. -קייט,

אומאפֿבּרױזיק -- אַזי. -+ אױפֿבּרױזיק. איע נאַטור,

אומאויפֿגעאַקערט -- אדי. -+ אױפֿגעאַקערט, איער בּאָדן. -ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿנגעאַרבּעט -- אדי. -+ אױפֿגעאַר- בּעט. אַן איע פֿירמע. -ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿגעפּאָטן -- אדי. -+ אױפֿגעבּאָטן. פֿאַרקױפֿן עפּעס אױפֿן אויקציאָן א'.

אומאױפֿגעבּױט -- אַדי. -+ אױפֿגעבּױט. איע פּאַלאַצן. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויפגעפּונדן -- אַדי. -+ אױפֿגעבּונדן. איענער פּעקל. איענע עגונה. ‏ -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאױפֿגעבּלאָזן -- אַזי. -+ אױפֿגעבּלאָזן. אָן איענער בּאַלאָן. ;עשׂ װערט אין פֿר בּרענן דשׂ און אויף גיבּלאזני פֿייאר װאשׂ מן ניט דןאזרף אויף צו בּלאזן, דאש איז דאש גיהנם", סהמ, איובֿ, כ, 26 -"ערהייט -- אַדװ. -קייט.

אומאױפֿנעבּליט -- אַזי. -+ אױפֿגעבּליט, די איע רויז. -ערהייט -- אדװ. -קייט,

אומאױפֿנגעבּלעטערט -- אַדי. -+ אױפֿגץ- בּלעטערט, אַן אי בּוך,

אומאױפֿגעגעכּן -- אַדי. -+ אױפֿגעגעבּן ,דער פּלאַן איז נאָך ניט דורכגעפֿירט, אָבּער ער איז דערװײַל אייי, רייד,

19

אומאויפֿגעגראַבּן -- אדי. -+ אױפֿגעגראָבּן, אי'ענע קבֿרים. -ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿגעגרױלט -- אַדי. -+ אױפֿגעגרױלט, ,די ניט-יידישע װעלט איז געבּליבּן אי, אַפֿילו וען מע האָט שוין געוואוסט װעגן די נאַצישע רציחות", רייד,

אומאויפגעגרינט -- אדי. -+ אױפֿגעגריגט, װאָס איז ניט געװאָרן גרין. איע פֿעלדער. -קייט,

אומאויפגעדעקט -- אדי. -+ אױפֿגעדעקט, איע סקאַנדאַלן. -"ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאױפֿגעהאַלטן -- אַדי. -+ אױפֿגעהאַלטן, װאָס װערט ניט פֿאַרהאלטן, ניט אָפּגעלײגט; תּיכּף, גלײַך. ;די נשמה פֿון צדיקים גייט בּאַלך אַרױף א'", ר'י מכּיר, ספֿר אַבֿקת רוכל, לעמ" בּערג 1850. -קייט,

אומאויפֿגעהױבּן -- אַדי. -+ אױפֿגעהױבן. איענע מטבּעות. איענע פּרײַזן. -קייט,

אומאויפֿגעהיט(ן) -- אד. + אױפֿג- היט(ן), איע(נגע) אוצרות. -טערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויפֿנעהעצט -- אדי. -+ אױפֿגעהעצט, איער המון,. -ערחייט -- אַזו. -קייט,

אומאױפֿגעהערט -- אדי. -+ אױפֿגעהערט, כּסדרדיק, װאָס איז אָן אַן איבּעררײַס. איע בֹּאַ- מיאונגען, ,אוני וואר אין חלשות אז פֿינף שעות אום אויף גיהערט", אַ מעשׂה פֿון אַ רוח אין קאָרעץי, ומיטן 17. י"הן. ,, דאָס װאַסער װאָס דו זעסט דאָ...רינט אַלץ פֿון דעם אָרט אַרויס אי", דאָס איינינאיינציגע קינד, {איבּזן, לובּלין 1877,

אומאױפֿגעװאַקפן -- אדי. -+ אױפֿגעװאַקסן, 9 --געװואָקסן. איענער פֿאַרזײ. -קייט,

אומאױפֿנגעװאַרעמט -- אדי. -+ אױפֿגע- װאַרעמט. איע זופּ. "ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויפנגעוויזן -- אדי. -+ אױפֿגעװזן. איענע בּאַשולדיקונגען. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאױפֿנגעװיקלם -- אַדי. -+ אױפֿגעװיקלט, איע מגילה. -ערהייט -- אַד. -קייט,

אומאויפֿנגעװעקט -- אדי. -+ אױפֿגעװעקט, איע געפֿילן. -ערהייט -- אַדו. -קייט -- די אי פֿון עסטעטישן געפֿיל, סעקסועלן בּאַגער.

אומאופֿגעזאָדן, -זאָסן -- אַדי. -+ אױפֿי געזאָדן, א'ענע קעסלען װאַסער. איענע געמי- טער. -ערהייט -- אַדװ.

אומאױפֿנגעזאַמלט -- אַדי. -+ אױפֿגעזאַמלט, איע יקריהמציאותן. -ערהייט -- אַדו. -קיימ,

אומאויפגעזוכט -- אֵדי. -+ אױפֿגעזוכט, אי קרובֿים. -ערהייםט -- אַדו.

אומאױפֿנעזעצט -- אדי. -+ אױפֿגעזעצט, איער אַרטיקל, -ערהייט -- אַדו. :

אומאױיפֿגעחשפּונט -- {..כעזשבּנטן אַדי. -+ אױפֿגעחשבּונט. איע הוצאה. -ערהייט -- אַד. -קייט,

אומאױפֿגעטאָן -- אַדו. -+ אױפֿגעטאָן. גע- בּליבּן א'.

אומאויפגעטראָגן -- אַדי. -+ אױפֿגעטראָגן. איענע קלעצער. -ערהיים -- אַזװ. -קייט.

אומאױפֿגעפּרעסט

אומאויפֿנעטרייפלט -- אַדי. -+ אױפֿגע- טרייסלט, איע פֿון חורבּן, פֿון דער טראַגעדיע. -ערהייט -- אדוו. -קייט,

אומאױפֿגעטרענט -- אַדי. -+ אױפֿגעטרענט, איע זעק. -ערהייט -- אַדו.

אומאויפגעיוירט, -יוירן, "יערט -- אַדי. -+ אױפֿגעיירט. איער װײַן. -קייט,

אומאױפֿנעכּישופֿט -- אזי. -+ אױפֿגעכּי שופֿט. איע מעלאָדיע:

אומאױפֿגעכאַװעט -- אדי. -+ אױפֿגעכאָ װעט, איע קינדער.

אומאויפגעכאַפּט -- אדי. -+ אױפֿגעכאַפּט. איע געדאַנקען. -ערהיים -- אַדו. -קייט.

אומאױפֿנעלאָדן -- אַזי. -+ אױפֿגעלאָדן. איענע װאַגאַנען. -ערהיים -- אַדו.

אומאױפֿנעלאָזט, "לאָון -- אַדי. -+ אױפֿ געלאָזט. איער פֿאַלבּאָן, -ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿגעלאָפֿן -- אַדי. -+ אױפֿגעלאָפֿן. אי טייג -ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿגעלױכטן -- אַדי. -+ אױפֿגעלױכטן. אַן אי פּנים. איענע פֿענצטער. -קייט,

אומאױפֿנעלײנגט -- אַדי. -+ אױפֿגעלײגט. 1, שלעכט געשטימט, אומצופֿרידן, זײַן אין אַ געדריקטער שטימונג, אי. 2. ניט-צונױפֿגע- לייגט, איע בּיכער. איע קלעצער. -ערהייט -- אַדװ. -קיים -- ניט קיין כּעס, נאָר סתּם אַן אי.

אומאױפֿגעלעפּט -- אדי. -+ אױפֿגעלעבּט. איער געדאַנק. -קייט,

אומאױפֿגעמאַכט -- אַדי. -+ אױפֿנעמאַכט. ניט:אױפֿגעעפֿנט. קיינמאָל ניט-געלייענטע, איע בּיכער. ‏ -ערהייט -- אַדוװ.

אומאױפֿנעמאָלט -- אַזי. -+ אױפֿגעמאָלט. אויך: --געמאָלן, דאָס בּילד איז געבּליבּן אי. -ערהייט -- אַדו.

אומאויפנעמונטערט -- אדי. -+ אױפֿגע- מונטערט. איע מאַסן,. -קייט,

אומאויפֿגעמישט -- אַדי. -+ אױפֿגעמישט, איע בּלעטלעך זכרונות. -ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿגענאַשט -- אַדי. -+ אױפֿגענאַשט, איע קיכעלעך.

אומאױפֿגענומען -- אַדי. -+ אױפֿגענומען. איע פּונקטן אױפֿן סדר-היום. ערהייט -- אֲדוו.

אומאױפֿגענײט -- אדי. -+ אױפֿגענײט. אי סערמענגע. -ערהייט -- אַדו,

אומאױפֿנעעפֿנט -- אַזי. -+ אױפֿגעעפֿנט. איער שלאָס. -ערהייט -- אַדװ. -קייט.

אומאױפֿנעפּאַפט -- אַדי. -+ אױפֿגעפּאַסט, איע קינדער. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאױפּנעפּאַקט -- אדי. -+ אױפֿגעפּאַקט, איער טשעמאָדאַן. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאויפגעפּוצט -- אַדי. -+ אױפֿגעפּוצט, איע דירה. -ערהייט -- אַזװ. -קייט,

אומאױפֿגעפּלאַנטערט -- אדי. -+ אױפֿגע- פּלאַנטערט,. איע מיסטעריע.

אומאויפֿנעפרענלט -- אַדי. -+ אױפֿגע- פּרעגלט, איע פֿיש. -ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿגעפּהעסט -- אַדי. -+ אױפֿגע- פּרעסט. איער קאָלנער. -ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿגעפֿאַרבּן

אומאױפֿגעפֿאָרבּן -- אד. -+ אופֿגץ- פֿאָרבּן, אויך: --געפאַרבּט., איענע דעקאַ ראַציע. ‏ -קייט,

אומאױיפּנגעפֿירט -- אַדי. -+ אױפֿגעפֿירט, ניט-אױפֿגעפֿירט. ניט-געשפּילט. איע אײנאַק- טערס. ,פֿון די 37 סצענישע װערק..איז קיין איינציק װערק נישט געבּליבּן א'", מ. שװײד, פֿאַר, 1964 ש 31. -עץרהייט -- אַדו. -קייט,

אומאױפֿנעפֿלאַמט -- אַזי. -+ אױפֿגע- פֿלאַמט,. איע ראַקעטן. -קייט,

אומאױפֿנעפֿרישט -- אד. -+ אױפֿגע- פֿרישט, איע זכרונות. איער סכסוך. -קייט.

אומאױפֿגעצאָרנט -- אַד. -+ אױפֿגע- צאָרנט. איע דעמאָנסטראַנטן. -ערהייט -- אַדװ. -קייט.

אומאויפנעצוואונגען -- אַדי. -+ אױפֿגע- צוואונגען. איע פֿירונג. -ערהייםט -- אַדו. -קייט -- אַ נאַטירלעכקײט, אַן אי

אומאויפגעצויגן -- אַדי. -+ אױפֿגעצױגן, אַן איענער זעגל. -ערהיים -- אַדו.

אומאויפנגעציטערט -- אַד. + אופֿנע- ציטערט. זײַן אין אַ סכּנה און פֿאַרבּלײַבּן אי -קייט,

אומאויפגעצייכנט -- אַדי. -+ אױפֿגעצײכנט, איע נאָטיצן,. -ערהייםט -- אַדו.

אומאױפֿגעצײילט -- אַדי. -+ אױפֿגעצײלט, אי מינצגעלט. -ערהייט -- אַדח. -קייט,

אומאױפֿגעקאַכט -- אַדי. -+ אױפֿגעקאָכט, איע טיי. -ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿנעקװאָלן -- אד. -+ אױפֿגע- קװאָלן. א'ענער טייג. -קייט,

אומאױפגעקױפֿט -- אָדי. -+ אױפֿגעקױפֿט, איע בּילדער.

אומאױפֿגעקלאָרט -- אַד. -+ אױפֿגן- קלאָרט. איער ענין. -ערהייט -- אַדו. -קיים,

אומאױפֿגעקליבּן -- אַדי. -+ אױפֿגעקליבּן, איענע קאַרטאָפֿל,

אומאױפֿגעקלעפּט -- אד. -+ אױפֿגץ- קלעפּט, אױפֿקלעפּן. איע מודעה. איע מאַרקע. איער קאָנװערט. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאױפֿגעקלערט -- אַד. -+ אױפֿגע- קלערט. ,קומט ממילא אויס, אַז אַן איע נשמה האָט ניט קיין רעכט איף אומשטאַרבּיקײט", פּ. קאָן, יִבֹּל ווא, 87. -ערהיים -- אַדו. -קייט,

אומאויפגעקריצט -- אד. + אופֿגע- קריצט. איע אותיות. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאױיפֿגעראַמט -- אַדי. -+ אױפֿגעראַמט, 9 --גערוימט. דאָס צימער איז געבּליבּן אי -ערהייט -- אַדו.

אומאויפגערודערט -- אַדי. -+ אױפֿגערו- דערט. אי פֿון דער ידיעה. -קייט.

אומאויפנערייצט --- אַדי. -+ אױפֿגערײצט, איער הונט. -קייט, :

אומאױפֿגעריכט -- אַדי. -+ אױפֿגעריכט, איער קבּצן,

אומאויפגעריפן -- אַזי. -+ אױפֿגעריסן, א'ענע בּאָמבּע. -ערהייט -- אַדװ.

210

אומאויפגערעגט -- אַדי. -+ אױפֿגערעגט, איער רעדנער. -ערהייט -- אַדו.

אומאויפגערעדט -- אדי. װאָס מע האָט װעגן דעם זיך ניט צונױפֿגערעדט. אַן איער ספּאַנטאַנער פּראָטעסט. -ערהייט -- אַדו, -קייט,

אומאױפֿנגערעכנט -- אַח. -+ אױפֿגע- רעכנט. איע הכנסה. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויפגעשטורעמט -- אַדי. -+ אױפֿגץ- שטורעמט. איער עולם,. -קייט,

אומאויפגעשטעלט -- אַדי. -+ אױפֿגץ- שטעלט. איער דענקמאָל, -ערהיים -- אַדו.

אומאױפֿנעשלאָגן -- אִד. -+ אױפֿגץ- שלאָגן. א'ענע אייער. -ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿגעשלאָפֿן -- אַדי. -+ אױפֿגע- שלאָסן. א'ענע קאַסע. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויפגעשניטן -- אַד. -+ אױפֿגע- שניטן. א'ענע פֿאַרפּאַקונג. /ערהייט -- אַדו.

אומאױפֿגעשפּילט -- אַדי. -+ אױפֿגץ- שפּילט. איער מאַרש. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאױיפֿגעשפּראַצט -- אַדי. -+ אױפֿגע- שפּראָצט. איע זריעה. -קייט,

אומאױפגעשפּרײט -- אַד. -+ אױפֿנץ- שפּרײט. איער טישטעך. -עץרהייט -- אַדו.

אומאױפֿגעשריבּן -- אַדי. -+ אױפֿגע- שריבּן. איענער אָפּמאַך. /ערהייםט -- אַדח.

אומאױפֿנגראַװוירם -- אַדי. -+ אױפֿגראַ- װוירן. איער רינג. -ערהיים -- אַדו.

אומאױיפּדעקאָרירט -- אַדי. -+ אױפֿדעקאַי רירן. איער זאַל. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאויפהאַלטבּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. -+ אומאויפֿהאַלטעװדיק. ,מיט מעכטיקן, אץן דראַנג", הלל זײַדמאַן, טמז, 1962 ווא 28,

אומאויפֿהאַלטואַם -- אַדי. זטשמ. נר. -+ דװװ. , אַלץ אין דער װעלט האַלט זיך אין איין איען, טעגלעכן אַנטװיקלען", װינטש װוש, ג"י 7,

אומאױפֿהאַלטעװדיק -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אויפֿהאַלטן. איע פּאָזיציע. איער שטאַנדפּונקט, -יקייט,

אומ'אוי'פֿהעריק -- אַדי. נעאַל. װאָס ציט זיך אָן אַן אױפֿהער. ;הער איך דאָס איע גערויש- געזאַנג פֿון מײַן לעבּן", הל, קיינעמס לאַנד. -יקייט,

אומאױפֿהערלעך -- אַדי. דזו אומאויפֿ- ! העריק. , מיר האָבּן אין דער האַנט די תּורה הקדושה, װאָדורך מיר קענען זיך פֿאַרדינט מאַכן אַ לעבּן װאָס דויערט אימער און אײיבּיק אי", עקיבֿא יוסף שלעזינגער, עמוד היראה, קאַשױי 1866, ,האָבּן זיי א גרויסן קלאַפּ גע" הערט...און אַן אין ליאַרעם פֿון בּילנדיקע הינט אין געהעפֿט", נ. האָפֿמאַן, דער פֿאַלשער פֿע- טער, וילנע 1880. , השי"ת האָט צוגעזיכערט דאָס די הייליקע תּורה בּײַ ייִדישע קינדער {װעטן אי בּלײַבֹּן", ר' הילל ליכטנשטײן, עת לעשׂות וו, סאַטמאַר תּרפּ"ה. , איע קרבּנות", ימ, נײַס, 6. ,...ןאַן דורכזיכטיקע פֿליסיקײט, װעלכעץ

אום און אום

רינט אי פֿון דער נאָז", פֿגעז, פּאַריז 1949, א 4 -קייט,

אומאויפהערעוודיק -- אַדי. נעאָל. װאָס האָט די טבֿע ניט אױפֿצוהערן. איע טענות דיקייט,

אומאױפֿװאַכיק --- אֵדי. נעאָל. װאָס קען זיך ניט אױפֿכאַפּן; װאָס מע קען ניט אױפֿװעקף מאכן װאַך. איע טויטע,. -יקייט,

אומאויפזוכיק --- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױפֿזוכן, איע סימנים, מאָטיון אאַ.

אומאויפטועריש --- אַדי. -+ אױפֿטועריש, איער אָנפֿירער. "קייט,

אומאױפֿלײזלעך -- אַזי. נעאָל. װאָס קען ניט צעגיין, צעשמאָלצן װערן. איער אַרץ. |בּע- סער: אומצעלאָזלעךן -קייט,

אומאויפמערקזאַם --- אדי. -+ אױפֿמערק- זאַם. איע שילער. -קייט -- ,װי װײַט עס דערגייט די א"...פֿון אונדזער גרויסן דיכטצר", שנ, דערצײלערס און ראָמאַניסטן װ.

אומאויפּמערקשאַפֿט -- זאָס (די) ן נעאָל. -+ אױפֿמערקשאַפֿט. מיר זעען דאָ אַן אומקאָנצענטרירטקייט, אַן אי,

אומאױפֿנעמיק -- אַדי. נעאָל, סטוטש. װאָס מע קען ניט אויפנעמען (מיט די חושים, מיטן שׂכל), איע צוהערערס. איע געדאנקען. -יקייט,

אומאױפֿנעמפּֿעאיק -- אַדי. -+ אױפֿנעמ- פֿעאיק. א' צו שפּראַכן, צו מאַטעמאַטיק, -יקייט,

אומאױפֿפֿלאַמיק --- אַדי. נעאָל. -+ אויםֿ- פֿלאַמיק. איער מאַטעריאַל, -יקייט,

אומאױפֿצײליק --- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אױפֿצײלן, די איע שטערן. -יקייט,

אומאױפֿקלערלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (לאָזט זיך) ניט אױפֿקלערן, דערקלערן. איע מאָטיװון. איער סוד. ,,איז צו בּאַגרעגעצט פֿאַר אַזא מיסטישער איער דערשײַנונג", אפֿא, טמז, 1965 װו 18. -קייט,

אומאױפֿרײַפיק --- אַדי. נעאָל. -+ אױפֿרי- סיק. איע שטאָפֿן,

אומאױפֿריכטיק -- אַדי. -+ אױפֿריכטיק, ,;צי די מענטשן אין זײַן נאָענטסטער סבֿיבֿה זײַנען אי, פֿאַרשלאָסן אין זיך, שלעכט גע- שטימט", 8געז, װילנע 1932, פא 24. -יקייט -- ,קייגער האָט אים ניט בּאַשולדיקט אין אי", יג, צוק, 1963, 12,

אומאויקען -- אוטו. -קע אום, --געאויקעט, א לענגערע צײַט אויקען (-+). אי אַ גאַנצן טאָג. -עניש,

אומאומפּרענגלעך -- אדי. נעאָל, מאַטעס דײַטש. זנרן. -+ אומבּרענגלעך.

אומאומקערלעך -- אַדי. װאָס מע קען ניט צוריקקערן, צוריקגעבּן, בּרענגען אויף צוריק, װבּ ראַכקינדישקליאַר, ונר}

אום און אום --- אדו. אַרום און אַרום, אומע- טום, ,אי אי אי זעט מען מערניט װי טרויער", אמד, די אידן אין װאַרשױ, ווילנע 9, /,,איך בּין געווען אי אי אי די כּפּרה-הינדל בּײַ אֲלצָ- מען", {פֿרומקיןן, װיגדעריל בּן װיגדעריל, װאַר" שע 1870. ,װאָרן איבֿדיא װאָך קומען זיך אַהין צום הויף {=צונויףן אַלע אַרענדאַרעס פֿון אי אי

אומאונטער(גע)בּראָכן

אי מכּח די אַרענדעס", יפ. ,אי אי אי האַלט מען פֿון מיר גאָר עולם ומלואו", זלמן סאָבּעל, זי"

| װגים, װאַרשע 1874,

אומאונטער(גע)בּראַכן -- אַזי. דטשמ. נר. אומאױיפֿהערלעך, װאָס איז אָן א הפֿסקה. ?5 שרעקלעכע שטילע האָט אומאונטערבּראָכן געהערשט", 1. האָפֿמאַן, דער פֿאַלשער פֿעטער, ווילנע 1880, ,זײַן האַרץ פֿונקציאָנירט...כּסדר, איי, בּ. ריווקין, אונדזערע פּראָזאַאיקער. -קייט -- ;אַן אָרגאַנישער רעזולטאט פֿון דער לאנג" יאָריקײט און אומאונטערבּראָכנקײט פֿון לעבּן פֿון פּולישן ייִדנטום", יעקבֿ לעשצינסקי, אַלענ1, ו; ניי 1964,

אומאונטערגעדאָלפֿן -- אַדי. -+ אונטער- געהאָלפֿן, אַן איענער עקזאַמען. -"ערהייט -- אַדון,

אומאונטערגעװאָרפֿן -- אַזי. 1, ניט- אונטערגעװאָרפֿן, א'יענע גניבֿה, איענע ממדיי)- רים, 2, װאָס איז ניט אונטער קיין שום רשות אָדער. מאַכט,. א'ענער שבֿט. איענער אַמט. -קייט,

אומאונטערנעהתמעפס -- {(.כאַסמעטן אַדי. -+ אונטערגעחתמעט, אַן איער דאָקומענט. יערהייט -- אַדו.

אומאונטערגעקױפֿט -- אדי. -+ אונטער- געקױפֿט. איער בּאַאַמטער. -ערהייט -- אַדו.

אומאונטערגעשטיצט -- אַדי. -+ אונטער- געשטיצט, אַן איער פֿאָרשלאָג. ערהייט -- אַדו.

אומאונטערגעשריבן -- אַדי. -+ אונטער- שרײַבּן. איענע קאָנטראַקטן,. "ערהיים -- אַדו,

אומאונטערדריקלעך -- אַחד. נאָל, סטוטש. װאָס מע קען ניט, װאָס לאָזט זיך ניט אונטערדריקן. איע פֿעלקער. -קייט,

אומאונטערקױפֿלעך -- אַזי. װאָס מע קען ניט אונטערקפֿן. אַן איער ריכטער. -קייט,

אומאונטערשטיצבֿאַר -- אַדי. דטשמ. נר. -+ דװו.

אומאונטערשטיצלעך -- אַזי. נעאָל. װאָס

| מע קען ניט אונטערשטיצן, פֿאַרטײדיקן. איע פּעטיציע, בּקשה. איע פּראָגראם. -קייט,

אומאונטערשיידעוודיק -- אַזי. סטוטש. װאָס מע קען ניט אונטערשידן. קליינע אע אַנדערשקײטן,

אומאַזיאַטיש -- אַדי. װאָס איז ניט אין דער טבֿע פֿון אַן אזיאַט. ,ס'איז אי צו טרויען די װײַסט פֿעלקער", רייד. -קייט,

אומאחדות -- {..אַכדעס} די (דאָס), "ן. אומ" אייניקייט. , בּײַ אונדז אין פֿאַראײן האָט לעצ" טנס זיך ארײַנגעריסן אי".

אומאחדותדיק -- אַזי. + אַחדותדיק. איץ משפּחה. -יקייט,.

אומאחריות -- ואכרײַיעסן די (דאָס), . דאָס פֿעלן פֿון געפֿיל, פֿון חיובֿ, פֿון חובֿ. , אַזאַ לײַכטזיניקייט לאָזט זיך דערקלערן נאָר מיט אי".

אומאחריותדיק -- אַדי. -+ אַחריותדיק. איע מיטגלידער. -יקייט,

אומאַטאַָמיזירם -- אַדי. -+ אַטאָמיזירן, איע אונטערװאַסערשיפֿן, איער ים-פֿלאָט.

217

אומאַטאַקירט -- אַזי. + אַטאַקירן. ניט" אַטאַקירט; ניטאָנגעגריפֿן, ‏ דער װיכטיקער סטראַטעגישער פּונקט איז געבּליבּן אי פֿון שונא. -קייט,

אומאַטלעטיש -- אַדי. -+ אַטלעטיש,. איע יוגנט. -קייט,

אומאַטראַקטין -- אַדי. -+ אַטראַקטיו. איע מאָדעלקע. -קייט,

אומאיבּערבּײַט(עװוד)יק -- אַזי. װאָס מע קען ניט איבּערבּײַטן. אַן איער אָפּמאַך. דיקייט,

אומאיבּערנגעאײַלט -- אַדי. -+ איבּערגע- אײַלט, איער בּאַשלוס. -קייט.

אומאיבּערגעאַנדערשט -- אד. + אי בּעראַנדערשן, ניט-געבּיטן, בּלײַבּן אי. -קייט,

אומאיפּערנגעאקערט -- אַזי. + אבּער-

| אַקערן,. שטיקל איער בּאָדן.

אומאיכבּערגקאַרבּעט -- אַזי. -+ איבּער- אַרבּעטן,. איע פּעלצן.

אומאיבּערגעבּױטס -- אַדי. -+ איבּערבּויען. דער איער פֿאַסאַד פֿון בּנין. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערגעבּיטן -- אַדי. -+ איבּערבּײַטן, ,איך האָבּ שוין גענומען טראָגן דאָס קליידל, װײַל עס איז געבּליבּן איי, רייד. -קייט -- ,עס שרעקט מיך די אי אין דעם אופֿן טראַכטן", ימ.

אומאיבּערגעבּלעטערט -- אַד. + אײ בּערבלעטערן. די איע זײַט פֿון טאָגבּוך,

אומאיבּערגעכּעטן -- אַדי. -+ איבּערגע" בּעטן. ;אַן איענער בּרוגזט ער זיך". -ערהייט -- אַדון,

אומאיכּערגעבּראַכן -- אַדי. -+ איבּערגע- בּראָכן. , פֿון וָרִי מענדל סאַטאַנאָװערן ציט זיך אַן איענע ליניע בּיז צו מענדעלע מוכר-ספֿרים", ימ, ייִשפ ווצא, 2. -קייט,

אומאיבּערנעגעפּן -- אַזי. + איבּערגץ" געבּן,. װאָס װײַזט ניט אַרױס קיין צערטלעכ- קייט, געטרײַשאַפֿט. איענע קינדער. -קייט -- אַרױסװײַזן אי צו די עלטערן,

אומאיבּערגעדעקט -- אַח. + אבּער' דעקן. אַן אי טעפּל,

אומאיכּערגעדווקט -- אדי. + איבּער"

דרוקן. די איינציקע, איע אױסגאַבּע.

אומאיכּערנגעדרייטם -- אַז. -+ אאבּער" דרייען, פּינקטלעכע איע פּרטים. "ערהייט -- אַדװ.

אומאבּערגעװאֿקסן -- אַדי. 9פ: --געץ- װאָקסן, + איבּערװאַקסן. ,די דינע א'ענע סאָסנע טײַלט זיך ניט אויס פֿון די אַרומיקע בּלעטערבּיימער". :

אומאיבּערגעוואשן -- אַזי. + איבּער- װאַשן. עסן די פּירות אי. -"ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערגעװויקלט -- אַזי. -+ איבּער- וויקלען. אן אי עופֿעלע. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערגעװוישט -- אַז. + אאבּער" וישן. איע גלעזער, כּלים. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערגעואָגט -- אַדי. -+ איבּערזאָגן. ,דער פּלפּול איז אַזוי פֿאַרפּלאָנטערט אַז ער בּלײַבּט אי ערהיים -- אַדו. געדענקען אי

אומאיבּערגעצייגט

אומאיבּערגעזעגט -- אדי. + איבּערזעגן. אַן איער קלאָץ. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערנעזעצט -- אַדי. -+ איבּערזעצן,

אַן אי װערק. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערנעחורט -- אַד. -+ אבּער- חזרן. 1. װאָס מע האָט דאָס אייגענע ניט גע- טאָן אױפֿסנײַ, איע רייד. 2, װאָס מע האָט ניט געלערנט נאָך איין מאָל. אַן איע לעקציע. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערגעטײילט -- אַדי. -+ אאבּער- טיילן. שלאָפֿן אַלע צוזאַמען אין אַן איער קאַ מער. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערגעטראַגן -- אדי. -+ אבּער- טראָגן,. א'ענע פּעק.

אומאיבּערגעטראַכט -- אַד. + איבּער- טראַכטן. איע רייד. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאיבּער(גע)טראָפֿן -- אַדי. דטשמ. נר. -+ אומאיבּערגעשטיגן,

אומאיבּערגעטריבּן -- אַז. -+ אבּער' טרײַבּן, װאָס איז אָן גוזמא. זאָגן איענע שבֿחים, אָנװײַזן אויף איענע חסרונות. -ערהייט -- אַדו. -קייט.

או'מאי'בּערגעלייגט -- אַזי. 1, װאָס מע האָט געזאָלט איבּערלייגן (-+) אויף אַן אַנדער אָרט, אָבּער ניט געטאָן, איע בּיכער. 2. אומי בּאַטראַכט, װאָס איז אָן ישובֿ-הדעת. ;אנדערע װאָס טוען זי נאָך א'", קמ, 1865, יא 32, -ערהייט -- אַדװ. -קייט -- אַ ריזיקאַלישע אי

אומאיבערגעלייענט -- אַדי. -+ איבּער- לייענען. איע בּיכער, בּריוו. -ערהייט -- אַדון.

אומאיבּערנעלעבּט -- אַדי. + איבּערגע- לעבּט. בּאַשרײַבּונגען װאָס זײַנען אומעכט, אי

אומאיבּערגעמאַכט -- אַדי. װאָס מע האָט געזאָלט איבּערמאַכן (-+)) אָבּער עס ניט גע" טאָן. לאָזן אַלץ אי. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערנגענייט -- אַזי. װאָס מע האָט געזאָלט איבּערגייען (-+) אָבּער עס ניט גע- טאָן,. איע מלבּושים. -ערהייט -- אַדו.

אומאיכּערנעפּאַקט -- אַדי. װאָס מע האָט געזאָלט איבּערפּאַקן (-+), אָבּער עס ניט געטאָן. איע סחורה. -ערהיים -- אַדװ. אַװעקשיקן דעם בּאגאזש אי

אומאיבּערגעפֿירט -- אַדי. -+ איבּערפֿירן. 1, װאָס איז ניט קאַליע געװאָרן. , בּיידע קינדער האָט מען פֿאַרצױגן, אָבּער דאָס יינגערע קינד איז געבּליבּן אי". 2, װאָס מע האָט געזאָלט אַריבּערפֿירן, אָבּער עס ניט געטאָן. דער איער בּאגאזש. -קייט,

אומאיבערגעפרעגט -- אד. + אבּערי

| פֿרעגן. איע פֿראַגעס. -ערהייט -- אַדו.

אומאיפּערגעצויהן -- אַזי. -+ איבּערגע- צויגן, ,ער בּאַרימט זיך מיט זײַן איענעם פּעלץ --- ער מוז װעלן גילטן פֿאַר א צדיק אין פּעלץ", קמ, 1865, פאן 19.

אומאיבּערנעצײַגט -- אַדי. + איבּערגע- צײַגט. 1, װאָס איז ניט בּאװוירקט געװאָרן (פֿון ראַיות, רייד), בּלײַבּן אַן איער נאָך אַלע בּאַװײַזן. 2. װאָס האָט ניט די זיכערקייט (האָט ספֿקות),

איע מיטלױפֿערס. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערגעצייכנט

אומאיבּערגעצייכנט -- אַדי. װאָס מע האָט געזאָלט איבּערצייכענען (-+) אָבּער עס ניט געטאָן. דער איער פּלאַן

אומאיבּערגעציילט -- אַדי. -+ איבּערציילן, אי געלט. אװער גיט דער כמאַרע איר לױיף װאָס...מיט אַזױ פֿיל איע בּלישטשעדיקע טראָפּן בּאַפֿײַכט זי די געװיקסן פֿון דער ערך?", דאָס איינינאיינציגע קינד, איבּז, לובּלין 1877 ער" הייט -- אַדװ. -קייט,

אומאיבּערנעקאַכט -- אִדי. 1. װאָס מע האָט געזאָלט איבּערקאָכן (-+) און עס ניט גע" טאָן. איע װעש. 2, װאָס דער מאָגן האָט עס ניט גוט פֿאַרדײַט. אױסבּרעכן דאָס איע. 9. װאָס מע האָט עס ניט רעכט בּאַנומען מיטן שׂכל. אַן איער רעיון. "ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערגעקױפֿט -- אַדי. -+ איבּערגע- קױפֿט. אַן איער בּאַאַמטער. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאיבערנעקוקט - אַדי. -+ איבּערגץ- קוקט. 1, ניט-איבּערגעלייענט. אַן איע קאָמפּאַ- זיציע. 2. ניט-קאָגטראָלירט. איע מזוזות. ער היים -- אַדװ,

אומאיבּערגעקליבּן -- אַדי. -+ איבער- קלײַבּן. איענע אַרבּעס. איענע װערטער. -ער- הייט -- אַדװ. -קייט,

אומאיבּערגעקליג(ל)ט -- אַדי. װאָס מע האָט ניט געקענט איבּערקליגן (-+) אָדער אי" בּערקליגלען (-+). איע המצאה. איער יועץ. -קייט,

אומאיבּערגעקלערט -- אַדי. -+ איבּער- קלערן. אומבּאַטראַכטער, איער ענטפֿער. -ער- היים -- אַד. -קייט,

אומאיבערגעקערט - אד. + אבּער- קערן. איע, האַלבּירױע פּלעצלעך. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבערגערוקט -- אדי. װאָס מע האָט געזאָלט איבּעררוקן (-+), אָבּער עס ניט געטאָן. דאָס איע מעבּל. -ערהייםט -- אַדװ,

אומאיבּערגעריפֿן -- אדי. -+ איבּעררײיסן. א'ענע ליניע. ;טראַכט אין טערמינען פֿון איענער אייגענער גײַסטיקער אַנטװיקלונג", ימ, קדד, 1, 1. -קייט -- ,איין װעלטפֿאָלק, איין אי, איין שטראָם געשיכטעץ", ימ, שמעון דובּנאָו.

אומאיבּערגערערט -- אַדי. -+ איבּעררעדן. 1. װאָס מע האָט געזאָלט װעגן דעם נאָך רעדן, אָבּער ניט גערעדט. געבּליבּן אי און אָן אַ באַ- שלוס. 2. אומדערמאָנט, אומאויסגערעדט. ,ס'איז גלײַכער אַז עס בּלײַבּט א'". 8, װאָס איז געבּליבּן אָן בּאַקלאָגן זיך, אָן טענות. ,ער איז אַ שװײַגער, בּײַ אים בּלײַבּן די פֿאַרדראָסן אי", רייז. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבערגערעכנםט -- אדי. -+ איבּעררע- כענען. אַ טעותדיקער, אַן איער חשבּון. -ער- הייט -- אַדװ. -קייט,

אומאיבערנעשאַצט - אַד. + אבּער- שאַצן. 1. װאָס מע האָט אָנגעװיזן דעם ריכטיקן װערט, אָן גוזמא. אן איער װאַלד. 2. װאָס מע האָט װעגן דעם געזאָגט מעלות ניט מער װי עס פֿאַרמאָגט, אַן אי װערק. -קייט,

אומאיבערגעשטיגן -- אַדי. -+ איבּער- שטלײיגן, װאָס מע האָט צו העכערס (בּעסערס,

218

מער) פֿון דעם ניט דערגרייכט,. א'ענע רע" קאָרדן. "קייט, '

אומאיבּערגעשטעלט -- אדי. װאָס מע האָט געזאָלט איבּערשטעלן (-+), אָבּער עס ניט גע- טאָן, איע רייען.

אומאיבערגעשניטן -- אֵדי. -+ איבּערשנײַדן. איענע סטענגע. -ערהייט -- אַדו.

אומאיפערנעשפּיצט -- אַדי. -+ איבּערגע" שפּיצט. , רופֿט אים ניט שוטה, ער איז נאָר אַן איער", רייד. -קייט,

אומאיבּערגעשראָקן -- אַדי. -+ איבּערגע- שראָקן. װאָס לאָזט זיך ניט דערשרעקן, איבּער- שרעקן, אי'ענער קעמפֿער. -ערהייט -- אַדו.

אומאיבּערגעשריבּן -- אַדי. 1, װאָס מע האָט געזאָלט איבּערשרײַבּן (-+), אָבּער עס ניט געטאָן. אַן א'יענע קאָמפּאָזיציע, הײמאַרבּעט. אַן א'ענער כּתבֿייד,. 2, װאָס איז ניט פֿאַרשריבּן (אָפּגעשריבּן) געװאָרן בּײַ אַ נאָטאַר אָדער אין אַ היפּאָטעקןאַמט דורך די צדדים (בּײַם קױפֿן אומבּאַװעגלעך אייגנטום), ,האָט א הז גע" קױפֿט פֿון אַן ערל...דער ערל איז אַװעק אין קריג..{דאָס הויז איזן געבּליבּן אומאיבּער- שריבּן", רי' יוסף מרדכי גינצלער, חזון ישעיה, טארנא (סלאַװאַקײַ), 1929. -ערהיים -- אַדו,

אומאיבּערדערציילט -- אַדי. -+ איבּער- דערציילן, איע עפּיזאָדן פֿון די גרויליקע יאָרן,

אומאיבערדריסיק -- אַדי. -+ איבּערדריסיק, איע פּרטים פֿון די אַמאָליקע פּאַסירונגען.

אומאיכּערװוינדלעך -- צדי. ארכ. װאָס מע קען ניט גובֿר זײַן, איבּערשטײיגן. ,, זײַן גרושׂי אונאיבּרווינדליכה שטערקי"; ,דרום װעלן מיר דען אוהנאיבּרװינדליכן גאט לבבּן", הבּחור חנוך בּרי צבֿי הירש {איבּז, אגרת בַּעלִי חיים, הענא 1718,

אומאיבערזעצבּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. -+ דוווו. װאָס מאַכט זי פֿאַר פֿרעמדלינגען, איץ אין װעלט-ליטעראַטור", ב. ריווקין, גרונט-טענ- דענצן..

אומאיבּערזעצלעך -- אדי. נעאָל. -+ איבּער- זעצלעך. װאָס מע קען ניט (גענוג גוט, גענוג פּינקטלעך) איבּערגעבּן אויף אַן אַנדער לשון. דער אויסדרוק איז אי. אַן אי װערק. -קייט,

אומאיבּערטראָפֿן -- אַדי. דצשמ. נר. װאָס מע קען בּעסער (שענער, שטאַרקער) ניט מאַכן, דערגרייכן, , מאָלט בּילדער פֿונעם ניו-יאָרקער געטאָ -- דאָס איז אײַער זשאַנער. דאַן װעט איר זײַן גרויס. איר זענט שוין א'", שעבּריו {היימיש, שבֿט תּשייטן,

אומאיבּערטרענלעך -- אַדי. -+ איבּער- טרעגלעך. װאָס מע קען ניט איבּערטראָגן. איץ פּײַן, לײַדן. ,איך װעל װערן אי פֿול מיט צאָרן" ירמי' יוסף יאַקאָבּזאָהן, המאיר לארץ, מינעאפּאַ ליס 1900, -קייט,

אומאיבּערטרעטפֿאַר -- אַזי. דטשמ. נר. -+ דװו.

אומאיבּערטרעטױיק, "לעך -- אַדי. נעאָל, װאָס מע קען (טאָר) ניט איבּערטרעטן, עובֿר זײַן. ‏ איע געזעצן. איע פּריװאַטע פֿעלדער, -(י)קייט,

אומאיבּערטרעפֿלעך -- אַדי. דששמ. נר. -+ אומאיבּערשטײגלעך. ,די רומענישע דוינעס, אין

אומאיבּערשפּאַנבּאַר

וועלכע ער איז געװען אַן איער מײַסטער", ש. װיגאָדאַ, פֿאַר, 1963 ש 19. -קייט -- ,דער מעכטיקער רעגירט...בּאַשטימט דאָס רעכט און דאָס אַלץ בּלויז אױפֿן סמך פֿון זײַן שטאַרקייט און איי, ר. ראַקער, נאַציאָנאַליזםס און קולטור, ב"א 1949, אומאיבּערליינונג -- די, -ען. אומבּאַטראַכט- קייט. דאָס װאָס איז אָן ישובֿיהדעת. עאון פֿון װאָס איז דאָס איר געקומען? פֿון אַ קליי- נעם פֿאַרזען, פֿון איײ, חובֿבֿ, איין נײַע מעטאָדע װי גיך קראַנק צו װערדען, װילנע 1883, אומאיבּערליי'גט -- אדי. זטשמ. נר. דזח אוימאיבּערגעלייגט. ,אַ סך זײַנען געלאָפֿן אי װאָס דער תּכלית װעט זײַן", יפֿאָל, 1881, א 1, ,ווער איז דער נאַר װאָס איז אַזױ אי..דאָס ער זאָל פֿאַרטױישן...אַ תּענוג װאָס אימער און עוויג דויערט פֿאַר א פֿאַרגעניגן װאָס דויערט נאָר לפֿי שעה", עקיבֿא יוסף שלעזינגער, עמוד היראה, קאַשױ 1866, , זייערע איע פּלאַנען", אמד, דער אידישער פאָסלאַניק, װילנע 1880. אויך מיט -הייט -- ,לאָז זי זען, װאָס זי האָט אָנגץ- מאַכט מיט איר אי", עוזר בּלאַשטײן, די פֿינצ- טערע װעלט, װילנע 1889, אומאיבּערצײנבּאַר -- אדי. דטשמ. נר. -+ דװוו, -+ אומאיבּערצײַגעודיק, אומאיבּערצײַגלעך -- אַדי. מאַרק װבּ. דזװ אומאיבּערצײַגעװודיק. -קייט, אומאיבּערצײַגנדיק -- אַדי. -+ דװװ. ,זעט אויס.,.קליין, אומװיכטיק און דער עיקר --- אי", יג, טמז, 1963 וו 8, אומאיבערצייגעוודיק -- אַדי. -+ איבּער- צײַגעװדיק. װאָס װירקט ניט װי א בּאַװײַז; װאָס האָט ניט דעם כּוח אָדער די מאָטיון אויף אי" בּערצליגן. איע בּאַװײַזן. -:יקייט, אומאיבּערקױפֿלעך -- אַדי. -+ איבּערקויפֿ- לעך. אַן איער ריכטער. -קייט, אומאיבּערקלײַבעריש -- אַדי. -+ איבּער- קלײַבּעריש. איע כּלה-מויד. איער קונה. -קייט, אומאיבּעררײספֿאַר -- אַדי. דטשמ. נר. -+ דווװ. , זײַגע טיילן מוזן ליגן איינער האַרט לעבּן דעם אנדערן אָן אַ שום שטח צװישן זיי... דה דער רוים איז אי", זשיט |. אומאיבּעררײַטלעך -- אַדי. -+ איבּעררײַט- לעך. װאָס מע קען (דאַרף) ניט איבּעררײַסן. אַן איע קייט (געשעענישן). אַן איע פֿונקציע. קאַ בּאַזונדער מעדיום װאָס געפֿינט זיך אי אין שטח", גוטנ. ,סײַ די אַגדה און סײַ די הלכה וערן פֿאַרקניפּט, כּמעט אי, מיט דעם אַלטן תּורה" טעקסט און זיי װערן פֿון אים אַרוסגעדרונגען בּדרך עקזעגעטיק", א. ליפינער, איק, פּסח תּשכ"ך. -קייט, אומאיבּערשאַצלעך -- אדי. װאָס מע קען ניט איבּערשאַצן (-+). איע עשירות. -קייט, אומאיבּערשטײַגלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט איבּערשטײַגן (-+), טאָן בּעסער. איע מײַסטערשאַפֿט, -קייט, אומאיבּערשפּאַנבּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. װאָס מע קען ניט אריבּערשפּאַנען, איבּער- טרעטן, , איע קאָנטראַסטןײ, ראָקער, נאַציאָנאַ" ליזם און קולטור, ב"א 1949,

אומאידיאָמאַטיש

אומאידיאָמאַטיש -- אַדי. -+ אידיאָמאַטיש, ;אַ קאָנדענסאַציע פֿון צויי...איע גענוצן פֿון אַקוראַט דעם זעלבּן מין", אאר, ייִשפּ וועא, 1, -קייט,

אומאידייאיש -- אַדי. -+ אידייאיש. װאָס איז ניט צוגעבּונדן צו אן אידיי(ע). ,דער צדקה- געבּער איז ניט געווען קיין אַנטײציוניסט און אַפֿילו ניט קיין ניט-ציוניסט. עֶר איז בּלױיז געװען א'", ש. בּיקל, טמז, 1960 שׁן 22 -קייט, '

אומאידעאַליסטיש -- אַדי. -+ אידעאַליס טיש. איע יוגנט, -קייט,

אומאידענטיש -- אַדי. -+ אידענטיש. איער צווילינג. -קייט,

אומאיזאַלירלעך -- אַדי. געאָל. װאָס מע קען ניט איזאָלירן (-+), איע דראָטן. -קייט.

אומאיטאַליעניש -- אדי. -+ איטאַליעניש, איע קלאנגען, פֿירונגען.

אומאײיפּיק -- אַדי. -+ אייבּיק. ,אַלץ װאָס עקסיסטירט אין צײַט איז א'". ,דיא צורה פֿון דען מענשן איזט..איין אוהנאיבּיגי װערונג", הבּחור חנוך בּרי צבי הירש {איבּזן, אגרת בֹּעלֵי חיים, הענא 1718, -יקייט. :

אומאייפן -- אַדי. -+ אייגן, אויך: װאָס איז ניט וי געװויינטלעך; פֿרעמד, ,האָט זיך געפֿילט אי אין אַזא הויט", אָקרוטני, טמז, 1953 וע 12,

אומאײיגנאַרטיק -- אדי. היפוך פֿון אי גנאַרטיק -+, אי'ע שטריכן, געװאױינהייטן. -יקייט, אומאייגנדיק -- אַדי. דזוו אומאייגן. װאָס איז ניט כאַראַקטעריסטיש, א נײַער, איער שטריך, אומאייגנװויליק -- אדי. -+ אייגנוויליק. איע מעשׂים. -יקייט,

אומאייגנטימלעך -- אדי. היפּוך פֿון אייגנ- טימלעך -+. איע שטריכן,. -קייט.

אומאייגננוציק -- אַדי. -+ אייגננוציק. איע ליבּע. ,געקעמפֿט פֿאַר רעכט און פֿרײַהײט היי ציק, א'", בּירך שאָפֿיר, מעלאָדיען, קראָקע 6, הדיקייט -- ,מחמת דער אַבּסאָלוטער אי פֿון זײַן גרינדער", ש. װינער, עטיק, ישׂראל 3, אויך: -ניציק -- ,א מוטער איז געװויס איי, איש יהודי ְלעאָן ראַבּינאָװיץן, בּלעטער, פּעטערבּורג 1901, צאן 30,

אומאייננם -- דאָס. מצ נבּ. -+ אייגנס. דאָס װאָס עס איז ניט אייגן, פֿרעמד, זײַטיק. ,אויס- צוהיטן דאָס אינעװײניקסטע לעבּן קעגן דעם אַרום פֿון אי, פֿון אומפּערזענלעכקייט און צבֿי- עות", ש. בּיקל, טמז, 1957 ווא 8.

אומאײיננשאַפֿט -- די, ז. נעאָל. -+ אייגנ- שאַפֿט. שלעכטע, ניט'געראָטענע אײגנשאַפֿט, ,;דאָס זײַנען אַלץ זײַנע אין. האָסטו עפּעס גוטס צו זאָגן װעגן אים?", ריד.

אומאייגענע(ר) -- די (דער),. סובּ. װער עס איז געבּליבּן פֿרעמד, זײַטיק, ניט קיין אייגץ" נער (-+). זיך פֿילן װי אן איר אין דעם גע" זעמל קרובֿים,

אומאיידל -- אַדי. -+ איידל. אַן איעלע בּאַ- ציאונג. , פּראַקטיצירן דיזע א'עלע פּראָפֿעסיאָן", אמד, נטע גנבֿ, װילנע 1887, ,קלינגט אַ ביסל צו איי, טמז, 1964 או 14, א'עלער שטײן =

19

װאָס קאָסט ניט קיין סך. א'עלער מעטאַל. ,קו" פּער און אײַזן זײַנען א'עלע מעטאַלן פֿון אַ קנאַפּער װערדע", א. לעף, יבֹּל ווא, 877 -קייט,

אומאויליק -- אַדי. -+ אײַליק. איע בּאַשטע- לונג. -יקייט,

אומאיַילן -- אײַל אום, --געאלײלט, אוטח --- בּאַװעגן זיך, טאָן בּחיפּזונדיק, אין אײַלעניש, אי װי אין (בּעת) א שׂריפֿה. טרו --- צוינגען, בּאַפֿעלן צו טאָן גיך; אונטעריאָגן. ,װאָס אײַל- - סטו מיך אום?",

אומאײילן זיך -- אוטװ. -+ דפֿװ. א לענגערע צײַט אײַלן זיך, ארומיאָגן זיך. דזוו אומאללן, זיך אי אַזש עס פֿאַלט אַלץ פֿון די הענט. אי זיך װי א װעװערקע אין ראָד. -(יניש,

אומאײיננעאַָטעמט -- אדי. -+ אײַנאָטעמען, איער גאַז. -"ערהייט -- אַדו.

אומאײינגעאַרבּעס -- אַדי. -+ אײַנאַרבּעטן, אַן אי געשעפֿט. -ערהיים -- אַדו.

אומאײנגעאָרדנט -- אַדי. -+ אײַנאָרדענען. איע אימיגראַנטן. -קייט,

אומאײינגעבױיגן -- אַזי. -+ אײַנגעבּױגן. איענער שטאָלץ, -קייט,

אומאײינגעבּונג -- די, -ען. דאָס װאָס גיט זיך ניט אײַן, דורכפֿאַל. ,די א'ען בּאַװועגן ניט (צו פֿאַרלאָזןן דאָס צו װאָס זיי שטרעבּן", ל. לעװיץ, רפֿאל דעם שנײַדערס טאַכטער, װילנע 1888.

אומאייננעמונדן -- אַדי. -+ אײַנבּינדן. איענע

בּיכער. -ערהייםט -- אַדו.

אומאײינגעבירנגערט - אַד. + אײַנגע" בּירגערט. 1, װאָס איז (פֿילט זיך, האַלט זיך) פֿרעמד אין אַ נײַ לאַנד, שטאָט אע. איע פּליטים, לעבּן אין לאַנד װי אויף א װאָקזאַל, אי. 2, ניט- גענוג אַנגענומען, פֿרעמדלעך, נײַע, איע װער" טער. -קייט,

אומאײנגעבראָכן -- אַדי. -+ אײַנגעבּראָכן. נאָך אַ סך צרות בּלײַבּן אי. -קייט,

אומאײנגעפּרודיקט -- אַדי. -+ אײַנגעבּרו" דיקט. אן אי קלייך,

אומאײינגעגעבֿן -- אָדי. + אײַנגעגעבּן. װאָס איז ניט-געראָטן, װאָס איז אַרויסגעקומען ניט (אינגאַנצן) אַזױי װי מע האָט געװאָלט (פּלאַ- נירט). א'ענע אונטערנעמונג,

אומאיינגעגעפן -- אַדי. -+ אײַנגעגעסן. אַ גוטער, איענער פֿאָרמאַן.

אומאײַנגעהאַלטן -- אַדי. -+ אײַנגעהאַלטן, איענער כּעס. איענער סוד. , און דאָס...האָט גע" האָלפֿן מאַכן אַ גרויסן טייל מענער זײַן אַװױ א' אין דער געשלעכטלעכער לוסט", בּ. פֿײַגענבּױם איבּז, בּעבּצל, די פֿרױ און דער סאַציאַליזם. -קייט.

אומאײיננעהאַמעװעט -- אדי. -+ אײַנגץי האמעװעט. איע תּאווה,

אומאײינגעהיט -- אדי. -+ אלנהיטן. איץ ירושה. -קייט.

אומאיינגעהייצם -- אַדי. -+ אײַנהײיצן. איער אויוון. -ערחייםט -- אַדו,

אומאײַנגעהילט -- אַדי. -+ אפַנהילן, איער קאָפּ. "קייט,

אומאיינגעצאָלט

אומאיינגעװואױינט -- אַד. -+ אײַנגע- וואוינט. איע אַרבּעט,. -קייט,

אומאײײַנגעװאָרצלט -- אד. + אײַנגע- װאָרצלט. איע מידות. -קייט,

אומאײנגעװאַשן -- אַדי. -+ אײַנגעװאַשן, אי פּנים. /ערהייט -- אַדו.

אומאיינגעװויגטם -- אַדי. -+ אלינוויגן. אײַנ- שלאָפֿן אי. -ערהייםט -- אַדו.

אומאײנגעװעפּט - אַדי. + אײַנגעװעבּט. בּאַזונדערע, איע פֿעדעם פֿון סיפּור'המצשׂה, דערהייט -- אִדו. -קייט,

אומאײינגעזאַלצן -- אַדי. -+ אײַנגעזאַלצן, א'ענע אוגערקעס. אי פֿלײש. -ערהחייט -- אַדון.

אומאײַנגעזאַמלט -- אַדי. -+ אײַנזאַמלען, דאָס בּרויט אויף די פֿעלדער איז געלעגן אי

אומאײינגעזאַפּט -- אַדי. -+ אײַנזאַפּן. איער גאַז. איע קולטור. -קייט,

אומאיינגעזונגען -- אַזי. -+ אײנגעזונגען. אַן איער כאָר. -קייט,

אומאײינגעזײַערט -- אדי. -+ אײַנגעזײַערט, איע אוגערקעס. -ערהייט -- אדו. -קייט,

אומאײַנגעזײפֿט -- אַדי. -+ אײַנגעזײפֿט, איער קאָפּ. -ערהייםט -- אדו. -קייט,

אומאײינגעזעפן -- אַדי. -+ אײַנגעזעסן, איץז נער שבֿט. -קייט,

אומאײַינגעחורט -- {.כאַזערטן אדי. -= אײַנגעחזרט. איער ליגן. -ערהיים -- אַדו.

אומאײַנגעטײלט -- אַדי. -+ אײַנטײלן, איע ראָלן. איע פּאָרציעס. -ערהייט -- אַדו.

אומאײַנגעטראָטן -- אַדי. -+ אײַנגעטראָטן, איענע פּאָדלאָגע.

אומאײינגעלאַדן -- אַדי. -+ אאײַנגעלאַדן ,איך האָבּ מיר געגרייט אַלין, אי, צוצוגיין צום זון", טמז, 1964 ש 28. -עץרהייט -- אַדו.

אומאײַנגעלייגם -- אַדי. -+ אײנגעלייגט, אי געלט. איע געבּײַדע. -ערהייט -- אַדו.

אומאײַנגעמאָנט -- אַדי. -+ אײַנגעמאָגט, איע חובֿות.

אומאיינגענומען -- אַדי. -+ אײַנגענומען. איע פֿעסטונג,

אומאיינגענעם(ען) -- אַדי. פֿטמ. -+ אײַנ- גענעם. -+ אומאָנגענעם. ,דעם קלענסטן אומאלינ" גענעמען געפֿיל אין געבּיט פֿון האַרצן...צונויפֿ- געמישט מיט אן אמתער קראנקייט פֿונעם האַרצן", פגעז, װילנע 1931, +א 15, -קייט,

אומאײינגעפּאַקט -- אָדי. -+ אײַנפּאַקן. איער טשעמאָדאַן. "ערהייםט -- אַדו,

אומאײַנגעפֿאַסט -- אַדי. -+ אײַנגעפֿאַסט איער בּריליאַנט,

אומאײנגעפֿאָרן -- אדי. -+ אײַנגעפֿאָרן א'ענער אױטאָ,

אומאײַנגעפונדעװעט -- אדי. -+ אײַנגע-

פֿונדעװעט. איע בּעלײבּתּישקײט. -קייט.

אומאײַנגעפֿרױרן -- אָדי. 89: -;איינגץ- פֿראָרן, לד. -+ אײַנגעפֿרױרן. א'ענער טײַך, -ערהייט -- אַדו.

אומאײינגעצאָלט -- אדי. -+ אײַנצאָלן. איע ראַטע. -"ערהייט -- אַדו.

אומאײַנגעצויגן

אומאײַנגעצזיגן -- אַדי. א'ענע הויזן. א'ענער פּאַסיק. אומאײַנגעצומט -- אַדי. 99: -אוינגע-

-+ = אײַנגעצויגן,

צאַמט, לד. + אײַנגעצוימט, איער כּעס. איץצ.

חבֿרה. -קייט -- אַרױסװײַון אי

אומאײנגעקאַכט -- אַדי. -+ אײַנגעקאָכט, אי פֿלײש. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאיײַנ(גע)קאַפֿירט -- אַדי. -+ אײַנקאַ- סירן, איע שטײַערן.

אומאײַנגעקלאַמערט -- אַדי. -+ אײַנקלאַ מערן. איע בּאמערקונג,

אומאיינגעקנייטשט -- אַדי. -+ אײַנגץ קנייטשט. מע האָט דאָס זײַדענע טיכל גע- קנייטשט און דאָך איז עס געבּליבּן אי. -ער- היים -- אַדו.

אומאײַנגעריבן -- אַזי. -+ אײַנגעריבּן איענע פּלײצע. איענער צונג. -ערהייט -- אַדו. :

אומאיינגעשטעלט -- אַד. -+ אײַנגע- שטעלט. איע אָרדענונג, אי געלט. -ערהייט -- אַדו.

אומאײַנגעשלאָפן -- אַדי. -+ אײַנגעשלאָסן, איענער מאָטאָר,

אומאיײיננעשמוצט - אַזי שמוצט, אי פּנימל,

אומאיינגעשמירם -- אַדי. -+ אײַנגעשמירט, איע בּאַקן. -"ערהייט -- אַדו.

אומאײַנגעשריבּן -- אַדי. -+ אײַנגעשריבּן, איענע פּאָזיציע אין קאַסע"בוך. -ערהייט -- אַדװ,

אום איין האר -- אַזװ פֿראַזע. אַרכ. זזװ אויף קיין (איין) האָר ניט. ,דר שוטה בּלק מיינט ער דאַרף ניט משנה זײַן א' אי ה', אונ בּלעם זאך וואל דז עז גאָט ואל גיפֿאלט װען ער בּענשט ישׂראל", רי יעקבֿ בּרי יצחק סג"ל ש"ץ דק"ק ריטלזיא, קהלת יעקבֿ, פּראָג 1763,

אומאיינחייטלעך -- אַדי. -+ איינהייטלעך, איער אויסלייג, -קייט,

אום איין זונסם -- אַרכ. דזוו אומזונסט, , צו לערנן חכמה ואז אין ניט גלושׂט, איז אֲלז איין וועק גיווארפֿן אונ' אום איין זונשט"; ,דיא חלומות געבּין נאך נעמין נישט, דרום איז דאז פֿשטין אום איין זונשט", צוכט.

אומאייניק -- אַדי. -+ אייניק. 1. װאָס איז ניט אײַנשטימיק, ניט בּהסכּם מיט עמעצן; װאָס ! האָט ניט די זעלבּיקע מיינונג. ,װאַר מען צװישן זיך אַלץ אַזױ אומשליסיק און א'", אמד, דער מיליאָנער, ווילנע 1868. 2. װאָס האָט אין זיך פֿאַרשײדענע ריכטונגען, עלעמענטן. איע פּאַר- טיי, ,, איך װעל שוין דאָ זײַן גאַנץ װײניק, װײַל איר זײַט געװאָרן אי, דען איך קען נאָר זײַן בּײַ אזעלכע ייִדן, װאָס דאָרט אין אַן איײבּיקע פֿרײדן..,י, אמד, די ליידיגע װינצונגען, װילנע 8. ה-יקייט -- ;אַלי...אום אייניקייטן קינפֿ- טיג פֿאַרגעשן בּלײַבּט", אגרת שלמה, יח/א, ,שטרייט אונ' אונאייניקייט אין זײַנם הויז", אליהו בּר' ליזר קוטנים איבּז, תּלמיד צחקן מוסרי, אַמשט 1692. , דען עַשׂ איז גאר שטארק דיא אום אייניקייט צװישן דיא נשמה אונ' גוף", בּע, כה, 2, , אין דער לעצטער צײַט האָט מען

-+ אײַנגע"

020

זיך געשראָקן װעגן אין אין דער אָריענטאַל- שער פֿראַגץ", קמ, 1868, וו 10, / אומאייני'ש -- אַדי. אַרכ. אומאייניק, צעקריגט (מילדערער אויסדרוק). ,האט עשׂ גיסי ר' יוסף סג"ל ערשט גיװאָר ווארין, װעלכיר בּאוֹתו פּעם איזט מיט אים ע"ה אום אייניש גיװעזין, איזט בּבֿיתי גיקומין", גה, 197, אום איין לויט -- אַדוו פֿראַזע. אַרכ. דזוו אויף קיין האָר (בּיסל) ניט. ,הונדרט טויזנט צענטנר זאָרג גיהעלפֿן ניט אום איין לוט", צוכט. אומאײַננעמפּאַר -- אַזי. דטשמ. נר. -+ דװוװ. ;אַן איע פֿעסטונג", לאיזע, דעם קעניגס געשעפֿטספֿערזאַרגער, בּוקארעשט ויאָר?ן, אומאיײיננעמיק -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אײַננעמען, בּאַצװינגען, בּאַהערשן, איע פֹּאַי זיציע. -יקייט,

אום איינם װערן -- צזו. אַרכ. זיך פֿאַראײ

ניקן. שליסן שותּפֿות. ,זיא ווארן אונטר אַננדר אונ איינש ווארדן, דיא פּריצים, אונ'...זיא האבּן פֿר טילגט אוני פֿר דערבּט דשׂ לאַנד", יוסיפֿון, אַמשט 1661,'

אומאײינקאַפירלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אײַנקאַסירן. איע צוזאָגן, חובֿות. איער נדן.

אומאיינשטימונת -- די, יען. דאָס װאָס אין ניט בֹּהסכּם כּולם, דאָס װאָס שטימט ניט מיט עפּעס װאָס איז אײַנגעשטעלט, ,די א' װעלכצץ האָט געפֿאַדערט א רעפֿאָרעם פֿון בּאַגריפֿן", גוטג.

אומאיינשטימיק -- אַדי. ניט-איינשטימיק. װאָס איז ניט לויט איין מיינונג; װאָס שטימט ניט צװישן זיך, צוזאמען. איער בּאַשלוס. דיקייט -- אי צװישן די מיטגלידער פֿון צענטראַל-קאָמיטעט, :

אומאוינשטימיק -- אַזי. װאָס איז ניט מסכים; װאָס האָט אַן אנדער מיינונג. איער פֿאַרװאַלטונג-מיטגליד,

אומאיינשטימיקייט -- די (דאָס), -ן. אייגנ" שאַפֿט אָדער פּרט-פֿאַל פֿון זײַן אומאײַנשטי" מיק. ,אין װאָס עס איז בּאַשטאַנען די אי צװישן דער נײַער שטראַלונג און די אַלטע מעכאנישע געזעצן", גוטנ. ,די אי צװישן דער התגלות און די שׂכלדיקע אמתן", א. י. העשל, דװקא, פא 1, : :

אום אײַערנט ווֹילְן -- פֿראַזע. אַרכ. צוליבּ אײַך, פֿאַר אײַערטװעגן. מש פֿאַרטײַטשט עם בּי התאנף ה' בּגללכם' (דבֿרים, א, 37): ;אום אייהרנט וילן" וְתּי: , איבּער אײַך"ן,

אומאיײפֿאָניש -- אַדי. װאָס קלינגט ניט גוט,

איע מוזיק, -קייט -- , דאָס פֿירט צוֹ איי, אַלף כּץ, ייִשפּ ווואא, 1,

אומאײיראָפּעאיש -- אַדי. ניט-אײראָפּעאיש, אויך; פּרימיטיו; ניט גענוג קולטורעל. איע פֿירונגען. -קייט,

אומאילװזאָריש -- אַדי. -+ אילװאָריש. איע פּלענער. -קייט.

או'מאימאַנע נט -- אַדי. -+ אימאַנענט. איע פֿילאָסאָפֿיע,. -קייט.

אומאימיטירלעך -- אַדי. װאָס מץ קען ניט אימיטירן, נאָכמאַכן. איע זשעסטן. איער פּראָ- דוקט. -קייט,

אומאינספּירירט -- אָד

אומאיצטיק

או'מאימינע'נט -- אדי. -+ אימינענט. איע געפֿאַרן,

או'מאימפּאַזאַ'נט -- אַדי. -+ אימפּאַזאַנט, איער פּאַראַד, -קייט,

אומאינדיווידועל -- אַדי. -+ אינדיווידועל. גרייטע, איע רײיד-אופֿנים. -קייט,

אומאינהאַלטלעך -- אדי. װאָס האָט ניט גענוג אינהאַלט. איע רייד. איע מאָלערײי = װאָס גיט ניט איבּער קין בּילך. -קייט -- ,זי איז געלונגען צו דערגיין צום אמתן שטיל- לעבּן און איי", יג, תּוך,

או'מאינטי'ם -- אדי. -+ אינטים. איע בּאַ- ציאונגען. -קייט,

אומאינטעגרירט -- אַדי. -+ אינטעגרירט, איע שולן,. -קייט,

או'מאינטעליגענם -- אַדי. -+ אינטעלי- גענט, אַדי. , זײַן לייענען װערט עפעס א מצָ- כאַנישע זאַך --- און דאָס איז דער איסטער סאָרט לייענען", שנ, לעזער, דיכטער, קריטי" קער |, ,װײַטער איז אַ חילוק פֿון אַן אינפֿאָרמא- טאָר אַן א'ן בּיז אַן אינטעליגענטן", מו, יפֿאַ, 8, 10. -קייט -- ,דאָס רעדן ענגליש מיט אַן אַקצענט גילט דאָך נאָך אויך פֿאַר א סימן פֿון איי, בּצג, טאָג, 1963 |ו 9,

אומאינטעליגענטיש -- אַדי. -+ אינטעלי- גענטיש. איע בּאַמערקונגען. -קייט,

או'מאינטעלעקטוע'ל -- אדי. + אינטע- לעקטועל, איער עולם. -קייט,

או'מאינטענסי'זו -- אַדי. -+ אינטענסיוו. איע בּאַמיאונגען. -קייט,

אומאינטערעפ -- דער, -ן. 1. ניט-גענוגיקער אינטערעס. הערן אַ לעקציע מיט א', 2, גלײַכ- גילט, ניט-פֿאַראינטערעסירטקײט, אַרױסװײַזן אי צו עפּעס, עמעצן. ,דאָרט פֿאַרקלײַבּט זיך אין דער נשמה דורכויסיקער אי, פֿראָסטיקע גלײַכ- גילט צו יעדן מין ייִדישקייט", לע, טמז, 64 4 זי -

או'מאינטערעטאַ'נט -- אדי. -+ אינטערע- סאַנט, ,װאָס לענגער אַ...פּראָגראַם לױפֿט, אַלץ בּאַנאַלער, אױיסגעװעפּטער, איער װערט ער" נ. זאַלאָװיץ, פֿאָר, 1963 וש 6. -קייט,

אומאינטערעסירט -- אַדי. ל2. װאָס האָט ניט (װײַזט ניט אַרױס) קיין אינטערעס. דזו אומפֿאַראינטערעסירט. בּלײַבּן אי. איער עולם, -קייט,

או'מאינסטינקטיוו -- אַזי. -+ איגסטינק-

טיוו, איע רעאַקציע.

אומאינסטרואירט -- אַדי. -+ אינסטרואירט, איע אָפּאָזיציע.

-+ אינספּירירט, איע מאַסע. -קייט,

אומאינפֿאָרמירט -- אדי. -+ אינפֿאָרמירט, ;אָבּער װאָס שייך אײיַער פּראָבּלעם, שײַנט איר צו זײַן אינגאַנצן אי װעגן דעם ענין", טמה 3 או 1. -קייט,

אומאינקאַרפּאָריױיט -- אַדי. -+ אינקאָרפּאָ רירט, איע פֿירמע,

אומאיצטיק -- אַדי. -+ איצטיק, װאָס איז ניט פּאַסיק פֿאַר איצט. אַלטע, איע געדאנקען. -יקייט,

אומאירן

אומאירן -- אוטו. איר אום, --געאירט, (לאָקל, מעג), דטשמ. נר. דזוו אומבּלאַנדזשען -+. ,איך האָבּ דאָרט {בּײִַַם כּותל מערפֿין געװיינט װי א קינד, װאָס האָט אומגעאירט אין דער װעלט פֿילע יאָרן", אמז, טױט שרעקענעס בּײַ דעם ערשטן סדר, {קעניגסבּערג? יאָר?ן,

אומאַכט -- די, מצ נבּ. -+ דװו.

אומאַכטונג -- די. מצ נבּ. 1. דאָס ניט-לייגן קיין אַכט, דאָס פֿאַרזען. די א' צו פּרטים, 2. אומדרך-ארץ, ,נאָר פֿאַרװאָס אָט די ייִדישע אי צו זיך אליין?", רייד. , מיר נעמען אָן װי נא" טירלעך יעדן אויסדרוק פֿון א' װאָס אייגענע מענטשן,..װײַזן אַרױס צו אונדזער שפּראַך", הל, טאָג, 1942 || 28, קיעדע קערפערלעכע שצי דיקונג איז פֿאַרװערט, װײַל דאָס איז אַן אי צו אַ מענטשן", צש, פֿגעז, װילנע 1927, טא 8,

אומאַכטוום -- אַדי. דזו אומאַכטצום, ,זײַ ! ניט אי און פֿלײַסיק, ווען דיר אַ מצוה צום האַנט קומט צו טאָן", ארחות חיים {איבּזן, לעמבּערג 0,

אומאַכטוומקייט -- די (דאָס),. מצ נבּ. אַרכ. דזוו אומאַכטונג -+. ,נעגליזע, און אכט זום קייט", יוסף מאַרשן, חנוך לנער, פֿיורדא תּקל"ד,

אומאַכ(ט)צום -- אַדי. אַרכ. װאָס אויף דעם וערט קיין אַכט ניט געלייגט, װאָס איז צופֿע- ליק; ניט:אױפֿמערקזאַם, בּשוגג. ,, און װער ער דיא מצוה פֿר זוימט, דא קען ער דיא מצוה ניט וידר בּיקומין. דאז איז זיין און אַכצום שולך דאש דיא מצוה פֿר זוימט װערט", לטו, קל/ב. ,אונאַכצום לײַט גיװעזן דיא האבּן ניט אויף גיזעהן |כּשרותך", בּראַנט. -- אַכצומקייט,

אומאָכ(ק)ען -- אוטו. אָכ(ק)ע אום, +--געאָכ- (ק)עט. 1. אַ לענגערע צײַט קרעכצן. 2, אויס- דריקן בּאַוואונדערונג מיט די אױסרופֿן אָךאָך (מיט בּײַטעם פֿון בּיטול). -עניש. -ערײַ.

אומאַלערניש -- אַדי. -+ אַלערגיש. אי צו פּעניסילין,

אומאַלפֿאַבּעץטיש -- אַדי. -+ אלפֿאַבּעטיש. 9 -אַלפאבּעמנע. און הערט און שטוינט װי אָט די אומאלפֿאַבּעטנע...האָבּן...אויס- געבּאַקט די מצות.. און דאַן פֿאַרטײלט די מצות אין 'שװאַרצף מאַרק", פֿאַר, 1963 װץע 18, -קייט,

אומאַלקאָהאָליזירט -- אֵדי. -+ אַלקאָהאָלי זירן, ‏ 1, ניט-צוגעמישט מיט אַלקאָהאָל. איע געטראַנקען,. 2. ניט-פֿערמענטירט בּיז צו דער

- מדרגה אַז עס זאָל װערן אַלקאָהאָל. ניט-פֿאַר" טיקער, איער ראָם,

אומאַלקאָהאָליש -- אַזי. װאָס האָט ניט אין זיך קיין אַלקאָהאָל. ,אין דער פּראָדוקציע פֿון איע געטראַנקען", טמז, 1964 או 17

אומאַמעריקאַניזירפ -- אַדי. -+ אַמעריקאַ- ניזירן,. איע אימיגראַנטן, , לעבּט שוין אַזױ פֿיל יאָרן אין אַמעריקע און איז נאָך אלץ איי, רייד, -קייט,

אומאַמעריקאַניש -- אַדי. -+ אַמעריקאַניש. איע פֿירונגען. ?אַזא פֿראַגע איז אי", י. שלאָס- בּערג איבז, װאָס בּעדײַט דיזער סטרײקה ג"י 3, ,אזא קאָמישע זאַך, אזא איע זאַך װי דרך-ארץ", װינטש ווט, נײי 1927, ,נישט אַרױפֿ-

021

צואַרבּעטן זיך --- דאָס איז שוין גאָר א', גריג" האָרן-צושטאנד", בּ. ריװקין, ה. לײװיק.. -קייט -- ,בּאַשולדיקט מיך אין א'", דר' עמנואל פּאַט, טמז, 1962 א 28.

אומאַמעריקאַנער -- דער. מצ װי אצ. װנ יין, יס. 1, דער װאָס לעבּט אין אַמעריקע און איז ניט גענוג אַמעריקאַניש, ,ער איז געקומען קיין אַמעריקע, געװאָרן דאָ א בּירגער, אָבּער פֿאַרבּליבּן אַן אי", רײד. 2, דער װאָס איז קעגן אינטערעסן, קעגן גײַסט פֿון אַמעריקע. אויך אַדי מיט בּיידץ בּבּ.

אומאַמפּערן זיך -- אוטװ. דער זיך אום, זיך -- געאמפּערט, פֿון צײַט צו צײַט זיך קריגן, זיך מתוכּח זײַן, רעדן צװישן זיך ניט-פֿרײַנדלעך, אי זיך װעגן אַ האַרבּן ענין (װעגן א קלייני" קייט),. -ניש. -ערײ.

אומאמת -- {..עימעסן דער, ן. + אמת. דאָס װאָס איז ניט (קען ניט זײַן) אינגאַנצן אמת(דיק); , אפֿשר איז עס ניט קיין ליגן, אָבּער אַן אי איז עס". ,דאָס װאָס זיי האָבּן יאָ גע" זאָגט, האָבּן זי געוואוסט, אַז עס איז א קיי לעכדיקער א'", לע, טמז, 1963 ווא 18,

אומאמתדיק -- אַדי. -+ אמתדיק. רעדן אי -דיקייט,

אומאַן -- ןהאַרטער און קורצער קלאַנג י אין ערשטן טראַף, װײכע נן גנ. שטאָט אין או" קראַאינע בּײַם טײַך אומאַנקע. חרובֿ געװאָרן פֿון טערקן. װידער אױפֿגעבּױט אין 17. י"ה, טרויעריק בּאַקאָנט מיט די הײַדאַמאקישע שחי" טות פֿון גאָנטע (1768, ה' בּתּמון תּקכ"ח, אויסגעקוילעט איבּער 3,000 יידן) און זשע" לעזניאַק (1788). פֿון דעם פֿאַרבּליבּן א כראָי ניק אין ײִדיש מעשׂה גדולה מן אומן ומן אוקרײַנא. װאױנאָרט און קבֿר פֿון ר' נחמן בּראַצלעװער, װאָס צו זײַן אוהל קומען יע- דער יאָרצײַט די 'שויטע חסידים' (װײַל זײ האָבּן קיין נײַעם צדיק ניט אָנגענומען), װאויגי אָרט פֿון משׂכּיל חיים-חײַקל הורװיץ, מחבּר פֿון צפֿנת פענח. געבּוירנשטאָט פֿון מרדכי ספּעקטאָר. געװען בּאַרימט מיט אירע קלען' מאָרים, בּראָש מיט פּדהצור, קאָמפּאָזיטאָר פֿון חתןכּלה-ליד. אונטער צאַרן שטאָט פֿון קיץ" װער גובּי. 1897 -- 17,945 ייִדן צװישן אַן ערך 320,000 אײַנװ'. 1926 -- 21,179 ייד -+ אומאניער.

אומאַנאַלאָגיש -- אַדי. -+ אַנאַלאָגיש. איע צסייען. -קייט,

אומאַנאַליטֿיש -- אַדי. -+ אַנאַליטיש. אי כּמו-פֿאָרשונג. -קייט,

אומאנאַנסירם -- אַזי. -+ אַנאָנסירן. ניט" אַנאָנסירט,. איער אױפֿטויט פֿון אַרטיסט, -ערהייט -- אַדו,

אומאַנגעבּאָטן -- אַדי. -+ אָנגעבּאָטן. איעגע סחורה. -ערהייט -- אַדו.

אומאַנגעפּיפן -- אַדי. -+ אָנגעבּיסן. איענער טִפַּל. אי זיך נעמען צו דער אַרבּעט. -ערהייט --- אַדװ,

אומאַנגעבּרענט -- אַדי. + אָנגעבּרענט. ,איין זײַט איז ממש קויל, די צװייטע זײַט איז איי, רייז. -ערהייט -- אַדו.

אומאַנגענעמלעכקייט

אומאַנגעגעבּן - אַזי. + אָנגעגעבּן. איענע פּרטים. -ערהיים -- אַדו.

אומאַנגעגרײט -- אַדי. -+ אָנגעגרײט. איץ שפּײַזן. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאַנגעדרייט -- אדי. -+ אָנגעדרײט. איער זייגער. -"ערהייט -- אַדו.

אומאַנגעװאַרעמט -- אַדי. -+ אָנגעװאַרעמט, עסן עפּעס אי. -ערהייט -- אַדװ. -קייט -- אי פֿון געפֿיל,

אומאַנגעװענרט -- אדי. = אָנװענדן. אץ קענטענישן,

אומאַנגעזאָגט -- אַדי. -+ אָנגעזאָגט. איער וויזיט. -ערהייט -- אַדו,

אומאַנגעזעטיקט -- אַדי. -+ אָנזעטיקן,. אַ זולליוסובֿא מיט אַן אי מאָגן,. -קייט,

אומאַנגעוען -- אַדחװ 8 אַדי. (פּרעדיקאַטי, אָן ענדונג) -+ אָנגעזען. געבּליבּן אי אין זײַן סבֿיבֿה.

אומאַנגעזעען -- אדי. (מיט אַן ענדונג, אַטרי בּוטיוו). -+ אָנגעזעען. איער בּעל-הבּית,

אומאַנגעטאָן -- אדי. {פֿאַר אַן ענדונג מיט א װאָקאַל -- --אָנגעטאָגעגע(ר), --אָנגעטאָנע- נעם.ן -+ אָנגעטאָן, 1, גיט אינגאַנצן (פּאַסיק) אָנגעטאָן. אי צום בּאַל, 2. (אײיפֿעמיזם) נאַקעט, אַרומלױפֿן אי. -ענערהייט,

אומאַנגעלײיגט -- אַדי. -+ אָנגעלײגט,. איער גאַסט, -קיים,

אומאַנגעלענט -- אדי. -+ אָנגעלענט. זיצן אי

אומאַנגעלערנט -- אדי. -+ אָנגעלערנט. אַ צעבּאַלעװעטער, איער יונגאַטש. -ערהייט -- אַדוװ.

אומאַנגעמאַכט -- אַדי. -+ אָנגעמאַכט. איע פּאַדלאָגע. -קייט,

אומאַנגעמאָלדן -- אד. -+ אָנגעמאָלדן ,אַראָפּפֿאָרן צו אים אי, האָבּ איך מורא, איך זאָל װידער נישט אַרײַנכאַפּן א פּאָרציע מוסר", טמז, 1963 ווט 5. -ערהייט -- אַדו.

אומאַנגעמאָפטן -- אַזי. -+ אָנגעמאָסטן קױפֿן א פּאָר הויזן אי. -'ערהייט -- אַדו.

אומאַנגענומען -- אַדי. -+ אָנגענומען. איער געזעץ-פּראָיעקט. -ערהייט -- אַדו.

אומאַנגענעם -- אדי. 1. װאָס איז ניט גענוג אַדער אינגאַנצן ניט-בּאַקװעם פֿאַרן געמיט, פֿאַר דער שטימונג, פֿאַרן גײַסטיקן מצבֿ. אַן איע לאַגע. 2. װאָס רופֿט אַרױס א שװעריקייט, אַ פֿאַרלעגנהײט, אַן איע פֿראַגע. -+ אומאלינגענעם, -קייט -- , סאיז דאָ אַ לאַנגער װאָרעם...װאָס טוט אָן דעם מענטשן פֿיל אין", פֿגעז, װילנע 3, יאה 10-9. אויך: אומאַָנגענעמעף פֿטמ. ,עס איז מיר העכסט אי", אמד, עװגעניע, ווילגע 1878.

אומאַנגענעמלעך -- אדי. אַ בּיסל אומאָנ- גענעם. דזו דפֿװ. ,פֿילסטו זיך..א'?", ירמיי יוסף יאַקאָבּזאָהן, המאיר לארץ, מינעאפּאָליס (1900, :

אומאַנגעטנעמלעכקייט -- די דאָס, ז. מצבֿ, סיטואַציע, װען פֿאַר עמעצן איז עפּעס ניט גענוג בּאַקװעם, אָנגענעם. ,און עס איז אַנבֿ

אומאָנגעפּאַסט

אַרױסגעקומען א בּאַגעגענישן. אומאָנגעפּאַפט -- אַדי. -+ אָנגעפּאַסט. איע שיך. -ערהיים -- אדו. װען מע האָט ניט

אָנגעפּאַסט. צונעמען דעם גאַרניטער אי אומאָנגעפּאַקט -- אַדי. -+ אָנגעפּאַקט. האַלבּ- ליידיק, אי. -ערהייט -- אַדװ, אומאַנגעפֿירט -- אדי. -+ אָנגעפֿירט. ,דער אָרקעסטער שפּילט אַליין, אי פֿון א דיריגענט", רייד. -"ערהייט -- אַדו, אומאַנגעפֿרענט -- אַדי. -+ אָנגעפֿרעגט. קו" מען אי. -עץרהייט -- אַדװ. וען מע האָט ניט אָנגעפֿרעגט. אויסדערציילן אי אומאָנגעצײיכנט -- אַדי. + אָנגעצײכנט, איע דעטאַלן. -ערהייט -- אַדו. אומאַנגעקוקט -- אדי. -+ אָנגעקוקט. אָפּ קױפֿן דעם גאַנצן ראַמש אי. -ערהייט -- אַדו. אומאָנגעקלאַפּט. -- אַדי. -+ אָנגעקלאַפּט, איע מזוזה. -ערהייט -- אַדו. אי אַרײַנגײן, אומאַָנגעקלונגען -- אדי. + אָנגעקלונגען. ,מע וויל ניט אַז עמעץ זאָל פּלוצלינג אַרײַנקו" מען איי, טמז, 1963 װוש 26. -ערהייט -- אַדו. אומאַנגערירט -- אַדי. -+ אָנרירן. לאָזן אי -ערהייט -- אַדו. אומאַנגעשטױפן -- אַדי. אַרכ. אומגעשטערט, אָן איבּעררײַס, גלאַט. ,װען איינר זײַן תּפֿילה טוט און אן גישטויסן אַלזו װערט זײַן תּפֿילה גיהערט", מבּ, מעשׂה צ"ז, אומאַנגעשטעלט -- אַדי. ניט-אָנגעשטעלט, די איינציקע איע פּאַליצע. אומאַנגעשטעקט - אַז. + אָנגעשטעקט. בּלױיז עטלעכע איע קינדער. אומאַנגעשטרענגט - אד. + אָנגע" שטרענגט. איע אַרבּעט. -ערהייםט -- אַדו. -קייט, אומאַנגעשריבֿן -- אַדי. -+ אָנגעשריבּן, די איענע צוואה. -ערהיים -- אַדװ. אומאַנדאַפטיק -- אַדי. 20125668 :1106 =. ארכ. װאָס מע קען ניט אָנטאַפּן, אָנרירן, פֿילן מיט די חושים. , זעלט איר ערשׂט װישׂן ויא פֿיל ערלייא אונאנדאסטיגה בּשעפֿניש צװישן דען עולם זײַנין"; ,די מלאכים...אונאנדאשטיג זײַי גין", הבּחור חנוך בּרי צבֿי הירש {איבּזן, אגרת בּעלי חיים, הענא 1718. {זיך מערקן דעם סו" פֿיקס -יק מיטן בּ ,-בּאַר"ן, אומאַנדולירם -- אַזי. -+ אָנדולירן. אָנדולירט. גיין צום בֹּאֵל מיט איע האָר, אומאַנדערשונג -- די, -ען. פּראָצעס אָדער רעזולטאַט פֿון װערן אָדער מאַכן אַנדערש. ,אַז ייִדן, דאָס בּאַרימטע מוחפֿאָלק װעט אָנהײבּן די אי פֿון זײַן לעבּן", פּרץ, געדאַנקען און אידייען. פֿאָלקס-עטימאָלאָגישע אי פֿון יבּיקסלי (= שעכ" טל, פּידעלע)", נפּ, יפֿאַ, 1939, 14, אומאַנדערשן -- טרו. ‏ דערש אום, +-גץ אַנדערשט, 1. מאַכן אַנדערש. ,דאָס װאָרט אַזױ אי אַז נאָך דעם מסופּקדיקן אות זאָל גיין אַן אַליינהילכער", ימ, שולגראַמאַטיק, 1921,

גאָר גרויסע אי", מוק, מײַנע

ניט"

9

2. רעווידירן, איבּערקוקן, בּײַטן. ,מיר מוזן איצט אי אונדזערע פֿאָרשטעלונגען װעגן דער פֿאַרשפּרײטונג פֿון ליכטיקייט", יאַשונסקי איבּז, ה. שמידט, דאָס װעלט בּילד, װאַרשע 1923,

אומאַָנהײפּ -- דער, ן. 1. ניט-געראָטענער, שלעכטער אָנהײבּ (-+). אָן אַ פּלאַן קען זײַן בּלויז אַן אי". 2. דאָס װאָס איז (האָט) ניט קיין אָנהײבּ, , פֿון גװאַלדיקן א''יי, יג, 1956,

או'מאָ'נװענדלעך -- אדי. נעאֵל. װאָס מע קען ניט (לאָזט זיך ניט) אָנװענדן, אויסניצן, אומפּראַקטיש, אי וויסן. -קייט,

אומאַנולירט -- אַדי. -+ אַנולירן. ניטאַנר לירט. איע חובֿות. איע פֿאַראָרדענוגגען. -קייט.

או'מאָ נזיכטיק -- אֵדי. 1. װאָס זעט זיך װײניק אָדער אינגאַנצן ניט אָן. איע סטינט. 2, װאָס האָט א קנאַפּן װערט. איע אױסגאַבּע, דיקייט,

או'מאַ'נזעטיק -- אדי. װאָס מע קען ניט אָנ" זעטיקן; װאָס װערט ניט צופֿרידנגעשטעלט, איע תּאווה. ,זיי ווילן מערניט װי אי פֿרעסן", בּריי דער גאָרדין, יונג'מענטש, וילנע 1921,

אומאַנזעעװודיק -- אַדי. ניט-אָנזעעװדיק. ,אַן איער גײַסט", ײט, פוילן װו. -יקייט,

אומאַנטבּלױזום -- אַזי. ניטאַנטבּלױזט. איער האַלדז. -קייט,

אומאַנטגעלטלעך -- אַדי. דזשמ. נר. װאָס איז (װערט געטאָן, געגעבּן) ניט פֿאַר געלט, פֿאַר בּאַצאָלט, ,די ייִדישע איע גאַסטפֿרײַנדלעכ"- קייט", קמ, 1865, יא 39,

אומאַנטדעקט - אַזי. ניטאַנטדעקט. איע װעלט. ,װער װוייסט ועלכע...איע רײַכקײטן עס שלומערן אין בּוזעם פֿון די...קאַרפּאַטן", מר ו, ניי 1910 -קייט,

אומאַנטװײנט -- אַדי. נאָך ניט אַנטװײנט, איע קינדער. -ערהייםט -- אַדו. -קייט,

אומאַנטװיקלט -- אַדי. ניט-אַנטװיקלט. איע קינדער. ,...װען מע נעמט אײַנקוקן װי דער ייַדישער האַנטװערקער לעבּט...װי װײַט ער איז אי", ליבּ לעװיץ, רפֿאל דעם שנײַדערס טאָכטער, ווילנע 1888, ,זײַנען אַזױ...אי געבּליבּן", ים, צײַט, שאַװל 1924, : :

-ערהייט -- אַדװ. , זײַנען נישט בּאַזאָרגט

מיט שפּײַז...און מוזן אָנפֿאַנגען צו זאָרגן פֿאַר זיך איי, ש. בּלום, זער בּוים פֿון לעבּן. -קייט --- , די פּאָליטישע אי און די אומענדלעך-גרויסע געדולד פֿון דער ארבּעטער-מאַסע", איבּז, דער - רוסישער װעבּער פ. א. אַלעקסײעװ, לאָנדאָן

,1902

אומאנטװועקט -- אַדי. ניט-אַנטװעקט. איע געפֿילן. -קייט.

אומאַנטישט -- אַדי. ניטאַנטױישט. איער עולם.

אומאַנטוישנדיק -- אַדי. נעאָל, מאַרק װבּי -+ אַנטוישנדיק, איע עקספּערימענטן,

אומאַנטמוטיקט -- אַדי. ניטאַנטמוטיקט. אי אַפֿילו נאָך א ריי מפּלות.

אומאַנטפּלעקט -- אַדי. ניט-אַנטפלעקט. ,װער װעט אַכטן איע שטראַלן אין טוי פֿון װייטיק- דיק-פֿולע אויגן?", יהואָש, 'בּעקבֿתא דמשיחא",

אומאָנערקענונג

0. ,כ'הער ריידן פֿון סודות איע, װאָס מענטשן זוכן אום און שטאַרבּן ניט געזען", ב לאַפּין, צייכנס. -קייט,

אומאַנטציקט -- אַדי. ניטאַנטציקט. בּלײַבּן קאַלט, א',

אומאַנטשולדיקט -- אַדי. ניט-אַנטשולדיקט, אַן איע גראָבּקײט,

אומאַנטשײדפּאַר -- אַדי. זצשמ. נר. מאַרק װבּ. װאָס מע קען ניט בּאַשײדן, בּאַשליסן, איץ רעטענישן,

אומאַנטשיידן -- אַדי. דטשמ: -שידן. װאָס האָט נאָך ניט קיין אנטשייך, בּאַשלוס, אויספֿיר. איענער סכסוך. -קייט,

אומאַנטשלאָפֿן -- אַדי. ניטאַנטשלאָסן, ,די קנאה פֿון איענעם", שנ, לעזער, דיכטער, קרי" טיקער װ.

אומאַנטשלאָסנקײט -- די (דאָס), "ן. אייגנ- שאַפֿט, מצבֿ אָדער פּרט-פֿאַל פֿון זײַן אומאַנט- שלאָסן. ,די אי און דאָס שטענדיקע װאקלעניש", בּאַש, פֿאָר, 1962 או 16. ,די דאָזיקע אי אין רייד-אַרט האָט געשטאַמט פֿון אינטעליגענץ", לוי שאַליט, צוק, 1964, אָקט!

אומאַנטשפּרעפיק -- אַדי. דטשמ. װאָס איז ניט צוגעפּאַסט, ניט אַרײַנגעפּאַסט, װאָס איז ניט לויטן צװעק: ניט-שייכדיק. אומבּאַטראַכטע, איע ענטפֿערס. איע קאָלירן, -יקייט, װבּ ראָכקינדי שקליאַר,

אום אַני חומה -- (אוים אַני כוימאָן זאַץ. יאַ פֿאָלק בּין איך -- א מויערי. ערשטע װערטער און נאָמען פֿון אלעזר הקלירס פּיוט פֿאַרן צװוייטן טאָג חול:המועד סוכּות (בּײִַם 'סדר הושענות'). ,אי אי ח' -- װערן די יידן גצ" רופֿן װײַל זיי זײַנען שטאַרק אין גאָטס לִיבַּ שאַפֿט, אַזױ װי א מויער", מחזור כּל'בּו לשלוש

| רגלים, פִּירוֹשׁ עבֿרײטײַטש בּית ישׂראל, יאָר? דעם פּיוט פֿלעגט מען זינגען מיט אַ צוגאָבּ פֿון ייַדישע װערטער: ,אַן ערשטע מעלה האָ- בּן זי --- אי אַי ח'; אַ צווייטע מעלה -- בּרה

| כּחמה (לויטער מיט גוטע מעשׂים װי די זון. כאָטש, כאָטש, כאָטש -- גולה וסורה (פֿאַר-

- טריבּן אין גלות און פֿאַרשטױסן), פֿאָרט, פֿאָרט, פֿאָרט --- דמתה לתּמר" (איז זי געגליכן צו א טייטלבּוים),

אומאַנימאַליש -- אַדי. ניטאַנימאַליש. אי בּאַגערן. .

אומאַנ(י)ער -- אַזי. װאָס איז פֿון (אָדער האָט אַ שײַכות צו) דער שטאָט אומאן (-+) ,גאָט זאָל אָפּהיטן פֿאַר בּאַרדיטשעװער נגידים און פֿאַר א' חסידים, פֿאַר קאָנסטאנטינער משרתים און מאַָהילעװער אפּיקורסים, פֿאַר קאַמעניעצער כאָדאָטײַעס און אַדעסער הול- טײַעס, פֿװל.

אומאַננעמפּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. -+ דװח. גיעדער פֿאַרזוך אָפּצוצ;ען אַ דעקלאַראציע קעגן רעליגיעזער אומטאָלעראנץ,..איז 'אומבּאַגרײפֿ- לעך און א"", טמז, 1963 ווץ 10,

אומאַננעמלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (דאַרף) ניט אָננעמען. איע בּאַדינגונגען. -קייט.

אומאָנערקענונג -- די, יען. מצבֿ פֿון זײַן, בּלײַבּן אומאַנערקענט. אי פֿאַר גוטער אַרבּעט,

אומאָנערקענט

אומאָגערקענט -- אַדי. װאָס איז אינגאַנצן אָדער בּיז אַ געוויסער מדרגה ניט אָנערקענט, די איע צײַטװײַליקע רעגירונג. איע מעלות. אַן איע פּערזענלעכקייט; אַן איער פּאָצט. -ערהייט -- אַדװ, -קייט -- שטאַרבּן אין אי

אומאָנשטענדיק -- אָדי. ניט-אָנשטענדיק. איע (בּא)האַנדלונג. ....קיין צװײדײַטיקײט, קיין אי װאָרט, קיין זידלערלי", דרי יעקבֿ טשערני, קול יעקב, בּאַרדיטשעװ 1897, אָפֿט סובּ. אַן איער. דיקייט -- ,פֿאַראַן בּלויז איין אי פֿון דאָס נאקעטע -- צו האַלטן אַז דאָס נאַקעטע אין אומאָנשטענדיק", נאַד איבּז, פּ. אַלטענבּערג, װי איך זע עס, נ"י 1919,

אומאַנשטעקיק -- אַדי. נעאָל. װאָס שטעקט ניט אָן; װאָס קען ניט אָנשטעקן. איע קראנקייטן,

אומאַנשטעקנדיק -- אַדי. נעאָל. -+ דפֿו. -+ אָנשטעקנדיק.

אומאַסימילירט -- אַדי. ניט-אַסימילירט. איץ מינדערהייט. -קייט,

אומאַסימילירלעך -- אדי. װאָס קען גיט אַסימילירט װערן. איע שטאָפֿן, -קייט,

אומאָפּאָרטוניסטיש -- אַדי. ניטאָפּאָרטו- איע גאַסן.

אומאַסקעטיש -- אַדי. ניט:אַסקעטיש, איץ פֿירונג, :

אומאַפּאַטיש -- אַדי. ניטאַפּאַטיש. איע רעא- גירונג. -קייט. אומאָפּאָרטוניסטיש -- אַדי. ניסטיש. איער אײַנשטעל. -קייט, אומאַפּי -- אין די װוײַטערדיקע ווער- מער מיט אומאַפּ.,.. בּאַטײַט אום | שטענדיק און בּלויז --- נ י ט-. ווערט געגעבּן בּלויז אַ דוגמא פֿון בּאַטײַט, אָן שום אױיסטײַטש. דער אקצענט קומט אויף בּיידעץ ערשטע טראַפֿן. אומאָפּגעבּאַקן -- אדי. האַלבּירױע, איענע קאַרטאָפֿל. -שרהייט -- אַדו, : אומאָפּגעמױט -- אַדי. די װענט פֿון אץ בּית-מדרש. -ערהייט -- אַדו. אומאָפּגעבונדן -- אַדי. זיך רײַסן װי אַן איענער. -ערהייט -- אַדו. אומאָפּגעבראָטן -- אדי. אַרױסנעמען דאָס פֿלײש אי. -ערהייםט -- אַדו.. אומאָפּגעפראָכן -- אַדי. עטלעכע איענע צװײַגן, אומאָפּגעבּרענט -- אַדי צװישן די חורבֿות, אומאַפּגענאָלט -- אַדי. די איע האַלבּע בּאָרד. דערהייט -- אַדו. אומאָפּגעגאָסן -- אַדי. ניט עסן דאָס א'ענע פֿלײיש, , סכּנה אַז אַ מענטש רירט זיך אָן מיט איענע הענט דאָס מויל און די נאָז אָדער כדומה אויף אַן אבֿרײ, דבֿרי חכמים, ולבֿובֿ? יאָר?ן. ;אַז דאָס פֿלײיש איז געלעגן דרײַ מעת לעת א'.", הרבֿ משה טײטלבּוים, מעין טהור, וְלבֿובֿ? יאָר:ן. -'ערהייםט -- אַדו. : אומאָפּגעגט -- {..געטן אַדי. דער, אָבּער אי : אומאָפּגעגעפֿן -- אַד. -ערהייט -- אַדו,

ניט-אָפּאָרטן-

דאָס איע הז

לעבּן בּאַזוג"

: איענע חובות.

028

אומאָפּגעדאַװנט -- אַדי. אַרומגײן אַ האַלבּן טאָג אַן איער. -ערהיים -- אַדו. אומאַפּנעדינם -- אַזי. אַן איע -ערהייט -- אַדו. אומאַפּגעהוױיבּן -- אַדי. די קאָרטן אי אומאָפּגעהיט -- אַדי. 89: --געהיטן., אי אין עסן, אין קליידן זיך. רעדן אי פֿון כּעס. -(נ)קייט -- אַרױסװײַזן אי. אומאָפּגעוואױינט -- אַדי. בּלײַבּן אי. -קייט, אומאָפּגעװאָרפֿן -- אַדי. .-- זאָל עס בּלײַבּן אי. --- װאָס הייסט? --- לאָמיר ניט בּאַטראַכטן און ניט שטימען", רייד. אומאַפּגעװאַשן -- אַדי. איענע טישן. אַן איענער = אויך: אזא װאָס מען איז אים גיט מוחל א קריודע, אַ מיאוסע האַנדלונג אע. יערהייט -- אַדו. אומאַפּגעוונדערט -- אַדי. עטלעכע איע קינדער. -ערהייט -- אַדװ. -קייט, אומאַפּגעוען -- אַדװ. פֿטמ. ניט געקוקט אויף, זיך ניט גערעכנט מיט... אי פֿון די פֿריער" דיקע רייד, בּלײַבּט עס אַז.. |אומי: קומט דאָ אַרײַן בּולט צו מאַכן די נגעגאַציע,ן אומאַפּגעזעפן -- אַדי. איענער טורמע-טערמין, דערהייט -- אַדו. אומאָפּגעהשבונט -- {..כעזשבּנטן אַדי. איע שותּפֿות, אומאַפּגעטאָן -- אַדי. עס מאָנט די איענע אַרבּעט. {וועגן פֿאָרמען -+ אומאָנגעטאָן} אומאָפּגעטוֹבֿלט -- {..טױיװלטן אַדי. פֿון קאַלטן װאַסער אַן איע. אומאַפּגעטײלט -- אַדי. -היים -- אַזו. -קייט, אומאָפּנעטעסעט - אַדי.. אױפֿפֿירן פּראָסט, אי אומאָפּגעטראָגן -- אַדי. פֿאַרקױפֿן איענע מלבּושים. -ערהייט -- אַזװ. -קייט,

טובֿה,

ליגן אי. אויסטיילן

אַרױס דער"

איע קלעצער. זיך

איע נחלה,

- אומאַפּגעטרונקען -- אדי.. דער פֿולער איער

כּוס. -"ערהייט -- אַדו.

אומאַפּגעטריפֿן -- אדי. אי שװאַנגערשאַפֿט. -ערהייט -- אַדו. מפּיל זײַן אי

אומאַפּגעלאַשן -- אַדי. איענער קאַלך. ער" הייט -- אַדו. :

אומאָפּגעלײיגט -- אַדי. ,די אַנאַרכיסטן פֿאָי דערן אַן אין אויף א װײַטערער צײַט, אומגע" זאַמטן אָפּשאף פֿון שטאט", אַ. גאָרדין, יאַנאָו"

, ליא 1957,

אומאַצנטלייקנט -- אַדי. אַן אי עדות-זאָגן.

אומאָפּגעלעבּט -- אדי. אַלטע, אָבּער איע מנהגים,

אומאָפּנעמינטערט -- אַדי. לאָזן ליגן אי

אומאַפּגענאַרט -- אַדי. איע מיידלעך. אע פּראָװינצער. איע גרינהאָרנס. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומאָפּגעניצט -- אַדי. מיט פֿרישע, איע

- כּוחות. -עץרהיים -- אַדװ. צוריקגעבּן א'.

אומאַפּגעענטפֿערט -- אדי. איע בּאַליידי קונג. -"ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומאָפּהענגיק

אומאָפּגעפּוצט -- אַדי -ערהייט -- אַדו. אומאָפּגעפֿליקט -- אֵדי. איע הינער. -ער- הייםט -- אַדו, אומאָפּגעפֿרישט -- אַדי. זערהייט -- אַד. -קייט, אומאָפּגעפֿרעגט -- אַדי. איע תּירוצים. ,דער איער בּוױער פֿון דער מדינה", אפֿא, טמ 4 וא 27. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

די איע לײַכטער,

איער הוט, צימער,

אומאָפּגעצאָלט -- אדי. איער חובֿ. "ערהיימ

-- אַדו. אומאָפּנעצופּט -- אַדי. -ערהייט -- אַדו. אומאָפּגעקאָכט -- אַדי. עסן רויע איע קאַר- טאָפֿל, -ערהיים --אַדו. אומאָפּגעקױפֿט -- צדי. פֿאַרן פֿון יאַריד מיט דער איער סחורה. -ערהייט -- אַדו. אומאָפּגעקומען-- אַדי. איע זינד, אומאָפּגעקילט -- צדי. אי װאַסער. איץ פֿרײַנדשאַפֿט, לײַדגשאַפֿט. -ערהייםט -- אַדו. דקייט -- די אי פֿון דער אַלטער פֿרײַנדשאַפֿט, אומאָפּגעקירצט -- צדי. דרוקן אַלץ, א זערהיים -- אַדו. -קייט, אומאָפּגעקליבּן -- אדי. איענע קאַנדידאַטן, דערהיים -- אַדװ. -קייט, אומאָפּגערופֿן -- אדי. נאָר איין מין א'ענע בּאַנקנאָטן, -ערהייט -- אַדו. אומאָפּגערײניקט -- אַזי. איץ יערהייט -- אַדו. אומאָפּגערעדט -- אַדי -ערהייט -- אַדו. -קייט, אומאָפּגעשאַצט -- אַד. -ערהייט -- אַדו. -קייט, אומאָפּגעשװאַכט -- אַדי. ‏ מיט איער ענער- גיע. -קייט, אומאָפּגעשטימט -- אָדי. די רעזאָלוציע איז געבּליבּן אי. -ערהייט -- אַדו, אומאַפּגעשטעלט -- אַדי. די איץ אַטאַקעי -ערהייט -- אַדו, אומאָפּגעשײלם -- אַדי. ,מע זאָל ניט עסן קיין פֿרוכטן אי...פֿיל מענטשן בּאַטאַפּן זי מיט אומריינע הענט", טאַרלער רבּי, סגולות ורפֿר אות װו, לאָדז, {0:1910. -ערהייםט -- אַדו. אומאָפּגעשלאָגן -- אַדי. אַן איענער תּירוץ, אַן אי'ענער אָנגריף. יערהיים -- אַדװ.

איע לאַבּנס בּרויט,

תּכֿואה. -טרעפֿן זיך א"

אן א' װערק.

-קייט,

אומאַפּגעשפאָלטן -- אַדי. עטלעכע איענע שאָלן,

אומאָפּגעשראָקן -- אַדי. מיט איענעם מוט, -קייט,

אומאָפּהאַלטבאַר -- אַדי. דטשמ. נר. װבּ ראָכקינדישקליאַר. -+ דװװ.

אומאָפּהאַלטלעך -- אַדי. װאָס מע קען ניט אָפּהאַלטן, ,די צוקונפֿט..גײט מיט אַן איער קראַפֿט", ד. עדעלשטאַט, געקליבּענע װערק , מאָסקװע. -קייט.

אומאַפּהענגיק -- אַדי. װאָס איז אין אייגע- נעם רשות, װאָס איז ניט געװענדט אין קיינעם,

אומאָפּואַשכּאַר

אי פֿון א מענטשן, פֿון אַ בּאַשלוס, א' איינער פֿון אַנדערן. אויך: זעלבּשטענדיק. איע מלוכה, ;אזא מענטש װאָס איז...שיין, יונג און א'ײ, די דראַמע פֿאַן פּאַריז |איבּזן, בּוקארעשט ויאָר?ן -דיקייט -- ,ענדלעך, קעמפֿט איצט דאָס פֿינ" לענדישע פֿאָלק פֿאַר אי און פֿרײַהײט", װאָס װילן די סאָציאַלדעמאַקראַטן אין רוסלאַנד, זש{- נעוו 1899,

אומאַפּװאַשפּאַר -- אַזי. דטשמ. נר. =+ דװװ. ,אַן אייבּיקע א'ע חרפה", דער מאַרגנ' שטערן, װילנע 1907, |, יאר 2,

אומאָפּװאַשלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (לאָזט זיך) ניט אָפּװאַשן. איער פֿלעק. -קייט.

אומאַפּװוישפּאַר -- אַדי. זטשמ. נר. -+ דװװ. ,פֿאַרשטײט ער זײַן גרויסן, אין חטא", דרי 1. סװערדלין, טמז, 1964 ו| 3.

אומאָפּװישלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (לאָזט זיך) ניט אָפּװישן, אָפּמעקן. איע בּאַשול- דיקונג. איער בּלבּול. -קייט,

אומאָפּװענדפּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. -+ דווו. דקייט, װבּ ראָכקינדישקליאַר.

אומאָפּװענדלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אָפּװענדן, װאָס מע קען ניט בּאַשטרײַטן איער גורל. ,דער איסטער ענטפֿער אויף זײַן פֿראַגץ", י. העשעלעס, צוק, 1964, װווש וווש. דקייט,

אומאַפּװערלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס קען זיך ניט (אָפּ)וערן פֿון דעם. איער אָנגריף. -קייט.

אומאָפּזונדערלעך -- אדי. װאָס מע קען ניט אָפּטײלן אין א בּאַזונדער גרופּע, קאַטעגאָריע. איע דערשײַנונגען. -קייט,

אומאָפּטײלבּאַר -- אַדי. דזשמ. נר. -+ דװח. ,דאָס אײַנפֿלאַנצן היגיענישע געוואוינהייטן איזן אַן איער בּאַשטאַנדזעלעמענט פֿון דער אַרבּעט.. פֿון יטאָזײ, 'טאָזי שריפֿטן, װאַרשע 1929,

אומאַפּטײלעװדיק -- אַדי. װאָס מע קען (דאַרף) ניט אָפּטײלן, דינע, איע הײַטלעך. איע בּאַשטאַנדטײלן, -יקייט,

אומאַפּטרעטפֿאַר -- אַדי. דטשמ. נר. מאַרק װב. -+ דװװ.

אומאָפּטרעטלעך -- אַדי. נעאָל. 1. װאָס טרעט ניט אָפּ; װאָס גייט כּסדר נאָך, איער קאַ- װאַליר. 2. װאָס האַלט זיך בּײַ זײַן דעהו אײַנגעעקשנט; אומבּײיגעװודיק. איער אָפּאָנענט, דקייט,

אומאַפּיקורפיש -- {..קאָרסישן אַדי. װאָס איז ניט װי בּײַ (ניט כאראקטעריסטיש פֿאַר) אַן אַפּיקורס. איע ריד -קייט,

אומאַפּלײנבּאַר -- אַדי. דזשמ. נר. -+ דװח. ,די פֿאָרשונג פֿון אונדזער...פּאָעזיע איז דער ערשטער איער חובֿײ, סאָו צי |נש, ישפּ, 3 (10)

אומאַפּלײג|יק, "לעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (דאַרף) ניט אָפּלײגן. א'ער בּאַשלוס, -(י)קייט,

אומאָפּלײקנכּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. וָנש, ישפּ, 3 (10)ן -+ דװו.

אומאַפּלײיקנדיק -- אַדי. װאָס לייקנט ניט אָפּ. געבּן אַן אױיסמײַדנדיקן, אין ענטפֿער,

אומאָפּלײקנדלעך -- אדי. נעאָל, מװ. װאָס מע קען ניט אָפּלײקענען. איע פֿאַקטן.

024

אומאָפּמעקבּאַר -- אַדי. דצשמ. נר. -+ דװח. ,האָט אַװעקגעלייגט זײַן אין חותם אויף דער געשיכטע פֿון..װעלט-טעאַטער", פֿײַנ, טמז, 3 שו 7,

אומאָפּמעקלעך -- אדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אָפּמעקן. איע פֿלעקן. -קייט,

אומאַפּנױנפּאַר -- אַדי. דששמ. נר. דזוו אומ" אָפּנײגלעך -+. ,...אױספֿילן |דעם בּאַשלוסן אי", סאָו צי וְנש, ישפּ, 3 (10)!

אומאָפּנוצפּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. -+ דװו.

אומאָפּנוצלעך -- אַדי. נעאָל, מאַרק װבּ. װאָס מע קען ניט אָפּנוצן. איע שטאָפֿן. א גרויסער איער אָנגרײט. -קייט,

אומאַפּנײניק -- אַדי. נעאָל. װאָס נייגט ניט אָפּ פֿון דער ריכטונג. איע בּאַװעגונג. -יקייט,

אומאַפּנײינלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אָפּנײגן. איער כּוח. -קייט.

אומאָפּנעמפּאַר -- אַדי. דצשמ. נר. -+ דװו. , דאָס לייענען מיט דערקלערונגען...איז אַן איער טייל פֿון לימוד פֿון דער ניט:אייגענער שפּראַך", סאָרי'ּ זש' ונש, ישפּ, 3 (10)ף

אומאָפּנעמיק -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (דאַרף) ניט אָפּנעמען. אן איער שכר. -יקייט,

אומאַפּעטיםט -- אַדי. היפּוך פֿון אַפּעטיט. עסן מיט א', :

אומאַפּעטיטלעך -- אַדי. װאָס איז אָן אַ טעם, ניט געשמאַק. װאָס דערשטיקט דעם אַפּעטיט. װאָס רופֿט ניט אַרױס קיין חשק צו געניסן. ,הױזפֿליגן...זײַנען ניט נאָר אי, זיי קענען אויך זײַן געפֿערלעך פֿאַרן מענטשן", פגעז, װילנע 5, צאן 6. -קייט.

אומאפּעטיטנע -- אַדי. פֿטמ. דזו אומאַפּע- טיטלעך. , אַן אומנאַטירלעכער און איר חתן", יג, טמז, 1963 וש 28.

אומאַפּעלירלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אַפּעלירן. איער פּסקידין. -קייט.

אומאָפּעראַטיזו -- אַדי. װאָס מע קען מיט דעם ניט אַרבּעטן, איער פּלאַן.

אומאָפּערירבּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. -+ דווח. ,האָבּן די דאָקטוירים געמוזט צוריקװײַזן דעם פּאַציענט אַלס אומאָפּערירבּאַר"", חיים ערעני רײַך, פֿאָר, 1964 או 4.

אומאָפּערירלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (לוינט זיך) ניט צו אָפּערירן. אן איער קאַנסער, -קייט,

אומאַפּפֿרעגלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אָפּפֿרעגן. ,אַלע מינים קאָמפּאָזיציעס זײַנען גוטע, איע און אומפֿאַרמײַדלעכע מיטלען בּײַם לערנען ייִדיש", ימ. -קייט -- ,דער גלױבּן אין ודערן אי {פֿון די אינטעליגענץ-טעסטןן איז שטאַרק געפֿאַלן", מװ, דער װעג צו אונדזער יוגנט,

אומאָפּקױפֿלעך -- אדי. װאָס מע קען ניט אָפּקױפֿן, אונטערקױפֿן, איע אַנטיקן. איצר ריכ- טער. -קייט,

אומאָפּרופֿבּאַר -- אַדי. דששמ. נר. -+ דחװ.

אומאָפּרופֿלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אָפּרופֿן, אַן איער דעקרעט. -קייט,

אומאַפֿט

אומאַפּרײבּבּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. מאַרק װבּ. -+ דװו.

אומאָפּרײַבּלעך -- אדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אָפּרײַבּן, אָפּקראַצן,. איער שטאָל, מאַטע- ריאַל, -קייט, : :

אומאָפּרײַפלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אָפּרײַסן. איע פֿאַרבּינדונג, -קייט,

אומאָפּשאַצבּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. זזו אומאָפּשאַצלעך -+. ,אי גרויס איז אונדזער חורבּן, אונדזער פֿאַרלוסט", מ. פילצמאַכער,

אָסטראָװוצע, בּ"א 1949,

אומאָפּשאַצונג -- די, -ען. טײלװײַז אָדער אינגאַנצן ניט-ריכטיקע אָפּשאַצונג, װען דער ווערט פֿון עפּעס װערט ניט אויפגענומען װי עס געהער צו זײַן (בּכונה אָדער אָן א כּװנה) ס'איז בּאמת אַן עוולה אַזא א'. די אי פֿון דער מאָדערנער קונסט, :

אומאָפּשאַצלעך -- אדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אָפּשאַצן. ,די פֿלאַמען פֿון אידעאַליזם זי" נען אַן איער אוצר", ימ, קוד, 1950, -קייט, װב ראַכקינדישקליאַר.

אומאָפּשטיפיק -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (דאַרף) ניט אָפּשטױסן. איע הילף.

אומאָפּשטײַגױיק, "לעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען פֿון דעם ניט אָפּשטײַגן, װאָס מע מאכט דערבּײַ ניט קיין אָפּשטעל, פֿאָרן אי מיטן עקספּרעס. ‏ -(י)קייט.

אומאַפּשטימיק -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (טאָר, דאַרף) ניט אָפּשטימען. ,גרונטפּרינציפּן

זײַנען אי". אַראָפּנעמען פֿון סדר-היום דעם אין פֿאָרשלאָג,. -יקייט, :

אומאַפּשטעלבּאַר -- אַדי. זטשמ. נר. + דװװ. ,קיין קול פֿון אַ משוגענעם קען נישט אָפּשטעלן אָט דעם אין מאַרש פֿון מענטשלעכע רעכט", טמז, 1963 וא 24,

אומאָפּשטעליק -- אדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אָפּשטעלן, אָפּהאַלטן, פֿאַרהאַלטן. איע אַטאַי קעס פֿון שׂונא. -יקייט,

אומאָפּשטרײַטלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (דאַרף) ניט אָפּשטרײַטן, איע טעזיסן -קייט, :

אומאַפּשפּאַרבּאַר -- אַדי. דטשמ. נר. מאַרק װג. -+ דװו.

אומאָפּשפּאַרױיק, "לעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (לאָזט זיך) ניט אָפּשפּאַרן, אָפּרוקן אָפּשטופּן אָדער פֿאַרצױמען. איע יצר-הרעס. /

אומאָפּשרײַלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (לאָזט זיך) ניט אָפּשרײַען, אָפּװענדן, פֿאַרמײַדן. איער פֿאַרלוסט, ,צעטרייסלט דעם פֿעסטן גלויבּן אין דעם בּאַטײַט פֿון ירושהדיקייט װי אַן איער פֿאַטום, מװ, דער װעג צו אונדזער יוגנט. -קייט, :

אומאָפּשרעקבּאַר - אַזי. זטשמ. נר. -+ דװװ. ;אַן אומדערמידלעכער, אַן איער, פֿאַר- עקשנטער פּראָפּאַגאַנדיסט פֿון דעם אַגאַרכיסטישן אידעאל", אַ. גאָרדין, יאַנאָװסקי.., ל"א 1957,

אומאָפּשרעקיק -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען ניט אָפּשרעקן. מיט אין מוט, -יקייט,

אומאָפֿט -- אַדי. ניט-אָפֿט (אָבּער אויך ניט צו זעלטן), איע בּאַזוכן. איע רײַזעס. איע געסט, -קייט, :

אומאַפֿיליאירמ

אומאַפֿיליאירט -- אַדי. ניט-פֿאַרבּונדן מיט אַ צענטראַלער אָרגאניזאַציע. איע קרײַזלעך. דקייט, : או'מאָפֿיציש"ל -- אַדי. ניטאָפֿיציעל, ניט- אױטאָריזירט,. איער דאַקומענט. איע דערקלע- רונג, -קייט -- אי אין בּאַנעמען זיך, אומאָפּנהאַרציק -- אַדי. היפּוך פֿון אָפֿנ האַרציק. אי ריד -יקייט, אומאַפֿעקטירט -- אָדי. ניטיבּאַהערשט פֿון אַ שטאַרק געפֿיל, איע בּאַציאונג -קייט, אומאַקאַדעמיש -- אַדי. ניט-גענוג װיס" שאַפֿטלעך. ניט אַזױ װי בּײַ (פֿון) א װיסנשאַפֿט" לעכער אקאדעמיע. איער רעפֿעראַט. ,דער אי" בּערגאַנג פֿון א פֿרײַער, איער שפּראַך צו א קאָרעקטער מלוכה-שפּראַך", נאַד, טינט און פֿעדער, נ"י 1936. -קייט. אומאָקופּירם -- אַדי. ניט-פֿאַרגומען (פֿון א שׂונא), איע געגנט. -ערהייט -- אַדוװ, או'מאַקוראַ'ט -- אַדי. אומפּינקטלעך. איע אויסרעכענונג. -קייט. או'מאַקטוע'ל -- אדי. װאָס איז ניט פֿאַרן איצט, װאָס בּינדט זיך ניט מיט הײַנטצײַטיקע ענינים, אינטערעסן. ,אַריסטאַפֿאַנעס...איז הײַנט אייי, היימיש, 1959, װ. -קייט, אומאַקטיאַריש -- אַדי. װאָס איז ניט װי בּײַ (פּאַסט זיך ניט פֿאַר) אַן אַקטיאָר. פּשוטע, איע האַלטונג. -קייט, או'מאַקטיזו -- אַדי. ניטיטעטיק. איע פֿאַר- װאַלטונג. , פֿון שטאַנדפּונקט פֿון הײַנטצײַטיקן ייִדיש קען מען בּאַטראַכטן װי איע סופֿיקסן די ענדונגען װאָס מיר טרעפֿן בּײַ אַדװערבּן: 'ס (דגס) און "ז", ימ, ייִשפּ וואא, 1. -קייט. אומאַקטיווי(זי)רט -- אַדי. 1 ניטיגעמאַכט אַקטיוו, איע מיטגלידער פֿון פֿאַראײן. 2. (כע" מיע) ניט-געמאַכט מסוגל פֿאַר א בּאַשטימטער רעאַקציע. אי שװעבּלשטאָף. -קייט, או'מאַקטיויטע'ט -- די. מצ נבּ. אומטעטיי קייט, , זי בּאַשולדיקן די פֿירער אין שװאַכקײט און אי...ײ, אַ. גאָרדין, יאַנאָװסקי..., ל"אַ 1957, אומאַקלימאַטיזירם -- אַזי. ניטאַרײַנגע" פּאַנט אין נײַעם קלימאַט, אין נײַער סבֿיבֿה, איער אימיגראַנט. -קייט. אומאַקטיאַָמאַטיש -- אַדי. װאָס איז ניט װי אַן אַקסיאָם. אַן איע הנחה. -קייט, אומאַקטידירט -- אַזי. װאָס אין דעם איז ניטאָ קיין זױיערשטאָף. ריינער, איער מעטאַל. - -קייט, אומאַקערן -- טרו. אַקער אום, --געאַקערט. 1, אַקערן פֿונדאָסנײַ. אי דאָס פֿעלד צום פֿאַר" זײי. , זיא אַקרטן גאר גישװינדן, גאר אום אַקרטן זיא דאז לנד", מדרש וושע, פּראָג 6 זְל. לאַנדױ, פֿש װון. 2. שטאַרק אַרומ" נישטערן. אי די צימערן צו געפֿינען די שליס" לען. 3. שװער אַרבּעטן פֿיזיש אַ לענגערע צײַט. אי גאַנצע טעג און ניט פֿאַרדינען קיין װאַסער אויף קאַשע. : אומאַקצענטירט -- אַדי. 1. װאָס דער טראָפּ, דער קװועטש קומט ניט אויף דעם. איער טראַף. /2, װאָס װערט ניט אַרױסגעהױבּן, דער איער פּונקט פֿון די פֿאַרהאַנדלונגען. "קייט.

928

אומאַקצעפּטירט -- אַדי. ניטאָנגענומען. איע סחורה, מיינונג. -קייט,

אומאַקצעפּטירלעך -- אַדי. נעאָל. װאָס מע קען (דאַרף) ניט אָננעמען. איע תּנאים. -קייט,

אומאראַפּשטײַנלשך -- אַדי. װבּ ראָכקינד שקליאַר. װאָס מע קען פֿון דעם ניט אַראָפּ שטליגן. איע בּערג. ,דער עראָפּלאַן פֿליט אַרי בּער אי דעם גאַנצן שטח".

אומאַרבּעט -- די, ז. 1. שלעכטע אַרבּעט, מע קען ניט ניצן אַזא א', 2. היפּוך פֿון אַר" בּעט. ,א פֿילאָזאָף פֿון אי צי גאָר פֿון אַנט- ארבּעט", צײט, טמז, 1963 וא 8.

אומאַובעטונג -- די, /ען. פּראַצעס אָדער רעזולטאַט פֿון אומאַרבּעטן, , פֿאָלקס-עטימאָלאַ- גישע אי פֿונעם צװייטן גליד אויסן מיטלהויכ- דײַטשן בּײַװאָרט.,, *, נפּ, יִפֿאַ, 1928, 1.,

אומאַרבּעטן -- טרו. -בּעט אום, --געאַרבּעט, איבּעראַרבּעטן, מאַכן אַן ארבּעט אויף אַן אנ" דער אופֿן כּדי צו פֿאַרבּעסערן, פֿאַרריכטן, אי אַ מלבּוש לוט דער נײַער מאָדע. אי א דאַמענהוט,

אומאַרבּעט(ס)"פעאיק -- אַדי. װאָס קען ניט מער אַרבּעטן װי פֿר;ער, װי מע דאַרף. נאָך אַ לענגערער קראַנקײיט װערן איפֿי, -קייט -- ,קראנקייט-פֿאַלן וועלכע זײַנען אומבּאַדינגט גע בּונדן מיט א-פֿי, טאַז, װאַרשע 1930, פאן 8-7,

אומאָרגאַניאַטאַריש -- אַדי. װאָס איז ניט װי בּײַ (פֿון) אַן אָרגאַניזאַטאָר,. איע בּײַטענישן אין לעצטן מאָמענט. -קייט,

אומאָרגאַניזירט -- אַדי. װאָס איז ניט (גוט) אָרגאַניזירט; װאָס געהערט ניט צו אַן אָרגאַני זאַציע. א' אין דער אַרבּעט. אַן א'ער אופֿן לערנען. איער אַרבּעטער. איע מאַסן. -קייט -- ,,מדינהשאַפֿטלעכקײט איז דער סוף צו א' און צו אַנאַרכיע", ימ, אינהײיטלעכע פֿאָלק-

שול, 1922.

אומאָרנאַניזירן -- טרו. -זיר אום, +-אָרגאַ- ניזירט. אויך מיט זיך. אַבּעראָרגאַניזירן, אָרגאַניזירן אויף אַן אַנדער שטייגער. א' די שולסיסטעם, .

אומאָרגאַניש -- אדי. 1. װאָס איז ניט אָר" גאַניש, ניט פֿון בּעלייחיים און ניט פֿון גע"

װויקסן. די איע װעלט. ,עס איז שװער צו אונ"

טערשיידן די ערשטע אָנפֿאַנגען פֿון אָרגאַנישע אויסבּילדונגען פֿון איע", דער װאַרער ציל פֿון אַנאַרכיזמוס, לאַנדאָן 1901. 2. (כעמיע) װאָס האָט ניט אין זיך דעם עלעמענט קוילנ- שט אָף. איע פֿאַרבּינדונגען. איע זאַלצן. איע כ עמיע = טײל כעמיע װאָס פֿאָרשט אלע עלעמענטןפֿאַרבּינדונגען, חוץ די װאָס האָבּן אין זיך קױלנשטאָף,. 9. װאָס אין ניט אין (לויט) דער נאַטור, דער טבֿע. איע טעט- קייט. -קייט,

או'מאָרדינאַ'ר, "נש'ר-- אדי. ניט-געוויינלעך. איע אױפֿטוען, דערגרייכונגען. איע שאַפֿונגען. -דקייט,

אומאַרדנטלעך -- אַדי. נר. 1. װאָס איז אָן אַן אָרדענונג. אי אָנגעװאַרפֿענע סחורה. איץ געשעפֿטס-פֿירונג. 2. דזו אומאָרנטלעך +. דקייט -- , זי האָט די יעניקע, װעלכע האָבּן איר פֿון ראָזעס אי דערציילט מיט שימפֿװערטער

אומאָריענטירט

בּאַשאָטן", ל. לעװיץ, טאָכטער, ווילנע 1888,

אומאַרדענונג -- די, -ען. היפּוך פֿון אַרדענונג, ,די רעגירונג פֿאַרװערט ניט..,מנינים אוֹיף דאַװ" נען...אויבּ נאָר עס קומט ניט פֿאָר דערבּײַ קיין אי", יפֿאָל, 1886, פא 40, ,אונטערזוכונגען, כּדי אױפֿצודעקן די א' אין דער בּאַלעבּאַטיש- קייט פֿון די קוילנהידראטן אין אָרגאַניזם", יטאָזי שריפֿטן, וארשע 1929. איסידיגסט -- שפּאָט-אױסדרוק אין די געטאָס פֿאַר 'אָרדנונגס" דינסטי, אַרבּעט-אַמט, ארבּעטצוואנג, בּכלל קאָ רופּציע און שווינדל. , ייִדישער אי-די און אַנדץי רע מכּל:הנערים-געמיינהייטן", בּלום, רינגעל- בּלום אַרכיו, 1942,

אומאַרדענען -- טרוו. אָרדן אום, --געאָרדנט, איבּעראראַנזשירן; מאַכן, אײַנשטעלן לוט אַן אנדער אָרדענונג. א' די זאַכן לויטן אייגענעם גוסט, :

אומאַרויפגערעדם -- אדי. ניטאַרויסגץ- רעדט. , און אױבּ ניט קיין אַרױסגעבּראַכטן מינדלעכן דאַנק איז כאָטש אַן איע דאַנקבּאַר- קייט אין זייערע הערצער", אַ. גאָרדין, יאַנאָו- סקי..., לייא 1957, -קייט,

אומאָרט -- דער (דאָס), --ערטער. שלעכט, ניט-פּאַסיק, ניט-צוגעפּאַסט אָרט. מע קען זיך ניט שפּילן אויף אַזאַ אי. מע קען קיין זאַך ניט זען פֿון דעם אי

אומאַרטאָנראַפֿיש -- אזי. װאָס איז קעגן דער (אָדער ניט װי די) אָרטאָגראַפֿיע װײַוט אָן. צופֿעליקער, איער אויסלייג,

אומאַרטאַדאָקפֿיש -- אַדי. ניט-אָרטאָדאָק- סיש. איע מיינונגען. איע פֿירונגען. -קייט,

אומאַרטיפטיש -- אַדי. ניט-גענוג קיגסטלץ- ריש. װאָס איז ניט װי בּײַ (װי עס פּאַסט פֿאַר) אַן אַרטיסט, איע פֿאָרשטעלונג. איע קאָפּיע. -קייט,

אומאַרטיק -- אַדי. דטשמ. אומדערצויגן; װאָס איז מיט שלעכטע מאנירן; אומאַנשטענדיק. ,װי ניט-פֿײַן און א' אונדזער דירעקטאָר...האָט זיך אַמאָל בּאַגאַנגען", שע, בּלאַנדזענדע שטערן ,מיינט ניט אַז...אַלע אַרעמע זײַנען אי און נאַ" ריש", י. בּודזאָהן, דער מקח טעות, וילנע 0. -יקייט,

אומאַרטיקולירט -- אַדי. ניטגענוג קלאָר אַרטיקולירט. איע קלאנגען. ,קניט אין א'ן װיי", מ. י. חאַימאָװיטש, 'די שטימע פֿון טאָלי. אויך: -אַרטיקולע'ר, ,איך האָבּ קוים בּאַװיזן מיט אַלערלײי איע בּרומענישן, זשעסטן און מיט אױגנשפּראַך צו בּאהאַלטן מײַן טיפֿע פֿאַר" לעגנהייט", לע, טמז, 1963 א 9. -קייט.

אומאַרטעליזירט -- אַדי. סאָו. ניט-פֿאַראײ- ניקט אין קיין אַרטעל, איע בּעקערײ.

אומאַריגינע'ל -- אדי. ניט-אָריגינעל. איע געדאַנקען. -קייט,

אומאַריפטאָקראַטיש -- אַדי. װאָס איז ניט װי בּײַ (װי מע קען זיך ריכטן פֿון) אַן אריס" טאָקראַט. איע האַלטונג. -קייט,

אומאַריענטאַציע -- די, -ס. פֿאַלשע אָדער ניט-פּאַסיקע אָריענטאַציע. א פֿאַרפֿירערישע אי

אומאָריענטירט -- אַדי. ניט-אָריענטירט. איער פּאָליטיקער. -קייט,

רפֿאל דעם שנײַדערס

אומאַרמונג

אומארמונג -- די, -ען. דטשמ. -+ אומאָרע" מונג. אַרומנעמונג, דאָס אַרומנעמען מיט (אין) די אַרעמס. ,...װעסט אין א צווייטנס אָרעמס אָן מײַן אי בּענקען", יהואָש, זון און נעפּל. ,זי גייט צו איר לעצטע א', צום קבֿר -- איר חתונה-בּעט", װינטש װ, ג"י 1927,

אומאַרמען -- טרו. אַרעם אום, --געאַרעמט, נר. דטשמ. -+ אומאָרעמען. אװײַל דו אײַלסט זיך אַנטקעגן צו גיין דער ספֿר-תּורה און עס צו אי צו קושן..", קיבֿא יוסף שלעזינגער, עמוד היראה, קאשוי 1866, ,די אַלטע לײַט.. האָבּן אים ויפֿתּחןן מיט ליבּשאַפֿט אומגעארעמט"", ל. לעװינזאָהן איבּז, י. מ. וואהלמאן, יפֿתחס נדר, װילנע 1873, , פֿאַרדונגען זײַנען מײַנע הענט, איך טאָר דיך ניט אי --- ניין!", מר |, גיי 8, {,האָט, קענטיק זיך דערװאַרעמען געװאָלט און גענומען אי מײַן האַלדזײ, י. ראָלניק, גש.

אומאָרנטלעך -- צדי. װאָס איז ניטיערלעך, ניט װי עס בּאַדאַרף צו זײַן, ניט לויט אײַנגץ- שטעלטע כּללים פֿון אױפֿפֿיר, אַן אי שפּילן. אַן אי געשעפֿט. ,רפֿאל דער שנײַדער דאַרף זײַן. דער איער פּראַצענטניק", ל. לעװיץ, רפֿאל דעם שנײַדערס טאָכטער, װילנע 1888. -קייט -- ,איז זי אַוועקגעגאנגען און האָט,. דאָנאָשעװעט די אי פֿון דעם אָפֿיצערײ, גיליכיזי |איבּזן, קאַמי בּער מיט דער פּרינצעסין ארעסיניע, װילנע 0,

אומאַרעמונג -- די, -ען. פּראָצעס פֿון אומ" אָרעמען (זיך). אַ װאַרצמע אי

אומאָרעמען -- טרוו. אָרעם אום, -געאָרעמט. אַרומנעמען, אַרומכאַפּן מיט (אין) די אָרעמס. אי דאָס קינד,

אומאָרעמען זיך -- אומו, קזח. + דפֿו. אַרומנעמען מיט די אָרעמס איינס סאַנדערע. ,מאַמע און טאָכטער האָבּן זיך אומגעאָרעמט און געקושט", קמ, 1864, טאז 44.

אומבּאַאומרואיקט -- אדי. װאָס איז נאָך ניט געװאָרן אומרואיק. אַן איער נאָך דער ידיעה װעגן נײַעם אָנפֿאַל. -קייט,

אומבּאַאײנפֿלופט -- אדי. װאָס איו ניט מושפּע געװאָרן. .עס איז בּאַװיזן געװאָרן, אַז קיינער פֿון אָט די צװיי געגנערישע פּראָצעסן {עװאָלוציע און צעשטערונגן קומען ניט פֿאָר לחלוטין אי פֿון אָט דעם אַנדערן", מעריסאָן איבּז, ספּענסער, ערשטע פרינציפן

אומבּאַאַכּט -- אַזי. שפּאַניש-איזישער ובּ, ב"א 1921, װאָס מע לייגט אויף דעם גניט קיין אַכט; װאָס מע בּאַמערקט ניט, ,די קעניגין איז געצוואונגען געװעזן אַ פֿיל קלענערע און אַן איע ראָלע אָנצונעמען", לאיזע, דעם קעניגס גע שעפֿטספֿערזאָרגער, בּוקארעשט ויאָר?.

אומפּאאַקערםט -- אַדי. ניט-באַאַקערט. אויך: ניט-בּאַװירקט, ניט-בּאַאַרבּעט. אאָרגאניזירן די שװערע איע 90 פּראָצענט פֿון ייִדישן המון", ימ, נײַס, 1926, ,דער דאָזיקער סעקטאָר |איזן בּיז אַהער געבּליבּן כּמעט אן אי פֿעלד", יִבּל וווא, ידיעות 10-9. -ערהייט -- אַדװ. -קייט,

אומבּאַאַרבּעט -- אדי. 1. װאָס מע האָט אויף דעם כּלל ניט געאַרבּעט. ,איע פֿעלדער שפּרײטן זיך פֿאַרװאַקסענע מיט װילדגראָז". פֿאַרװיסט און אי זייער שטיקל פֿעלדײ, מר װ,

220

ניי 1908, ,די גרעסערע העלפט פֿעלדער א' געבּליבּן", רי יוסף מרדכי גינצלער, חזון ישעיה, טארנא (סלאַװאַקײַ), 1929,. ,ניװו-ײיאָרק, אַזאַ גרויס און בּרייט פֿעלד פֿאַר פּראָפּאַגאַנדץ, איז איי, אַ. גאָרדין, יאַנאָװוסקי..., ל"א 1957,

2. װאָס איז אין א רויען צושטאַנד. איער אַרץ. ,אויף די אוראַל:בּערג,...קױפֿט עֶר װפּלאַ- טיןן אין רויען אין צושטאַנד", מר וש, נ"י 0,

9, ניט-פֿאַרענדיקט, ניט דערפֿירט צו שלימות, ,מיר דרוקן עס א!, דה אומפֿאַרענדיקט", -ערהייט -- אַד. -קייט,

אומבּאַבּוי"ם -- אַדי. װאָס אויף דעם זײַנען נאָך ניטאָ קיין (סך) הײַזער. איע גאָסן אין חרובֿע שטעט, , איז גאַנץ װײניק בּאַוואוינט, און ...איי, אמד, קאַרטוכע, ווילנע 1878. -ערהייט -- אַדו. -קייט,

אומבּאַבּלעטערט -- צדי. װאָס אויף דעם זײַנען נאָך ניטאָ קיין בּלעטער. איע בּיימער, -קייט,

אומבּאַבּערדלט -- אָדי. (שפּאַסיק) װאָס איו נאָך ניט בּאַצירט מיט אַ בּערדל. איער ישיבֿה- בּחוֹר. -קייט,

אומבּאַבּרעמט -- אַזי. װאָס אויף דעם איז ניטאָ (ניט געמאַכט) קיין בּרעמען. אַ ליאַלקע מיט איע אויגן. -קייט.

אומבּאָבּרען זיך -- אוטו. -רע זיך אום, זיך =--געבּאָבּרעט. טאָן עפּעס פּאַמעלעך, ניט-װיליק אָדער ניט װיסנדיק װי אַזױ. אי זיך אין קיך. -עניש, א מבּאַנאַ'3ט -- אַדי. דצשמ. נר. אומפֿעאיק, ניט-טאַלענטירט. אַן איער מענטש. -קייט, אומפּאַגאַפֿן -- אַדי. װאָס מע האָט אויף דעם ניט געגאָסן, לאָזן די בּייטן א', אומבּאַװאַסערט. -ערהייט -- אַדו. : אומבּאַגיטיקט -- אַדי. ניט-בּאַפֿרידיקט; ניטי אָנגענומען. איע בּקשה,

אומבּאַגײלעך -- אַזי. נעאָל. װאָס מע קען אָן דעם זיך ניט בּאַגיין, אויסקומען. ,וי ווער" | טיק און אי די דאָזיקע פֿאַקטן זאָלן ניט זײַן", מו, דער װעג צו אונדזער יוגנט. -קייט,

אומבּאַנײַסטערט -- אַדי. ניט בּאַגײַסטערט. איער אױפֿנעם, ,זײַגען נאָך גאַנץ אי און זייער פֿאַרצװײפֿלט", ירמי' יוסף יאַקאַבּזאָהן, המאיר לארץ, מינעאַפּאָליס 1900. -קייט.

אומבּאַני"לדט -- אַדי. ניט-איבּערגעצויגן

| מיט גאָלד. איע אײַנבּונדן. איע בּעכערס. איע מענטעלעך. -

או'מבּאַנלײ"בּם -- אַדי. װאָס מע גלײיבּט ניט אַז עס איז אַזױ. {װי א' עס איז די געטרי" שאַפֿט און װי בּאַגלײיבּט -- די פֿאַלשקײט"" װײַס, װוי דער גורל פֿירטי. -קייט.

אומבּאַנלײבּױיק, "לעך -- אדי. װאָס קען (דאַרף) ניט זײַן בּאַנלײבּט ‏ איע עדוֹת. -(י)קייט.

או'מבּאַנלײי'ט -- אַדי. װאָס פֿאַרלאָוט דאָס אָרט אָן בּאַגלײטער. אַװעקפֿאָרן, אַװעקגײן אַן איער. -ערהייט -- אַדו. גיין בּײַנאַכט אי

אומבּאַנליקט -- אדי. ניט-געמאַכט גליקלעך. דער איינציקער איער צװישן די געווינערס.

אומבּאַגריסט

אומפאַגנאָדיקט -- אַדי. 89: -- גנעדיקט {-;גנאַדיקט, נרן. װאָס מע האָט אים די שטראָף גיט געשאָנקען. װאָס מע האָט דעם קיין חסד ניט אַרױסגעװיזן. אַן איער אַפֿילו נאָך דער

/אַמנעסטיע,

אומבּאַננבעט -- {.גאַנװעטן -- אַדי. גיט- בּאַגנבֿעט. די איינציקע איע דירה.

אומפּאַגעגנט -- אַדי. ניטבּאַגעגנט. אַרײַנ" קומען שטיל און אי פֿון קיינעם. ערהייט -- אַדו.

אומפּאַגעגעניש -- דאָס (ד'), ז. ניט'גע- וואונטשענע אָדער שלעכטע בּאַגעגעניש. ,בּאַי שערט אַן א', האָבּ איך זיך גראָד אָנגעשטױסן אויף אים", רייד,

אז'מבּאַנע'רט -- אַזי. װאָס מע װיל ניט. מוחל די איע טובֿה. איע מויד, ‏ -ערהייםט -- אַדו. -קייט,

אומבּאַנעריק -- אדי. װאָס װיל עס ניט. װאָס האָט ניט קיין בּאַגער. קדר אַרמיר דר אין זײַן בּיטרניש דר לענגירט אום בּגעריג זײַן לעבּין", בּן המלך והנזיר, איבּז, זשאָלקעװ 1771 -יקייט,

אומבּאַגראָבּן -- אַדי. ניט בּאַגראָבּן. ,דיא חרפּה, דשׂ זיא זיך װערן אום שלעפּן אויף דעם פֿעלד און בּיגראבּן", צאינה, צו. ,,צו בּלײַבּן אי און צו זײַן אױיסגעשלאָסן פֿון דעם סדר הדו" רות", אמד, איינע רײַזע אין אַפֿריקא, וילנץ 1 -ערהייט -- אַדו.

אומבּאַגראָ זט -- אַדי. װאָס איז ניט בֹּאַי װאַקסן מיט גראָז. איע זאַמדן. ;שטראַלן בּרענען אויף די שטיינער, די וילדע, קאַלע, איע שטיי- נער", י. בּאַװשאָװער, געזאַמלטע װערק, {נ"י 1, :

אומבּאַנרײַפֿבּאַר -- אַדי. דששמ. נר. -+ דווו. -קייט, ראָכקינדישקליאַר װבּ.

אומבּאַגרײַפֿלעך -- אַזי. 1, װאָס = ניט משׂיג צו זײַן; װאָס מע קען ניט בּאַנעמען, פֿאַר- שטיין, , און דער...מאָדנער און אומפֿאַרשטענד- לעכער פּריץ מיט די איע, אויסטערלישע און משונהדיקע קאַפּריזן...", יק. ,ןמציאות השםן... בּײַ דיזער איע זאַך...", ספֿר מבֿחר הפנינים, הומבּורג תּצ"ט. ,אַך! װי אָן איעס געפֿיל צר- וועקט זיך אין מײַן האַרץ", אַבֿיגדור בּרכיי רוף, איבּז, רינאַלדאָ רינאלדיני, װאַרשע 1865, ,דײַן כאַראַקטער איז דאָ אי פֿאַר אַלעמען אין הויף", װינטש וש, נ"י 1927,

2. װאָס מע קאָן ניט דעפֿינירן מיט דער הילף פֿון קלאָרע און בּאשטימטע בּאגריפֿן, איער מהות פֿון גאָט. , די איע וואונדער-נאַטור", מאַק- מאַן. -קייט -- ,דאָ װיל ער אויך, דער אֵל- טערי, זיך אַרומװיקלען מיט אי און װערן אֵיןי נישט", מבּא, דער גײער.

אומבּאַנרינדלעך -- אדי. װאָס מע קען ניט בּאַגרינדן. אן איע טעאָריע;. -קייט.

אומפּאַנרינדעט -- אַדי. ניט בּאַגרינדעט. ניט- מאָטיװוירט. איע בּאַשולדיקונג. -קייט -- ,װאָס שטרענגער דער העבּרעאיזם איז פֿאָרמולירט, װײַוט ער אַלץ מער ארויס זײַן...איי, ימ, אײני הייטלעכע פֿאָלקשול, 1922,

או'מבּאַנרי'פט -- אַדי. ניט בּאַגריסט. זיך פֿילן װי אַן איער גאַסט. -ערהייט -- אַדו.

אומבּאַגריפֿן

אומפאַגריפֿן -- אדי. 1, װאָס איז געבּליבּן ניט-פֿאַרשטאַנען. 2. דחו אומבּאַגרײַפֿלעך. ;סיקומט אַמאָל אַ װאָרט צו גרייכן --- און פֿונ" װאַנען? א'", אַר, דאָס װאָרטי. -קייט,

אומכּאַגרענעצט -- אַדי. 1. װאָס איז אָן א גרענעץ, אָן א שטער, לחלוטין אָן א קאָנטראָל. איע מאָנאַרכיע. איע פֿרײַהײיט. איער אויס- שפּרײט, ,די מידה פֿון אמת איז אַן איעץ נחלה", תניא. ,געענדיקט איז די צײַט פֿון טרוימען אין איע אַװיר-רוימען", יהואָש, יבּײַם טויער פֿון לעבּןי. גדורכן פֿענצטער װעסטו זען...דעם איץ טיפֿן הימל-בּלאָי, דא, גש.

2, װאָס איז ניט אַרומגעצױמט. ,א בּרייט, גרויס און אי פֿעלד", װײַס, 'דער איבּערגאנגי. 8. זײער שטאַרק, , איץ ליבּע", אמד, די אַלטע ליבּע ראָסטעט ניט, װילנע 1876,

-קייט -- ,מע מוז אָננעמען דעם רעיון וועגן דער אי פֿון פּערזענלעכער אױיסלײַטערונג און דערהייבּונג", ימ, נײַס, 1923. ,אונדזער רוים --- בּײַ זײַן גאַנצער אי --- קאָן פֿאַר קיין פֿאַל נישט זײַן אומענדלעך גרויס", יאַשונסקי איבּז, ה,. שמידט, דאָס װעלט-בּילד.

אומפּאַדאגהט -- {..דײַגעטן אַדי. װאָס האָט ניט קיין זאָרג, דאגות, אַן איער מיט אַ גרינגן קאָפּי

אומבּאַדאַ'כט -- אַדי. אומבּאַרעכנט, אומ" פֿאָרזיכטיק, אומאיבּערלייגט. ,אונד דיא שטערן זעהר גינגן גשװוינד אום בּדאַכטײ, ספֿר משל הקדמוני, 898 תּקײט. -ערהייט -- אַדו. ענט" פֿערן אי. -קייט.

אומבּאַדאַ נקט -- צדי. ניטבּאַדאַנקט. איע טובֿה. -ערהייט -- אַדו.

אומבּאַדױערט -- אַזי. ניטבּאַדױערט. אַן איע אַבֿידה, :

אומבּאַדונגען -- אַדי. ניט בּאַדונגען. צו" שטעלן סחורה אי, -ערחיים -- אַדװ.

אומפּאַדײַטיק -- אַדי. דזו אומבּאַטײַטיק -+, ,און דער ריטעם װעט אָנגײן...מיט לפֿי ערך איע שטערונגען", מעריסאָן איבּז, ספּענסער, ערשטע פּרינציפּן. -יקייט,

אומבּאַדײַטלעך -- אזי. ניט-קאָנטיק. װאָס האָט אַ קנאַפּן װערט. איער צוּוואוקס. -קייט,

אומפּאַדײַטנדיק -- אדי. 89 -;בּאַדײַטנך, דטשמ. 1, דזו אומבּאַטײַטיק. ,אַ שאַפֿנדיקער מענטש קען אין לעבּן אַמאָל אויסזען אָרעם, שטום, אי", שנ, לעזער, דיכטער, קריטיקער 4 2. ניט-װיכטיק. ,קהלשע פֿראָגן, װידער, זײַנען דאָ זייער אומבּאַדײַטנד אַפֿילו אין די קליינע, ענגע לאַנדסלײַט-קרײַזן", װינטש װ, נ"י 1927, -יקיים,

או'מבּאַדיננם -- אדי. אָן אַ בּאַדינג, בּלי ספֿקדיק, אַנטשײדן, אי נייטיק. ,וי אַ מאַן פֿון אין חובֿ...קומט ועֶרן ניט צו שלאָגן זיך אין האַרצן על-חטא פֿאַר די בּאַגאַנגענע זינד", זשיט או. ;גלײיבּן אין אייגענעם לעבּן איז דער ערש- טער איער תּנאַי אויף בּאמת טאַקע צו לעבּן און אויף עפּעס צו טאָן", ימ, נײַס, 1923. ,..דאַרף אי בּאלד אַרויסקומען", װײַס, 'דער איבּערגאַנגי, איער רעפֿלעקס = היפּוך פֿון תּנאַײרעפֿלעקס. ,דער מעכאַניזם פֿונעם אין רעפֿלעקס איז שוין גרייט בּײַם בּעל-חי צום מאָמענט, װען ער װערט

21

געבּוירן", 7, -קייט -- ,די ייִדישע הילפֿס-אָרגאַניזאַציעסן

האָבּן ניט געקאַרגט קיין כּוחות --- און געװען זיכער אין זייצר נוצלעכקייט און אַפֿילן א", פֿגעז, פּאַריז 1949, צאן 7"6,

אומבּאַדינגלעך -- אדי. 1. װאָס מע קען ניט בּאַדינגען. אַן איער חלק, 2. װאָס איז אָן שום תּנאַי. איע הילף. ,זיך קיינמאָל נישט דער" קלערט פֿאַר א געשוואוירענעם אין פֿרײַנד פֿון דײַטשלאַנד", יג, טמז, 1964 װווט 7 -קייט,

אומבּאַדעװען -- אוטוו. -דעװע אום, --געבּאָי דעװעט. לר, װרר. 1, אַ לענגערע צײַט זיך פֿאַרנעמען מיט גאָרנישט; פּטרן צײַט. אַװעק- פֿאָרן לערנען און אי אַ גאַנצן זמן. 2. (װעגן קינדער, יוגנטלעכע) אַרומלױפֿן, זײַן װילד, זיך שלאָגן. ,אַז דער טאַטע איז ניטאָ אין דער היים, בּאָדעװען זיי אום. זיי האָבּן אַפֿילו אויסגץ- בּראָכן אַ שויבּ", רייד.

או'מפּאַדע'נקט -- אַדי. אומבּאַטראַכט. טאָן איע זאַכן, -קייט,

אומבּאַדענקלעך -- אדי. װאָס עס לאָזט זיך ניט בּאַדענקען, בּאַטראַכטן. איע שװעריקייטן. דקייט,

אומבּאַדע'קט -- אַדי. ניטבּאַדעקט. אע סחורה. ,איע טיילן פֿון קערפּער", פֿגעז, פּאַריז 9, ינא 9 -ערהייט -- אדו. -קייט,

אומבּאַדערפֿטיק -- אַדי. ניט-בּאַדערפֿטיק, איע קומען אויך בּעטן הילף,

אומבּאַדראָ'ם -- אַדי. דצשמ. נר. װאָס איז ניט אין קיין (אַ) געפֿאַר. בּאַשיצט. געזיכערט. בּאַפֿעסטיקט, אי פֿון דעם שׂונאס קוילן, אַטאַ" קעס.

או'מבּאַדריקט-- אַדי. ניט-בּאַדריקט. אַן איער מיעוט,

אומפּאַהאַװנט -- אַדי. ניטבּאַהאַװנט. איץ מיינונג. אי אין װעלט-פּאָליטיק. -קייט,. -

אומבּאַהאַלטן -- אַדי. װאָס מע טוט אָפֿן, ניט בּסוד, אַן א'ענע עבֿירה. , צײַגט עס אויף א'ענע אויסגעלאַסנהײט", איבּז פֿון ר' מ. א. גאַלינו, חכמת היד, װאַרשע 1882. -ערהייט -- אַדו. רייכערן שבּת אי, מעשׂה צולהכעיסניק. -קייט, הי

אומבּאַהאָלפֿן -- אַדי. 1. װאָס װאָלט בּאַי דאַרפֿט האָבּן און האָט ניט קיין הילף; שװאַך. א קליין אי קינד. אי און אומגליקלעך. ,ניט צו חוזקן פֿון יענע ייִדן, די איענע, אויסגעמוטשע- טע, װאָס זײַנען געפֿירט געװאָרן צום אומקום", הל, טאָג, 1955 וש 25,

2. װאָס איז נעבּעכדיק, שלימזלדיק. אַן איץ- נער מענטש. ,װויסטע נעכט און טעג, װען אי אומבּאַנוגנט, פֿאַרבּלײַבּט מען שטיין אין וועג", אַל וו. ,איז געווען פּונקט אַזױ א' אין געלט- ענינים װי אין אַלע אַנדערע פּראָבּלעמען", פֿאַר, 3 וון 2,

9 האַמעטנע, מגושמדיק; טאנדעטנע. א'ענע רייד. א'ענע קאָמפּאָזיציע, ,,און דערפֿאַר זײַנען זיי אַזױ א', די אַלע מאָדערניזירער און בֹּאַי נײַער פֿון דעם ייִדנטום", קאָר װ. -ערהייט -- אַדו, 23,

ט. בּערלס, מענטש מאַשין, קיִצעװ

אומבּאַוואוינט

אומבּאַהאָלפֿנקײט -- די (דאָס, ן. אייגנ- שאַפֿט, מצבֿ אָדער פּרט-פֿאַל פֿון זײַן אומבּאַ- האָלפֿן, ,ער האַלט זיך אָן דער טיר מיט פֿאַר" האַקטע ציין -- אַ מרוטשען פֿון איײ, װײַס, אַ שטעטל. ;א בּאַגײַסטערטע אי און אַן אומבּא- האָלפֿענע בּאגײַסטערטקייט", ימ, נײַס, 1922.

אומבּאַהאַנדלט -- אַדי. ניט-בּאַהאַנדלט; ניט אױפֿגענומען צום בּאַהאַנדלען. איער פּאַציענט, איע פּונקטן אױפֿן סדר-היום,

אומבּאַהאַפֿטן -- אַזי. 1, ניטבּאַהאָפֿטן. אַ גלאַטע, איענע בּלוזקע. 2, װאָס איז ניט צו- געשטאנען, אומפֿאַראײניקט,. א' צום פֿאַראײן, איין איענער עלעמענט. -קייט,

או'מבּאַהאָ'רט -- אַדי. װאָס האָט ניט קיין האָר אויף זיך. איע הענט. -קייט,

אומבּאַהאַ'רצט -- אַדי. 2. אָנמוטיק, איבּער- געשראָקן. איער פּשרה-מאַן. -קייט -- איבּער" געשראַקנקײט, שרעקעודיקייט.

אומפּאַהיט -- אַדי. ניט-בּאַהיט. ;דער קנעכט זאגיט אלדא פֿון מיר דוא און בּיהיט בּישט דען איך פֿארכט מיך זיכר נישט", ספֿר משלים, דמ 1686. -קייט,

או'מבּאַהײי'צט -- אַדי. ניט-בּאַהײצט, אייבּער- שטער איער גאָרן. -"ערהייט -- אַדװ. -קייט.

אומבּאַהילפֿיק -- אַדי. 1, װאָס מע האָט פֿון דעם װײניק הילף. איע געזעלן. 2. װאָס קען זיך אליין ניט העלפֿן, שװאַך, אומגע- ראָטן. איע בּאװײַזן. -יקייט,

או'מבּאַהע'פֿט -- אַדי. ניטבּאַהעפֿט. איץ בּלעטער. -קייט.

אומבּאַהערישבֿאַר -- אַדי. דששמ. נר. מאַרק װב. -+ אומבּאַהערשלעך. ,איע לײַדנשאַפֿט", דער װאַרער ציל פֿון אַנאַרכיזמוס, לאָנדאָן 1901,

אומבּאַחע'רשט -- אַדי. 1, ניט-בּאַהערשט, אַן אי פֿאָלק. 2. אויך: װאָס פֿאָלגט ניט. , איץ פֿיס", ימ, 1930, ,דאָס פֿאָלק האָט דעמאָקראַטי- זירט די פּאָעזיע און אונטערדריקט יעדן אץ לויף פֿאָרוס", יג, טמז, 1964 וו 23, -קייט,

אומבּאַהערשלעך -- אַדי. 1. װאָס מע קען ניט גובֿר זײַן, קאָנטראָלירן. ,,מיט א געפֿיל פֿון מידקייט, װאָס גייט שנעל אַריבּער אין אַן אין